Danasagara 138
Dānasāgara 138
- Language
- Sanskrit
138.1
dānadinapūrvvataradine sāyaṃ pūrvvavat ghaṭikādhikapraharataye¹ haviṣyabhojanādi kṛtvā sūryādidevatābhya upavāsapūrvaka-viṣṇudharmottokta-²pauṣapaurṇamāsīvihita-sarṣapodvarttanādipūrvaka-ghṛtadānakarma
mayā karttavyamiti nivedya saṅkalpayet| oṃ ³śva upoṣyāparadine viṣṇudharmottoktapauṣa⁴-paurṇamāsīvihita-sarṣapodvarttanādi-⁵[pūrvakaṃ⁶-ghṛtadānamahaṃ kariṣye| tato niyamena suptvā aparadina
upoṣyāparadine prātaḥ⁷ śvetasarṣapakalkenodvartya gavyaghṛtakumbhena snātaḥ⁸ taṇḍulacūrṇādibhirviruddhaṇa⁹ kṛtvā paribhāṣokta-¹⁰saptadhānya-sarvvauṣadhimiśreṇa¹¹[ratnagandhaphalayutena jalena] snāto
mukhaṃ suvarṇasahite ghṛte vīkṣya tadghṛtaṃ yasmin ¹²kasmiṃścid brāhmaṇe pratipādya ghṛtasrapitaṃ
bhagavantaṃ¹³ viṣṇuṃ yathāśakti sampūjya××brāhmaṇadvārā oṃ¹⁴ viṣṇave svāheti ghṛtena homaṃ
kārayet| tato homasya kartre vāsoyugaṃ dakṣiṇām oṃ¹⁵ adyādi tubhyamantramuktā dadyāt
kṛtaitaddhomakarmapratiṣṭhārthaṃ dakṣiṇāmidaṃ vāsoyugaṃ dadāni| homasya kartā¹⁶ svastīti vadet
tataḥ pratigrahītṛbrāhmaṇāmānāyyā-¹⁷bhyarccārcitaṃ ghṛtaṃ tasmai oṃ adyādi tubhyamantramuktā dadyāt
oṃ¹⁸ viṣṇudharmottokta-¹⁹pauṣapaurṇamāsī-vihita-[sarṣapodvarttanādisahita]²⁰-ghṛtadānaphalaprāptikāmo'²¹[hametad ghṛtaṃ dadāni|] [kṛtetad ghṛtadānavihitakarmapratiṣṭhārthaṃ dakṣiṇāmidaṃ kāñcanaṃ
dadāni|]²² pratigrahītā svastisāvitrīpāṭhānte²³ ghṛtamidaṃ viṣṇudaivatamiti vadet| kāmastutyādi pūrvavat| sparśaḥ svīkāraḥ | nakṣatrayoge [tu viṣṇudharmottarokka-puṣyānakṣatrasaṃyuktapaurṇamāsī] 2-vihita-ghṛtadānaphalaprāptikāmo'hamiti dānavākye niveśanīyam | evaṃ māghe
maghāyoge phālgune phalgunīdvayasyānyatarayoge caitre citrāyoge vaiśākhe viśākhāyoge jyeṣṭhe
jyeṣṭhāyoge āṣāḍhe āṣāḍhā'-dvayasyānyatarayoge śrāvaṇe śravaṇāyoge bhādrapade bhādrapadadvayasyānyatarayoge āśvine aśviniyoge kārtike 'kṛttikāyoge mārgaśīrṣe mṛgaśiroyoge dānavākyamunne yam | evaṃ mahāpauṣī-mahāmāghī-mahāphālgunyādiṣu dvādaśasu viṣṇudharmottaroktamahāpauṣīvihita ghṛtadānaphalaprāptikāmo'hamityā- yūhanīyam
iti mahārājādhirāja-niḥśaṅka-śaṅkara-śrīmadvallā lasenadevaviracite
śrīdānasāgare māmaniyatatithidānāvartaḥ
atha nānādaivata-nakṣatraniyatatithidānāvartaḥ | (65)
viṣṇuḥ :^[mārgaśīrṣaśuklapañcadaśyāṃ mṛgaśiroyuktāyāṃ] cūrṇitalavaṇaprasthamekaṃ suvarṇanābhaṃ candrodaye
brāhmaṇāya pratipādayet | ^anena karmaṇā rūpasaubhāgya-^bhāgabhijāyate
138.2
atra yajamāno yathoktapaurṇamāsyāṃ candrodaye brāhmaṇaṃ vastrādinābhyarcya cūrṇitasaindhavasya
