Manava Dharmashastra 2.6.5
Manubhāṣya 2.6.5
- Language
- Sanskrit
2.6.5
vedaśabdenargyajuḥsāmāni brāhmaṇasahitānyucyante | tāni cādhyetṛṇāṃ vākyāntarebhyaḥ prasiddhabhedāni | upadeśaparamparāsaṃskṛtā adhyetāraḥ śrutaiva vedo'yamiti pratipadyante yathā brāhmaṇo'yamiti| tatra vākyasamūhe'pi 'agnimīle' 'agnirvai devānāṃmavama' ityādau | 'saṃsamidyuvase' 'atha mahāvratamityante, vedaśabdaḥ prayujyate; tadavayavabhūteṣu kevaleṣu vākyeṣvapi | na ca grāmādiśabdavadgauṇamukhyatā vidyate | tatra samudāyeṣu hi vṛttāḥ śabdā avayaveṣvapi vartanta ityeṣa nyāyaḥ | grāmaśabdo hi prasiddhabhūyiṣṭhaprayogaḥ samudāya eva, 'grāmo dagdha' ityādipadasambandhāttadavayave vartate| katipayaśālādāhe'pi laukikā 'grāmo dagdha' iti prayuñjate | athavā tatrāpi samudāyavacana eva | dāhastve kadeśavartī samudāyasambandhitayā vyapadiśyate| avayavadvāraka eva samudāyasya kriyāsambandhaḥ| eṣa eva samudāyasya kriyāsambandho yo'vayavānām| na hyavayavānparihāpya samudāyo draṣṭuṃ spraṣṭuṃ vā śakyate | vyutpādyate ca vedaśabdaḥ | vidantyananyapramāṇavedyaṃ dharmalakṣaṇamarthamasmāditi 'vedaḥ'| tacca vedanamekaikasmādvākyādbhavati, na yāvānṛgvedādiśabdavācyo'dhyāyānuvākasamūhaḥ | evaṃ codāharaṇe jihvāccheda ityekavākyaviṣayo'pyayaṃ daṇḍaḥ | kṛtsno'dhigantavya iti kṛtsnagrahaṇaṃ sakalavedavākyādhyayanaprāptyartham | anyathā katicidvākyānyadhītya kṛtī syāt, na punaḥ kṛtsnaṃ vedam iti| atraitannirūpayiṣyāmaḥ |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit