Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 1.16

Manubhāṣya 1.16

Language
Sanskrit

1.16

teṣāṃ ṣaṇṇāṃ yā ātmamātrāstāsu sūkṣmānavayavān sanniveśya sarvabhūtāni nirmame | tatra ṣaṭsaṅkhyayā vakṣyamāṇāni pañca tanmātrāṇi atikrāntaścāhaṅkāraḥ pratinirdiśyate | ātmamātrāsteṣāṃ svavikārāḥ-tanmātrāṇāṃ bhūtāni, ahaṃkārasyendriyāṇi | pṛthivyādiṣu bhūteṣu śarīrarūpatayā tiṣṭhatsu sūkṣmānavayavāṃstanmātrāhuṅkārān sanniveśya-yathāsthānaṃ yojanaṃ kṛtvā-sarvabhūtāni devamanuṣyatiryakpañcisthāvarādīni nirmame | etaduktaṃ bhavati | ṣaḍviśeṣā avayavā ekadeśārambhakāḥ sarvasya jagatastasya tadārabdhatvāt | sūkṣmatvaṃ tanmātrasaṃjñayaiva siddham | tāni saṃniveśya saṃhṛtya teṣāmevātmamātrāṃstadvikārān bhūtendriyāṇi nirmame | taiśca piṇḍasṛṣṭim cakārāt | 'mātrākhvi' tyatra 'mātrābhi'riti yuktaḥ pāṭhaḥ |

In place of ‘mātrāsu’ it is better to rend ‘mātrābhiḥ’.—(16)

Ganganatha Jha 1920, Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi

Translations (1)

Linked texts (1)