Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 3.30

Manubhāṣya 3.30

Language
Sanskrit

3.30

‘saha dharmo yuvābhyāṃ kartavya’ iti vacanena paribhāṣāṃ kṛtvā niyamya yaddānaṃ sa prājāpatyaḥ |
dharmagrahaṇamupalakṣaṇārtham | dharme cārthe ca kāme ca tulyayogakṣemateti mitho'sya paribhāṣāvacanasyārthaḥ | dharmaśabda evoccāryate—‘saha dharmaścaryatāmiti’, na tu ‘dharmārthakāmāḥ saheti’ | sa tu dharmaśabdaḥ smṛtyantaravaśādarthakāmayorupalakṣaṇārtho vyākhyātaḥ | ‘yadyenāṃ nāticarasi dharmārthakāmeṣu tadā tubhyamiyaṃ dīyate’ iti kṛtasaṃ vitkāyāmabhyupagatatadarthāya vivāhakāle yaddānaṃ tatraivaṃ samuccārayitavyaṃ ‘saha dharmaṃ caratāmiti’ | arthakāmayorabhiprete'pi sahatve tadaprakṛtatvādanuccāraṇam | tathā ca gautamaḥ ( a0 4 sū0 7 ) “prājāpatye saha dharmaṃ caratāmiti” mantraḥ | mantragrahaṇena caitaddarśayatyadhikṛtarūpameva prayoktavyaṃ, mantravat | na hi mahāsattvānāmarthakāmaviṣaye sahitatvaṃ paribhāṣituṃ yuktam—gamyate tu smṛtyantarebhyaḥ |
anayaiva saṃvidā doṣeṇāsya nyūnatā | asti hyatra dāturvarādupakāralipsā | svaśabdenaitadvacanaṃ vācyate, na punarayaṃ dātureva vacananiyamaḥ| anubhāṣyetyanenaiva siddhatvādvācyetyanarthakaṃ syāt | anubhāṣaṇe vāgindriyasya sādhanatvāt | tathā ca gṛhyakāraḥ | "etadbhoḥ satyamityuktvā varaṃ vācayedetannaḥ satyamiti"| anuśabdaśca prāptārthasyaiva vācā niścayamāha |

‘As well as to the bride;’—i.e., by way of ‘dowry.’

Ganganatha Jha 1920, Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi

Translations (1)

Linked texts (1)