Pramāṇa · Search · About · API

Danasagara 24

Dānasāgara 24

Language
Sanskrit

Contents

24.1.1

atra yajamānaḥ 13 samutpannahiraṇyagarbhamahādānadānecchaḥ 14 tulāpuruṣamahādānalikhitaṃ 15
khaṅgacarma 16-mayaḍhālasannāha-tulāsthāpanīyaharipratimāsahita-sālaṅkāra-tulā-vāmahastagrāhyasūryaprati
mā-bahiḥsarvasambhāram, adhikatvenābhimata¹-śuddhasuvarṇaghaṭitaṃ khāṅgulena ²dvāsaptatyaṅgulocchrāyamuparyadho'ṣṭacatvāriṃśadaṅgulavistāraṃ sudṛḍha³-talakānvitaṃ ⁴kuṇḍaṃ, tanmukhācchādanārthaṃ
padmākāraṃ ⁵kuṇḍamukhaveṣṭanenāṅgulādhikamutkṛṣṭamāṇikyabhūṣitaṃ ⁶muktāsragvibhūṣitaṃ sauvarṇaṃ⁷
pidhānaṃ, kuṇḍagarbhasthāpanārthamabhimataparimāṇasuvarṇaghaṭitaṃ padma, kuṇḍapūraṇārthaṃ ghṛtaṃ kṣīrañca⁸,
kuṇḍapārśva-⁹sthāpanārthamabhimatasuvarṇaghaṭita-¹⁰[ dātra-sūcī ]-¹¹[ kuśa nāla ]-karāḍolikāḥ,
sauvarṇaṃ-¹²patotkhāṭitādityapratimāṃ, ¹³nābhyācchādanārthaṃ ¹⁴[sauvarṇapata-¹⁵racitavastrākāraṃ,
sauvarṇaṃ yajñopavītaṃ, daṇḍaṃ, kamaṇḍaluṃ, dātrāyalaṅkaraṇārthaṃ ratnāni ca, kuṇḍādhaḥsthāpanārthaṃ tiladroṇaṃ yajamānaprathamasnānārthaṃ tīrthajalaṃ sarvoṣadhiśca, vāmakaradhāraṇārthaṃ ] haimīṃ¹⁶ caturmukhabrahmapratimāṃ¹⁷, gurudakṣiṇārthaṃ kāṣṭhapādukāyugopānadyuga-¹⁸cchatracāmarāsanabhājanāni cotpādayet
tatastulāpuruṣokta-¹⁹samayānāmanyatamasya pūrvataradine yajamānagurvṛtvig jāpakāstulāpuruṣa²⁰-vaddhaviṣyabhojanādikaṃ kṛtvā, nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne ²¹hiraṇya-garbhapadaṃ prakṣipya

24.1.2

yathāyathaṃ nivedanaṃ saṅkalpañca kuryuḥ | aparadine ca²² yajamānastulāpuruṣa-²³[vad-govindā]dyārādhanādimadhuparkadānāntaṃ karma²⁴ govindādyabhyarcana-brāhmaṇānujñāpana-²⁵-dānasaṅkalpa-puṇyāhādivācana-varaṇavākyeṣu tulāpuruṣapadasthāne hiraṇyagarbhapadaṃ prakṣipya kuryāt | tato gurvṛtvig²⁶[yajamānajāpakā upava
'proktamanusandhāyoprātavyam | tata ṛtvijaḥ savidhānaṃ hema -kuṇḍamānīya pradhānavedikāyāṃ likhitacakropari 'tiladroṇaṃ vikīrya [tatrāropayeyuḥ ] | '[kuṇḍamadhye haimaṃ padma'
nidhāya ] [yajamānopaveśanayogyaṃ yathā bhavati, tathā kuṇḍaṃ ghṛtakṣīrābhyāṃ pūrayeyuḥ | kuṇḍapārśvataśca" haimānabhimataratnayutā" [ n dāla-] sūcī-nāla-piṭaka-barhi-rādityapratimā"nābhyāvaraṇa-yajñopavīta-daṇḍakamaṇḍalūn saṃsthāpayeyuḥ | ] tato yajamānaṃ svasvavedasthābhiṣeka- mantraiḥ sarvauṣadhimiśrajalena snapayeyuḥ | tadā ca maṅgala-" [tūryavandi-] ghoṣān
kārayeyuḥ
"[tato yajamānaḥ] śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvālaṅkāraḥ puṣpāñjalimādāya 'namo hiraṇyagarbhāye'tyādi - 'duḥkhasaṃsārasāgarā'dityanta-mantrairhiraṇyagarbhamāmantrya puṣpāñjalināccayet
tato dakṣiṇakrameṇa hastadvaya-"dhṛtahaimadharmarāja-"caturmukhapratimo hiraṇyagarbhamadhyaṃ praviśyodaṅmukha upaviśya jānumadhyarpitaśirā 20 21 ucchvāsapañcakaṃ yāvattiṣṭhet | tadā ca brāhmaṇāḥ
vidhānena kuṇḍamācchādya hiraṇyagarbhasya garbhādhānapuṃsavanasīmantonnayanasaṃskārānabhidhyāya
svasvagṛhyoktāṃstattatsaṃskārapradhānamantrān paṭheyuḥ | tato gururmaṅgalatūryagītavandighoṣeṣu satsu

24.1.3

25 hiraṇyagarbhasthaṃ yajamānaṃ kare "vidhṛtyotthāpayet | tata [ṛtvijo hiraṇyagarbhānnirgatasya] yajamānasya saṃskārārthaṃ svasvagṛhyavihitān jātakarmādiṣoḍaśasaṃskārānabhidhyāya
tattatsaṃskārapradhānamantrān paṭheyuḥ
saṃskārāśca ṣoḍaśa ṛgvede-jātakarma nāmakaraṇaṃ niṣkramaṇam annaprāśanaṃ cūḍākaraṇam
upanayanaṃ trīṇi vedavratāni snānaṃ vivāhaḥ devapitṛmanuṣyabhūtabrahmaṇāṃ pañcamahāyajñāḥ| yajurvede
tu nāmakaraṇaṃ nāsti, 'catvāri vedavratānīti 2viśeṣaḥ | sāmavede nāmakaraṇamasti,
annaprāśanaṃ 3nāstīti yajurvedādviśeṣaḥ | atharvavede-jātakarma niṣkramaṇam annaprāśanaṃ
godānam upanayanaṃ sāvitrovrataṃ 4vedavrataṃ sāvitrīvratavisarjanaṃ 5vedavratavisarjanaṃ samāvartanaṃ
vivāhaḥ pañcamahāyajñāśceti
tato yajamānaḥ pūrvoktaṃ dātrādikaṃ gurave pratipādayet | tato 'namo 6hiraṇyagarbhāya
"brahmagarbhāya vai namaḥ' ityādi mantradvayaṃ 7japet | tata ṛtvijo'ṣṭau varaṇādilabdhālaṅkārairalaṅkṛtāḥ kanakamayāsanopaviṣṭaṃ yajamānaṃ 'devasya tve'ti vedacatuṣṭayasthamantreṇa 'adya
jātasya te'ṅgānāotyādinā ca purāṇamantreṇa kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena snapayeyuḥ
tato yajamānaḥ śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvālaṅkāro gurvṛtvikapramukhanānābrāhmaṇebhyo
hiraṇya-garbhamutsṛjya dadyāt | tadyathā - '10oṃ adya yathāsambhavagotranāmabhyo gurvṛtvikpramukhabrāhmaṇebhyo matsyapurāṇoktahiraṇyagarbha-1'mahādānadānaphalaprāptikāmo'hametaṃ 12 hiraṇyagarbhaṃ 13 dadāni | pratigrahītāraḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā hiraṇyagarbho'yaṃ viṣṇudaivataḥ' ityuktvā 14 yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhayuḥ

24.1.4

tato gurave pādukopānacchatracāmarāmana-' 'bhājanaprāptān dakṣiṇāṃ dadyāt | tadyathā'10oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ tubhyamahaṃ dakṣiṇāmetāni pādukopānacchatracāmarāsanabhājanāni
'7iyadutpattiyāgyāśca bhūmiṃ dadāni | svastīti gururvadet
18tata ṛtvigbhyo dakṣiṇādānam | tad yathā - '19oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ
yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇā'miyadutpattiyogyāṃ bhūmim etāni ca² ratnāni dadāni | svastīti
pratyekamṛtvijo brayuḥ | tato gurṛtvijaḥ svaṃ svaṃ suvarṇabhāgaṃ spṛśeyuḥ | yadvā gurave hiraṇyagarbhasyārddham ³ṛtvigbhyaścārddhaṃ dadyāt | tatra ca—oṃ adyāmukāmukasagotrebhyo'mukāmuka⁴vedāmukāmukaśākhādhyāyibhyo'mukāmuka-⁵devaśarmabhyo yuṣmabhyaṃ matsyapurāṇoktabhāgavyavasthayā
tiladroṇāropitaṃ⁶ phala-[puṣpopaśobhitaṃ pañcavarṇa]-⁷vitānakasahitamiti ca pūrvadānavākyādviśeṣaḥ
tato yajamānastulāpuruṣa-⁸vajjāpakebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ brāhmaṇāvācanaṃ
⁹tvarayā yathāyathaṃ hiraṇyagarbhapratipādanañca kuryāt
iti hiraṇyagarbhamahādānaṃ samāptam¹⁰
tathā brahmāṇḍamahādānam | ( matsyapurāṇam-276aḥ)
athātaḥ saṃpravakṣyāmi brahmāṇḍavidhimuttamam
1yacchreṣṭhaṃ sarvadānānāṃ mahāpātakanāśanam

24.2

puṇyaṃ dinamathāsādya tulāpuruṣadānavat
ṛtviṅmaṇḍapasambhārabhūṣaṇācchādanādikam '
lokeśāvāhanaṃ tadvadadhivāsanakaṃ tathā

24.3

2kuryādviṃśapalādūrddha māsaddastrā'cca śaktitaḥ
śakala'-dvayasaṃyuktaṃ brahmāṇḍaṃ kāñcanaṃ budhaḥ

24.4

diggajāṣṭasamāyuktaṃ ṣaḍvedāṅgasamanvitam
6lokapālāṣṭakopetaṃ madhyasthitacaturmukham
śivācyutārkaśikharamumālakṣmīsamanvitam

24.5

vasvādityamarudgarbha mahāratnasamanvitam
vitasteraṅgulaśataṃ yāvadāyāmavistaram

24.6

kauṣeyavastrasaṃvītaṃ tiladroṇopari nyaset
tathāṣṭādaśadhānyāni samantāt 10 parivārayet

24.7

pūrveṇānantaśayanaṃ pradyumnaṃ pūrvadakṣiṇe
prakṛtiṃ dakṣiṇe pārśve saṅkarṣaṇamataḥ param

24.8

'[anantaśayanaṃ jalaśāyinam |]
paścime caturo vedānaniruddhamataḥ param
2[agnimuttarato haimaṃ vāsudevamataḥ] param

24.6-2

samantāt ³guḍapīṭhasthānarcayet kāñcanān budhaḥ
sthāpayedvastrasaṃvītān pūrṇakumbhān daśaiva tu

24.10

kāñcanān kāñcanapalotkhāṭitān
daśaivaṃ dhenavo deyāḥ ⁴sahaimāmbaradohanāḥ
pādukopānahacchattracāmarāsanadarpaṇaiḥ
bhakṣya-⁵bhojyānnadīpettuphalamālyānulepanaiḥ

24.11

⁸homādhivāsanānte ca snāpito vedapuṅgavaiḥ
imamuccārayenmantraṃ tridhā kṛtvā pradakṣiṇam

24.12

namo'stu viśveśvara viśvadhāma
jagatsavitre bhagavannamaste
¹³saptarṣilokāmarabhūtaleśa
¹⁴garbheṇa sārddhaṃ vitarābhi-¹⁵rakṣām

24.13

ye duḥkhitāste sukhino bhavantu
'prayāntu pāpāni carācarāṇām
2tvaddānaśaṅkhāhatapātakānāṃ
brahmāṇḍadoṣāḥ pralayaṃ vrajantu

24.14

evaṃ praṇāmyāmaraviśvagarbhaṃ
dadyādvijebhyo daśadhā vibhajya
'bhāgadvayaṃ tatra guroḥ prakalpya
samaṃ bhajeccheṣamataḥ krameṇa

24.15

svalpeṣu homaṃ gurureka eva
kuryādathaikāgnividhānayuktyā
sa eva sampūsyatamo'lpavittairyathoktavastrābharaṇādikena

24.16

itthaṃ ya etadakhilaṃ puruṣo'tra kuryād
brahmāṇḍadānamadhigamya mahadvimānam
'nirdhūtakalmaṣa-viśuddha [tanurmurāre]rānandakṛt padamupaiti sahāpsarobhiḥ

24.17

santārayet pitṛpitāmahaputrapautra10bandhupriyātithikulata-"śatāṣṭakaṃ saḥ
brahmāṇḍadāna-¹2 śakalīkṛtapātakoghamānandayecca jananīkulamapyaśeṣam

24.178

iti paṭhati śṛṇoti vā ya evaṃ
surabhavaneṣu gṛheṣu dhārmikāṇām
matimapi ca dadāti 1modate'sā2vamarapaterbhuvane sahāpsarobhiḥ

Linked texts (8)