Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 2.6.1

Manubhāṣya 2.6.1

Language
Sanskrit

2.6.1

pūrvapakṣaḥ—ko'syābhisambandhaḥ| yāvatā dharmo'tra vaktavyatayā pratijñātaḥ| sa ca vidhipratiṣedhalakṣaṇaḥ| tatra na vedasya dharmamūlatā vidheyā—‘vedo dharmamūlatvena jñātavyo dharmaprāmāṇya āśrayaṇīyaḥ,’ antareṇaivopadeśaṃ tatsiddheḥ| na hi manvādyupadeśamadhigamya vedasya dharmamūlatvam| api tu abādhitaviṣayapratītijanakatvenāpauruṣeyatayā ca puruṣasaṃsargadoṣairapi mithyābhidhānāśāṅkābhāvāt, svataśca śabdasyāduṣṭatvātpratyakṣavatsvataḥprāmāṇyasiddhiḥ| athocyate-‘nyāyataḥ siddhaṃ vedasya prāmāṇyamanūdya manvādismṛtīnāṃ tanmūlatā vacanena jñāpyata iti’–tadapi na| tatrāpi pūrvajñānasāpekṣatvātsmaraṇasya bhrāntivipralambhādīnāṃ mahājanaparigrahādinā nirastatvādatīndriyārthadarśanasyāśakyabhāvācca puruṣasya ca svānubhavasiddhervedārthasmaraṇasya vedamūlataivāvaśiṣyate| na hi vedavidāṃ kāryārthaviṣayaṃ smaraṇaṃ sambhavati| vedasya ca mūlatvena mūlāntarakalpanāyā anavasaraḥ| nāpyetadyujyate vaktum–‘smṛtiśīle ca tadvidāmityetadapyanūdyate, bāhyasmṛtīnāmaprāmāṇyāya’—yatastāsāṃ nyāyata eva siddhamaprāmāṇyam| na hi śākyabhojakakṣapaṇakādīnāṃ vedasaṃyogasambhavo yena tanmūlatayā svaviṣaye pramāṇaṃ syuḥ, svayamanabhyupagamāt, taiśca vedasyāprāmāṇyābhidhānāt | pratyakṣavedaviruddhārthopadeśācca tatrāsambhavaḥ, tāsu smṛtiṣu vedādhyayananiṣedhāt | sati hi vedādhyetṛtve buddhādīnāṃ tanmūlatā syānna veti jāyate vicāraṇā | yatra tu tatsambandho dūrāpetastatra kā tanmūlatāśaṅkā |

Linked texts (1)