[daśaraktikamānena ṣoḍaśapalamekaṃ prasthamabhyarcitaṃ madhyavinyastasuvarṇaṃ dadyāt | oṃ adyāmukagotrāyāmukavedā mukaśākhādhyāyine'mukadevaśarmaṇe tubhyaṃ viṣṇukalalavaṇaprastha] ^-dānaphalaprāptikāmo'hametaṃ suvarṇanābhaṃ lavaṇaprasthaṃ dadāni | pratigrahītā svastītyuktvā sāvitrīṃ
paṭhitvā lavaṇa-^prastho'yaṃ somadaivata ityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhet | tataḥ adya
kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ tubhyamahaṃ ^dakṣiṇāmetat kāñcanaṃ dadāni | pratigrahītā svastautyuktvā
lavaṇaṃ spṛśet
tathā :pauṣī cet[puṣyāyuktā tasyāṃ]^ gaurasarṣapakalkerupasāditaśarīro gavyaghṛtakumbhe-^nābhiṣiktaḥ
sarvauṣadhībhiḥ sarvagandhaiḥ ^sarvabījaiśca snāto ghṛtena ca^ bhagavantaṃ vāsudevaṃ snapayitvā ^gandhapuṣpadhūpadīpanaivedyādibhiścābhyarcya vaiṣṇavaiḥ śāktai-^bārhaspatyaiśca mantraiḥ ^pāvakaṃ hutvā samudvegena
ca ghṛtena brāhmaṇān svasti vācayet | [ sa suvarṇaṃ ghṛtamacitebhyo brāhmaṇebhyo dadyāt | ]^
^[vāsoyugaṃ karve pradadyāt | anena karmaṇā puṣyate
138.3
mārgī maghāyuktā cettasyāṃ tilaiḥ śrāddhaṃ kṛtvā pūto bhavati 14pārvaṇavidhinoktam
138.4
16phālgunī 17phalgunīyuktā cettasyāṃ brāhmaṇāya susaṃskṛtaṃ svāstīrṇā śayanīyaṃ nivedya bhāryyā
manojñāṃ 18pattavarttī draviṇavatīṃ cāpnoti nāryyapi bharttāram
138.5
svastisāvitrīpāṭhānte 1śayanīyamidaṃ prajāpatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam2| kāmastutyādi
pūrvvavat
tathāḥ –
3caitrī citāyuktā cettasyāṃ citravastrapradānena saubhāgyamāpnoti
138.6
arcitāya brāhmaṇāyocitaṃ 4citavastram oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | saubhāgyaprāptikāmo'hametaccitravastraṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte vastramidaṃ bṛhaspatidaivatamiti
pratigrahītṛvākyam5| kāmastutyādi pūrvvavat | daśāgrahaṇapūrvakaṃ6 paridhānaṃ svīkāraḥ
tathāḥvaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ brāhmaṇāsaptakaṃ kṣaudrayuktaistilaiḥ7 santarpya dharmarājānaṃ prīṇayitvā
pāpebhyaḥ pūto bhavati
138.7
tattannakṣatrayuktāsu-paurṇamāsīṣu8 dāna-[śravaṇāttanmadhya-9pātitvādatrāpi viśākhānakṣatrayuktapaurṇamāsyāṃ dānam | arcitebhyaḥ saptabhyo brāhmaṇebhyo'rcitān madhuyutāṃstilān oṃ
adyādi 10yuṣmabhyamantamuktvā dadyāt | 11viṣṇūkta-paurṇamāsīvihita madhuyukta-tiladāna]12phalaprāptikāmo'hametān kṣaudrayuktāṃstilān dadāni | prīyatāṃ dharmarājaḥ | svastisāvitrīpāṭhānte tilā ete prajāpatidevatā iti 13pratigrahītṛbhirvācyam | kāmastutyādi pūrvvavat
[14muṣṭigrahaṇa' svīkāraḥ | ]15
tathā :–
jyaiṣṭhī 16[jyeṣṭhāyuktā 17cettasyāṃ] 18chatropānat pradānena 19nagarādhipatyamāpnoti
138.8
āṣāḍhyā māṣāḍhā yutāyāmannapānadānena tadevākṣayyamāpnoti
138.6-2
