Dayabhaga 3.40
Dāyabhāga 3.40
- Language
- Sanskrit
3.40
yaduktaṃ holākādhikaraṇe prācyakartṛkaholākānuṣṭhānopapattaye holākā karttavyeti śrutiḥ kalpitā tāvataiva tadupapatteḥ
na tu prācyādipadavatī kalpanāgauravāt tadvadatrāpyarjako'śadvayaṃ gṛhṇīyāditi śrutiḥ kalpanīyā na punaḥ pitrādipadavatīti tadayuktaṃ tatra prācyakartṛkaholākānuṣṭhānasyāvaśya kalpanīyasāmānyaśrutyai vopapatteḥ na cāprācyānāmananuṣṭhānārthaṃ prācyapadavatī kalpyatāmiti vācyaṃ teṣāmananuṣṭhānasyānācārarūpasya śrutikalpanānimittatvānupapatteḥ iha tu manvādīnāṃ
jyeṣṭhapadaprayogāt tadupapattaye jyeṣṭhapadavatyā eva śruteḥ
kalpanāītvāt arjakapadavatyā eva avaśyakalpanīyatvābhāvāt jyeṣṭhapadavatyā arjakapadavatyāśca kalpanāyāṃ
viśeṣapramāṇābhāvāt, na cānyatrārjakasya bhāgadvayārthaṃ
śruteravaśyaṃ kalpanīyatvādatrāpi saiva mūlamastu lāghavāt jyeṣṭhapadañcārjakaparamastviti vācyaṃ vaiparītyasyāpi sambhavāt atraiva
jyeṣṭhapadyuktaśrutikalpanāyāmarjakapadasyāpi jyeṣṭhaparatvakalpanāsambhavāt vinigamanāpramāṇābhāvāt | kiñcaivaṃ lāghavādinā
yatkiñcit tricaturādipadavatīmekāṃ śrutimanumāya sakalasmṛtipadānāṃ gauṇyā lakṣaṇayā vā vṛttyā tatparatvamapi vācyamityatīvātmanaḥ smṛtinipuṇatā nirūpitā | tasmādyasmrādevācārāt smṛtivākyādvā yā śrutiravaśyaṃ kalpanīyā tayaiva
tadgatasyācārāṃśasya smṛtipadasya ca upapatterna tatrādhikakalpaneti holākādhikaraṇasyārthaḥ
Commentaries (1)
- Dāyabhāgaṭīkā — Śrīkṛṣṇa Tarkālaṅkāra 1750, Sanskrit