Kalamayukha 15.p1

15.p1

pūrvāhne tu visargaḥ syāditi vedavido viduḥ || iti | 'upākṛtyādhīyīta' iti tu sūtrādime utsarjanopākarmaṇī grahaṇādhyayanāṅge | grahaṇādhyayanaṃ tu brahmacāriṇa eva 'adhītya snāyāt; iti smṛtyā 'dhyayanaprākkālīnatvāvagateḥ | ato brahmacāriṇa eveme iti kecit | tanna, snātakasyāpi grahaṇādhyayanasaṃbhavāt | vedaṃ vratāni vā pāraṃ nītvā hyubhayameva vā | aviplutabrahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyamudvahet | iti yājñavalkyavākyena 'samāvṛtto brahmacārikalpena yathānyāyamitare jāyopeyetyeke ' ityāśvalāyanasūtreṇa ca snānottaramapi tadvidhānāt | adhīyītetyanuvṛttiḥ | samāvṛttaḥ akṛtavivāhaḥ, brahmacārikalpastanniyamajātam | itare brahmacāriṇaḥ | jāyopeto gṛhasthaḥ evaṃ ca trayo'pyadhikāriṇa iti | mādhavo'pyevam | yattu hemādriḥ-'jāyopeyī ' iti papāṭha samāvṛtto jāyopeyīti viśeṣaṇaviśeṣyabhāvena ca vyācaṣṭe | tanna , vyavahitānvayātsamāvṛttapadavaiyarthyāpātācca | haradattastu-upākṛtyādhīyītetyadhyayanapadena grahaṇadhāraṇabrahmayajñapārāyaṇārthoccāraṇamātraṃ gṛhyate , na grahaṇādhyayanamātram | tena tadvatāṃ brahmacārigṛhasthavānaprasthānāṃ trayāṇāmapyayaṃ dharmaḥ | ' jāyopeyā ' iti ca pāṭhaḥ | tatra ca samāvṛtto brahmacārikalpena iti prāptaṃ brahmacaryaṃ smṛtau pratiprasūyate | jāyā upeyā gamyeti | manusmṛtiṭīkāyāṃ nārāyaṇīyāyāmapyevam | nārāyaṇavṛttau tu ' athāto'dhyāyopākarma ' iti sūtravyākhyāne ' yasmādbrahmayajñādhyayanaṃ nityamata upākarmāvaśyakam ' ityādinā brahmayajñāṅgatāpyuktā | ataḥ sarvairapi kāryam | ata eva jīrṇaprayogaratne gobhilaḥupākarmotsarjanaṃ ca vratasthānāmapīṣyate | dhāraṇādhyayanāṅgatvādgṛhiṇāṃ brahmacāriṇām || iti | upākarmaṇa ādyaprayoge ca vṛddhiśrāddhamaṅgamiti nārāyaṇavṛttau | 'atrādhyāpyairanvārabdho'dhyeṣyamāṇa ' ityāśvalāyanādisūtrāccaturavattapañcāvattākhyabhinnakalpānāṃ viśvāmitrajāmadagnyādīnāmapi sahādhikāraḥ | 'vasiṣṭhaśunakātrivadhryaśvarājanyānāṃ nārāśaṃso dvitīyaḥ prayājastanūnapādanveṣām, iti nārāśaṃsadvitīyaprayājavato rājñastanūnapādvitīyaprayājavataśca kāśyapādeḥ purohitasya ' etena rājapurohitau sāyujyakāmau yajetām ' iti vihitakulāyayāga iva | tatrāpi samānakalpayoreva rājapurohitayoradhikāro'stviti cet | etadadhikaraṇasya tulyakalpādhikārādhikaraṇāpavādatayā bhāṣyādau pratipāditatvāt | ata eva kārṇājiniḥupākarmaṇi cotsarge yathākālaṃ sametya tu | ṛṣīndabharmayānkṛtvā pūjayettarpayettataḥ || iti