Manava Dharmashastra 2.6.16
Manubhāṣya 2.6.16
- Language
- Sanskrit
2.6.16
utsādo'pi sambhāvyate | dṛśyante hi praviralādhyetṛkā adyatve'pi śākhāḥ | tābhyaḥ sambhāvyābhāvyutsādābhyo vidhimātramarthavādavirahitamuddhṛtyopanibaddhaṃ smṛtikārairiti kaiścidabhyupagamyate | "brāhmaṇoktā vidhayaḥ teṣāmutsannāḥ pāṭhāḥ prayogādanumīyanta" ityāpastambaḥ (1| manurbahubhirbahuśākhādhyāyibhiḥ śiṣyairanyaiśca śrotriyaiḥ saṅgatastebhyaḥ śākhāḥ śrutvā granthaṃ cakāra | tāśca mūlatvena pradarśya granthaṃ pramāṇīkṛtavān | evamanye tatpratyayādanuṣṭhānamāhṛtavanto na mūlopalambhe yatnaṃ kurvanti | asmākaṃ caitadanumānam | ato virodhe satyapi tulye śrautatve bādhopapattiḥ | pratyakṣayā śrutyā prayogasampattau śrutyantaraṃ pratyākāṅkṣaiva nāsti | yathā sāmidhenīṣu sāptadaśyapāñcadaśyayoḥ pāñcadaśyena prakṛtiravaruddhā sāptadaśyaṃ pratyakṣaśrutamapi nākāṅkṣati | ābhidhānikothyarthaḥ sannikṛṣyate'bhihitārthokāṅkṣāvagamyaṃ pratyayaṃ viprakarṣāddurbalaṃ bādhate | na caitāvatā'prāmāṇyāpattiḥ | yathā prākṛtānyaṅgāni vikṛtiṣu codakaprāptāni vaikṛtikairvirudhyamānāni bādhyante tadvadeva draṣṭavyam | yatra sampradāyavicchedastatra ca paramparāpattiḥ | na hi tatra kasyacitpramāāṇaṃ pravṛttam | nityānumeyapakṣo'pi sampradāyapakṣānnātīva bhidyate | manvādismaraṇasya vayaṃ mūlaṃ parīkṣituṃ pravṛttāḥ | yadi ca teṣāmapyasāvanumeyo vedo vayamiva na te smartāraḥ | naca yaḥ padārtho na kasyacitpratyakṣastasyānumeyatā sambhavatyanvayāsambhavāt | kriyādiṣu sāmānyato'styeva sambandhadarśanam | yadi vā'rthāpattyavaseyāḥ kriyādayo na cehānyathā'nupapattirasti |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit