Manava Dharmashastra 1.16
Manubhāṣya 1.16
- Language
- Sanskrit
1.16
teṣāṃ ṣaṇṇāṃ yā ātmamātrāstāsu sūkṣmānavayavān sanniveśya sarvabhūtāni nirmame | tatra ṣaṭsaṅkhyayā vakṣyamāṇāni pañca tanmātrāṇi atikrāntaścāhaṅkāraḥ pratinirdiśyate | ātmamātrāsteṣāṃ svavikārāḥ-tanmātrāṇāṃ bhūtāni, ahaṃkārasyendriyāṇi | pṛthivyādiṣu bhūteṣu śarīrarūpatayā tiṣṭhatsu sūkṣmānavayavāṃstanmātrāhuṅkārān sanniveśya-yathāsthānaṃ yojanaṃ kṛtvā-sarvabhūtāni devamanuṣyatiryakpañcisthāvarādīni nirmame | etaduktaṃ bhavati | ṣaḍviśeṣā avayavā ekadeśārambhakāḥ sarvasya jagatastasya tadārabdhatvāt | sūkṣmatvaṃ tanmātrasaṃjñayaiva siddham | tāni saṃniveśya saṃhṛtya teṣāmevātmamātrāṃstadvikārān bhūtendriyāṇi nirmame | taiśca piṇḍasṛṣṭim cakārāt | 'mātrākhvi' tyatra 'mātrābhi'riti yuktaḥ pāṭhaḥ |
In place of ‘mātrāsu’ it is better to rend ‘mātrābhiḥ’.—(16)
Translations (1)
- Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi — Ganganatha Jha 1920, English
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit