Danasagara 30
Dānasāgara 30
- Language
- Sanskrit
30.1
prayogaḥ
atra yajamānaḥ samupajātahiraṇyāśvarathamahādāna⁸-dānecchastulāpuruṣalikhita⁹ khaḍgacarma¹⁰mayaḍhāla--sannāha--¹¹tulāsthāpanīyaharipratimā--sālaṅkāratulā -hastaprāśyadevatāpratimā--yathoktavitānabahiḥ sarvaṃ sambhāram, adhikṛtvena palatayādaṅgu 9 palasahasradvayaparyantam abhimataparimāṇasuvarṇaghaṭitaṃ saptāśvaṃ caturaśvaṃ vā ¹²catuścakraṃ śobhana-¹³kūvaram ekapārśva¹⁴-nyastendranīlakhacita¹⁵-haima¹⁶kumbhayuktāgradhvajam aparapārśvanyastahaimasiṃhayuktāgradhvajaṃ padmarāgākhyamāṇikyālaṅkṛtaṃ¹⁷ khakhadikkamotsvāṭiṭendrādilokapālapratimāṣṭakaṃ¹⁸ ¹⁹rathaṃ,tadrathacakradvayapārśvā-²⁰ropaṇyārthaṃ
suvarṇa-1palotkhāṭi-2[tāśvārūr̤hāśvinī]-kumārapratimādvayaṃ-3rathamadhyāropaṇārtham abhimatasuvarṇa4ghaṭiteṣṭadevatāpratimāṃ, rathāropaṇārthaṃ kṛṣṇājinaṃ tilāṃśca, rathapārśvasthāpanārthaṃ kalasacatuṣṭayam
aṣṭādaśadhānyāni bahuvidhamālyasāmagrīm 5ikṣuṃ phalāni chatra-cāmara-kauṣeyavastropānatpādukāyugāni 6yathecchanirmitaṃ śayanīyam āsanañca, 7[yathāśakti gāḥ] yathāśakti 8[aṣṭau 9[caturo dvau]
vā svarūpāraśvān,] rathorddhamaṇḍapabandhanārthaṃ kauṣeyavastrasaṃyuktaṃ yathoktaṃ vitānakañcotpādayet
tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine yajamāna-gurṛtviga-jāpakāstulāpuruṣavadviṣyabhojanādi10 kṛtvā, nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne hiraṇyāśvarathapadaṃ prakṣipya yathāyathaṃ nivedanaṃ saṅkalpañca kuryuḥ | aparadine ca yajamānastulāpuruṣavad govindāyārādhanādimadhuparkadānāntaṃ karma, govindābhyarcana-brāhmaṇānujñāpana-dānasaṅkalpa-puṇyāhādivācana-varaṇavākyeṣu
tulāpuruṣapadasthāne hiraṇyāśva-11rathapadaṃ prakṣipya kuryāt | tato gurṛtvigyajamānajāpakā
upavaseyuḥ | aparadine ca kṛtanitya|12-stulāpuruṣavadagnisthāpanādi madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma
yathāyathaṃ kuryuḥ | evañca madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma tulāpuruṣagranthamabhyanusandhāya anuṣṭhātavyam
tata ṛtvijaḥ pradhānavedyāṃ likhitacakropari kṛṣṇājinamāstīrya tatra tilān dattvā tadupari
13rathamaropya tanmadhye 14ghaṭiteṣṭadevatāpratimāmāropya, agracakra-15dvayasannidhāvaśvinī16kumārā17vāropya, upari chatraṃ vivṛtya, adhaḥ pādukopānyage dattvā, rathapārśve 18[cāmaramāropya,
kauṣeyavāsomālyai rathamalaṅkṛtya, rathapārśve pūrṇakumbhacatuṣṭayamaṣṭādaśadhānyāni phalānīkṣudaṇḍaṃ
śayyāmāsanaṃ gā uktasaṃkhyānāmanyatamasaṃkhyamaśvañca] sthāpayeyuḥ | tato maṅgalagītavādyavandighoṣeṣu satsu yajamānaṃ kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena snāpayeyuḥ | tato yajamānaḥ19śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvvalaṅkāraḥ puṣpāñjalimādāya rathaṃ triḥ' pradakṣiṇīkṛtya 'namo namaḥ pāpa2vināśanāye'tyādi mantradvayaṃ paṭhitvā, puṣpāñjalinābhyarcya gurvṛtvik-pramukhanānābrāhmaṇebhya
utsṛjya dadyāt | [tad yathā-] oṃ adya yathāsambhavagotranāmabhyo' gurvṛtvikpramukhabrāhmaṇebhyo matsyapurāṇokta-hiraṇyāśvaratha-mahādāna dānaphala-prāptikāmo'ham etaṃ
kṛṣṇājinanyastatilāropitaṃ [haimāśvārūḍhāśvinī]-kumāradvayasahitaṃ [sauvarṇā-mukhapratimānvitaṃ chatracāmarakauṣeyavastrapādukāyugopānadyugamālyapūrṇakumbhacatuṣṭayāṣṭādaśadhānyakauṣeyavastrasaṃ yuktavitānakettu-phaleyadva''vīśayanā' 'saneyadaśvasahitaṃ ] hiraṇyāśvarathaṃ dadāni
tato gurvṛtvijaḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā 'hiraṇyāśvaratho'yaṃ viṣṇudaivata' ityuktvā
yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ | tato yajamāno "gurvṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyāt | tad yathā
-oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni ca ratnāni
'dadāni | gurvṛtvijaḥ svastītyuktvā "pratyekaṃ svaṃ svaṃ suvarṇabhāgaṃ spṛśeyuḥ | yadvā gurvṛtvigbhya
eva dadyāt | taddānavākye oṃ adyāmukāmukasagotrebhyo'mukāmukavedāmukāmukaśākhādhyāyibhyo'mukāmukadevaśarmabhyo yuṣmabhyamiti, matsyapurāṇīya-tulāpuruṣoktabhāgavyavasthayeti ca viśeṣaḥ
tatastulāpuruṣavajjapākebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthādi- "prīṇanaṃ brāhmaṇavācanaṃ tvarayā yathāyathaṃ
hiraṇyāśvarathapratipādanañca kuryāt
iti hiraṇyāśvarathamahādānaṃ "samāptam
'tathā hemahastirathamahādānam| (matsyapurāṇam-282 aḥ)
athātaḥ saṃpravakṣyāmi hemahastirathaṃ śubham
yasya pradānādbhuvanaṃ vaiṣṇavaṃ yāti vai naraḥ
30.2
2puṇyāṃ tithiṃmathāsādya [ tulāpuruṣadānavat
vipravācanakaṃ ]3 kuryāllokeśāvāhanaṃ budhaḥ
ṛtviṅmaṇḍapasambhārabhūṣaṇācchādanādikam
30.3
4atrāpyupoṣitastadvadbrāhmaṇaiḥ saha 5śobhanam
kuryāt puṣparathākāraṃ kāñcanaṃ maṇibhūṣaṇam
30.4
valabhībhirvicitrābhiścatuścakrasamanvitam
lokapālāṣṭakopetaṃ 7 [brahmārkaśivasaṃyutam
30.5
madhye nārāyaṇopetaṃ ] lakṣmīpuṣṭisamanvitam
kṛṣṇājine8 tiladroṇaṃ kṛtvā 9saṃsthāpayedratham
30.6
tathāṣṭādaśadhānyāni bhājanāsana-10candanaiḥ
dīpikopānahacchatraṃ darpaṇaṃ pādukānvitam
30.7
dhvaje tu garuḍaṃ kuryāt 11kūbarāgne vināyakam
12[nānāphalasamāyuktamupariṣṭādvitānakam
30.8
kauṣeyaṃ¹ pañcavarṇañca ²amlānakusumānvitam | ]
caturbhiḥ kalasaiḥ sārddhaṃ gobhiraṣṭābhiranvitam
30.6-2
caturbhirhemamātaṅgairamuktādāmavibhūṣitam³
svarūpataḥ karibhyāñca yuktaṃ kṛtvā nivedayet
30.10
kuryāt pañcapalādūrddha-⁴[mā bhārāccāpi] śaktitaḥ
⁶[tato maṅgalaśabdena] snāpito vedapuṅgavaiḥ
30.11
triḥ pradakṣiṇamāvṛtya gṛhītakusumāñjaliḥ
imamuccā⁷rayanmantraṃ brāhmaṇebhyo ⁸nivedayet
30.12
namo namaḥ ⁹śaṅkarapadmajārkalokeśavidyādharavāsudevaiḥ
tvaṃ sevyase vedapurāṇayajñatejomaya syandana pāhi tasmāt
30.13
¹⁰yattat padaṃ paramaguhyatamaṃ murā¹rerānandahetu guṇarūpavimuktamantaḥ
yogaikamānasaddaśo munayaḥ samādhau
paśyanti tat tvamasi nātha ¹¹rathe'dhirūḍhaḥ
30.14
yasmāttvameva bhavasāgara-¹²saṃplutānāmānandabhāṇḍa-¹³bhūtamambarapānapātram
tasmādaghaughaśamanena kuru prasādaṃ
cāmīkaraibharatha mādhava sampradānāt
30.15
itthaṃ praṇamya kanakebharathapradānaṃ
yaḥ kārayet sakalapāpavimuktadehaḥ
vidyādharāmaramunīndragaṇābhijuṣṭaṃ'
prāpnotyasau padamatīndriyamindumauleḥ
30.12-2
kṛtaduritavitānā nunnasadbrahmajālavyatikarakṛtadāhodvegabhājo'pi bandhūn
nayati ca pitṛpūtān' rauravādapyaśeṣāt
kṛtagajarathadānaḥ śāśvataṃ 'sadma viṣṇoḥ
prayogaḥ
atha yajamānaḥ samutpannahemahastiratha [mahādānadāneccha]-stulāpuruṣalikhitaṃ khaḍga-carmamayaḍhāla'--sannāha-tulāsthāpanīyaharipratimā-sālaṅkāratulā-hastagrāhya-devatāpratimā-yathoktavitānabahiḥ
sarvaṃ sambhāram, adhikatvena palapañcakādūrddhaṃ palasahasradvayaparyantam abhimataparimāṇasuvarṇaghaṭitaṃ
saṃgrāmocitasaṃsthānaṃ ṣādisāmagrīśūnyaṃ catuścakram abhimataratnakhacitaṃ dhvajā-¹°grāropitasauvarṇagaruḍaṃ kūbarāgrāropitasauvarṇavināyakaṃ prānteṣu vividhasauvarṇapatākalīvicittābhi-''rūddhadvipakṣakamaśīrṣakākṛtibhirvalabhaubhi-'veṣṭitam agrāropitahaimahasticatuṣṭayaṃ svasvadikkamotkhāṭitendrādilokapāla-¹'pratimāṣṭakam abhimata-¹'paṅkaṇotkhāṭitabrahmārkaśivapratimaṃ rathaṃ, rathālaṅkaraṇārthaṃ muktāhāraṃ, rathamadhyāropaṇārthaṃ suvarṇāntara- 'padmotkhāṭitāṃ lakṣmī-16 [puṣṭisahitāṃ nārāyaṇapratimāṃ, rathāropaṇārthaṃ kṛṣṇājinaṃ tiladroṇañca, ''agrasthāpanārthaṃ haimahasticatuṣṭayaṃ 18, sammukhasthāpanārthaṃ 'svarūpahastidvayaṃ, rathapārśvasthāpanārtham aṣṭādaśadhānya-kāṃsyabhājanāsana-candana-dīpasāmagrīchatra-darpaṇa-pādukāyugopānadyuga-kumbhacatuṣṭayagavāṣṭakāni, rathorddha maṇḍapabandhanārthaṃ kauṣeyavastramayaṃ
varṇapañcaka-yuktaṃ ] vitānakaṃ, tadalaṅkaraṇārtham amlānapuṣpamālyasāmagrīṃ vividhaphalāni cotapādayet
tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine yajamānagurvṛtvig jāpakāstulāpuruṣavaddhaviṣyabhojanādi³ kṛtvā, nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne hemahastiratha-4padaṃ
5niveśya 6[ yathāyathaṃ nivedanaṃ saṅkalpañca ] kuryuḥ | aparadine ca yajamānastulāpuruṣavada
govindādyārādhanādi madhuparkadānāntaṃ govindāyabhyarcana' -brāhmaṇānujñāpana-dānasaṅkalpa-puṇyāhādi[vācana-varaṇa]vākyeṣu tulāpuruṣapadasthāne hemahastirathapadaṃ niveśya kuryāt | tato gurvṛtvigayajamānajāpakā upavaseyuḥ | aparadine ca kṛtanityastulāpuruṣavadagnisthāpanādi madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma yathāyathaṃ kuryuḥ | evañca madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma tulāpuruṣagranthamanusandhāya
anuṣṭhātavyam
tata ṛtvijaḥ pradhānavedyāṃ likhitacakropari kṛṣṇājinamāstīrya tadupari tiladroṇaṃ viśīrya,
tatra rathamāropya muktāhāre-¹°ṇālaṅkṛtya, rathamadhye lakṣmīpuṣṭisahitāṃ nārāyaṇapratimāmāropayeyuḥ''
¹²rathāmrataśca ¹³haimahasticatuṣṭayaṃ paṅktyāropya ¹⁴tatpurataḥ ¹⁵svarūpahastidvayamāropayeyuḥ | rathapārśve
¹⁶cāṣṭādaśadhānya kāṃsyabhājanāsana-candana--dīpopānadyuga-kāṣṭhamayapādukāyugacchattradarpaṇakumbhacatuṣṭayagavāṣṭakāni ¹⁷yathāśobhaṃ sthāpayeyuḥ | tato maṅgalagītavādyavandighoṣeṣu satsu ¹⁸kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena ¹⁹yajamānaṃ snapayeyuḥ | tato yajamānaḥ śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvālaṅkāraḥ
puṣpāñjalimādāya rathaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya 'namo nama' ityādi—'mādhava sampradānā'dityanta'mantrairāmantrya, puṣpāñjalinābhyarcya praṇamya gurṛtvikpramukha-brāhmaṇebhya utsṛjya dadyāt | 2[tad
yathā] | 3oṃ adya yathāsambhavagotanāma-gurṛtvik-pramukhabrāhmaṇebhyo matsyapurāṇoktahemahasti4rathamahādānadānaphalaprāptikāmo'ham etaṃ kṛṣṇājinanyastatiladroṇā-ropitaṃ 'svarūpahastidvayayuktaṃ muktādāmośobhitaṃ lakṣmīpuṣṭisahitanārāyaṇānvitam aṣṭādaśadhānya-kāṃsya-bhājanāsanacandana- dīpopānadyugacchatradarpaṇapādukāyuga--vividhaphalasamāyuktāmlānakusumānvita--'vitānaka -
kumbha-catuṣṭayagavāṣṭakasahitaṃ hemahastirathaṃ dadāni | gurṛtvijaḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā
'hemahastiratho'yaṃ viṣṇudaivata' ityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ | tato yajamāno gurṛtvigbhyo
dakṣiṇāṃ dadyāt | tad yathā - oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni ca ' ratnāni dadāni | gurṛtvijaḥ pratyekaṃ svastītyuktvā svaṃ svaṃ suvarṇabhāgaṃ
spṛśeyuḥ | yadvā gurṛtvigbhya eva dadyāt
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhaviṣyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Dānamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1600, Sanskrit