śrāvaṇyāṃ śravaṇā yuktāyāṃ jaladhenu sāmrāṃ vāsoyugācchāditāṃ dattvā svargalokamavāpnoti
138.10
proṣṭhapadyāṃ tadyuktāyāṃ "gopradānena sarvapāpavinirmuko bhavati
138.11
ciṃtāyārcitāṃ gām] oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | sarvapāpa-^1vinirmokaprāptikāmo'hametāṃ gāṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte gauriyaṃ rudradaivateti pratigrahītṛvākyam^2 | pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ
tathā :—
^3āśvayujyāmaśvinīgate candramasi ghṛtapūrṇāṃ^['bhājanaṃ suvarṇāyutaṃ]^4 viprāya dattvā [dīptāgnirbhavati
138.12
arccitāya brāhmaṇāya yathoktaṃ bhājanamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt |]^5
dīptāgnitvaprāptikāmo'hametat ghṛtapūrṇaṃ suvarṇāyutaṃ^6 bhājanaṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte
bhājanamidaṃ viṣṇudaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat
tathā :—
kārtikī cet kṛttikāyutā ^7syāttasyāṃ sitamucchāṇamanyavarṇaṃ^8 vā śaśāṅkodaye sarvaśasya^9ratnagandhopetaṃ dīpamadhye brāhmaṇāya dadyāt | ^9kāntārabhayaṃ na paśyati
138.13
atra sitopādānāt sitocchāne phalādhikyaṃ dīpamadhya iti dīpacatuṣṭayamadhye | ^10sarvaratnāni sarvaśasyāni sarvagandhāśca paribhāṣoktā grāhyāḥ | brāhmaṇāyārcitāya candrodayasamaye
yathoktaṃ vṛṣamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇūkta-paurṇamāsīvihita-sitokṣadānaphalaprāptikāmo'hametaṃ sarvaśasya-^11[sarvaratna sarvagandhopetamukṣāṇaṃ] dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte ukṣāyaṃ viṣṇudaivata iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat
pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ | anyavarṇadāne tu tadvarṇaniveśo^12 viśeṣaḥ
viṣṇudharmottare (3|317|33) :—
māghe ^13śravaṇasaṃyuktā kṛṣṇā ^14syādvādaśī yadā
^15tiladānaṃ ^16mahat puṇyam [vināpi śravaṇena tu]^17
138.14
¹[labhetati phalaṃ sambadhyate |] ²śravaṇāyukta-māghakṛṣṇadvādaśīdine brāhmaṇāyārcitāya
tilānarcitān oṃ adyādi tubhyamantamuktā dadyāt | vṛhatpuṇyaprāptikāmo'hametāṃstilān
dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte tilā ete prajāpatidevatā iti pratigrahītṛvākyam
kāmastutyādi pūrvavat | ³muṣṭigrahaṇaṃ svīkāraḥ | ⁴[ala vināpi] śravaṇeneti padadarśanācchravaṇarahita⁵-māghakṛṣṇadvādaśyāmapi tiladāna kartavyam
tathā :—
śravaṇadvādaśīyoge⁶ kṛṣṇapakṣe tathaiva ca
ghṛtena dīpā dātavyāstailairvā yadunandana
Linked texts (5)
- Vaiṣṇava Dharmaśāstra — Viṣṇu, Sanskrit
- Samayapradīpa (Śrīdatta Upādhyāya) — Śrīdatta Upādhyāya, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyaratnākara (Caṇḍeśvara) — Caṇḍeśvara, Sanskrit