Danasagara 32
Dānasāgara 32
- Language
- Sanskrit
32.1
prayogaḥ
⁴atra yajamānaḥ samutpanna-pañcalāṅgalaka-⁵mahādānadāneccha⁶-stulāpuruṣalikhitaṃ khaḍgacarma-⁷mayaḍhāla-sannāha-⁸tulāsthāpanīyaharipratimā-sālaṅkāratulā⁹-hastaprāpya-¹⁰devatāpratimābahiḥ
sarvaṃ sambhāram, adhikatvena ¹¹[yathokta-kheṭa-kharvaṭa]-grāma-nivartanādīnāmanyatamāṃ¹² bhūmiṃ, tathā
sāradārumayāni īśā-daṇḍayoktrā¹³-dyupakaraṇānvitāni pañca lāṅgalāni, sauvarṇāni ca¹⁴ sopakaraṇāni pañca ¹⁵halāni, yathoktalakṣaṇān daśa vṛṣān, tadalaṅkaraṇārthaṃ suvarṇaśṛṅgayuga¹⁶-daśakaṃ,
sauvarṇacandragraiveyakalalāṭapaṭṭadaśakaṃ, muktāhārāṃśca¹⁷ daśa, raupyaṃ¹⁸ khuracatuṣkadaśakaṃ, ¹⁹[tilakadaśakañca, daśa] puṣpamālyasāmagrī²⁰ candanañca, vṛṣācchādanārthaṃ raktakauṣeyavastradaśakañca, pañcalāṅgalapārśvasthāpanārthaṃ yathecchakhaṭvāstīrṇakambala-²¹[paṭītūlikārūpāṃ gaṇḍopadhāna²²-maśakavāraṇī]-sahitāṃ
śayyāṃ, bahukṣīrāṃ dhenumaṣṭādaśadhānyāni ca, ²³sapatnīkagurūpūjāthaṃ ²⁴hemayajñopavītāṅgurīyaka²⁵valaya-muktāhāra-kauṣeyavastrāṇi, 1homārthapāyasacarusādhanārthaṃ 2dhānyamulūkhalaṃ 3muṣalaṃ 4sūpaṃ
carusthālīṃ dugdhasāmagrīṃ 5lauhayantrikāṃ 6pālāśasamidhaḥ kṛṣṇatilān 7ghṛtañcotpādayet
tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine gurutvigyajamānajāpakāstulāpuruṣavadviviṣyabhojanādikaṃ kṛtvā, nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne pañcalāṅgalakapadaṃ niveśya
[nivedanaṃ8 saṅkalpañca]9 kuryuḥ | aparadine ca10 yajamānaḥ pūrvavad 11govindārādhanādi
madhuparkadānāntaṃ karma govindāya-12[bhyarcana-brāhmaṇānu]-jñāpana-dānasaṅkalpa-puṇyāhādivācanavaraṇavākye-13[ṣu tulā]-puruṣapadasthāne pañcalāṅgalakapadaṃ niveśya kuryāt | tato gurṛtvigyajamānajāpakā
upavaseyuḥ | aparadine ca kṛtanityā ṛtvijastulāpuruṣavadmi-14[sthāpanaṃ svasva]kuṇḍe15
kuryuḥ | tato 16[gurṛtvijamādiśati sa] svagṛhyoktavidhinā 17khakuṇḍe pāyasacaruṃ
18sādhayet | tato gurṛtvigyajamānajāpakāstulāpuruṣavad19 vanaspatihomāntaṃ karma yathāyathaṃ
kuryuḥ | tataścarusādhayitā ṛtvik parjanyādityarudrebhyaḥ svagṛhyavidhinā—oṃ20 parjanyāya
svāhā, oṃ21 ādityāya svāhā, oṃ22 rudrāya svāheti pāyasacaruhomaṃ kṛtvā, tathaiva
23pālāśasamiddhomamājyahomaṃ24 25kṛṣṇatilahomaṃ ca kuryāt | tato gurṛtvigyajamānajāpakāstulāpuruṣavanmadhyabrāhmaṇa-26vācanāntaṃ karma yathāyathaṃ kuryuḥ | tata ṛtvijo dārumayāni
padma, 'haimāni ca pañca lāṅgalāina pradhānavedyāṃ likhitacakropari sthāpayitvā², tat-[pārśve
ca] vṛṣān yathoktālaṃkārairalaṅkṛtya sthāpayitvā, yathoktaśayyāṃ dhenumaṣṭādaśa dhānyāni ca
sthāpayeyuḥ
tato maṅgalagītavādyavandighoṣeṣu satsu kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena '[snāpayeyuryajamānam | tato] yajamāno dhṛtaśuklamālyāmbaro dhṛtasarvālaṅkāraḥ sapatnīka gurumāhūya
yathāyatham- [ttoktā]-laṅkārairalaṅkṛtya gṛhītapuṣpāñjalilāṅgalāina pradakṣiṇīkṛtya, yasmāddevagaṇā'
ityādimantrābhyāmamantrya puṣpāñjalinābhyarcya yathoktopakaraṇasahitāṃ bhūmi tasmai
dadyāt | tad yathā - oṃ adyāmukasagotrāya amukavedāmukaśākhādhyāyine amukadevaśarmaṇe"
tubhyaṃ matsyapurāṇoktapañcalāṅgalaka"-mahādāna- dānaphalaprāptikāmo'haṃ haima- "[śṭaṅga-haimabhūṣaṇa]''muktābhūṣita--'' [lāṅgala--rupyapāda--rūpyatilaka - - sragdāmālaṅkṛta--raktakauṣeyācchāditavṛṣadaśakasahitasopaskaraśayyā-dhenvaṣṭādaśadhānya-sopakaraṇa--''sāradārumaya ] -lāṅgalapañcaka-sopakaraṇakāñcanamayalāṅgala- [pañcaka-phala]-puṣpopaśobhita'- pañcavarṇavitānakasahitām amukarūpāṃ priyadattāṃ
bhūmiṃ dadāni | guruḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā, 'bhūmiviṣṇudaivate'tyuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ
paṭhet | tato gurṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyāt | oṃ adya kṛtaitat- 20 karmapratiṣṭhārtha' "yuṣmabhyamahaṃ
dakṣiṇā- "metāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni ca ratnāni dadāni | svastīti "brāhmaṇā
brūyuḥ | tato yajamānastulāpuruṣa-'vadṛāpakebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ brāhmaṇavācanañca kuryāt | tatastvarayā tadbhūmi-pratipādanaṃ kuryāt | gurustu[svabhūmi' pradakṣiṇīkuryāt ]
4[iti pañcalāṅgalakamahādānaṃ samāptam]
tathā dharāmahādānam | ( matsyapurāṇam—284 aḥ )
athātaḥ sampravakṣyāmi dharādānamanuttamam
pāpakṣayakaraṃ nṛṇāmamaṅgalya¹-vināśanam
32.2
kārayet pṛthivīṃ haimīṃ² jambudvīpānukāriṇīm
³[maryādāparvatavatīṃ madhye merusamanvitām⁴ ]
32.3
lokapālāṣṭakopetāṃ navavarṣasamanvitām⁹
nadīnada-¹⁰śatopetāṃ saptasāgaraveṣṭitām
32.4
mahāratnasamākīrṇāṃ vasurudrārkasaṃyutām
hemnaḥ palasahasreṇa tadardhenātha śaktitaḥ
32.5
śatatrayeṇa vā kuryādviśatena śatena vā
kuryāt pañcapalādūrddha maśakto'pi ¹⁸vicakṣaṇaḥ
32.6
tulāpuruṣavat kuryāllokeśāvāhanaṃ budhaḥ
ṛtviṅmaṇḍapa-^3sambhārabhūṣaṇācchādanādikam
32.7
vedyāṃ kṛṣṇājinaṃ kṛtvā [tilānupari ^4vinyaset | ]^5
tathāṣṭādaśadhānyāni ^6[rasāṃśca lavaṇādikān]
32.8
tathāṣṭau ^7pūrṇakalasān samantāt ^8parivārayet
^9[vitānakañca kauṣeyaṃ] phalāni vividhāni ca
32.6-2
^11tathāṃśukāni ramyāṇi śrīkhaṇḍaśakalāni^12 ca
^13ityevaṃ ^14racayitvā ^15tāmadhivāsanapūrvakam
32.10
śuklamālyāmbaradharaḥ śuklābharaṇabhūṣaṇaḥ^16
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā gṛhītakusumāñjaliḥ
32.11
puṇyakālamathāsādya mantrānetānūdīrayet
namaste ^18sarvadevānāṃ tvameva bhavanaṃ yataḥ
32.12
dhātrī ca^19 sarvabhūtānāmataḥ pāhi vasundhare^20
[vasu^21 dhārayase yasmādvasu cātīva nirmalam ]^22
32.13
vasundharā tato jātā tasmāt pāhi ¹bhayādalam
caturmukho'pi ²no gacched yasmādantaṃ ³tavācale
32.14
anantāyai ⁴namastasmāt pāhi saṃsāra-⁵sāgarāt
tvameva lakṣmīrgovinde⁶ śive gaurīti ⁷saṃsthitā
32.15
gāyatrī brahmaṇaḥ pārśve jyotsnā candre ravau prabhā
buddhibṛhaspatau khyātā medhā ⁸muniṣu saṃsthitā
32.16
viśvaṃ vyāpya sthitā yasmāttato viśvambharā matā
⁹dhṛtiḥ sthitiḥ kṣamā kṣoṇī¹⁰ pṛthvī vasumatī rasā
32.17
etābhirmūttibhiḥ pāhi ¹¹devi saṃsārasāgarāt
¹²evamuccārya tāṃ devīṃ brāhmaṇebhyo nivedayet
32.18
brāhmaṇebhyo gurṛtvigbhyaḥ
¹³[dharārdhaṃ vā] caturbhāgaṃ gurave pratipādayet
¹⁴śeṣañcaivātha ṛtvigbhyaḥ praṇipatya visarjayet
32.19
anena vidhinā yastu dadyāddhema-¹⁶[dharāṃ budhaḥ]
puṇyakāle tu saṃprāpte sa padaṃ yāti vaiṣṇavam
32.20
vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā
nārāyaṇapuraṃ gatvā kalpatrayamathā-¹⁷vaset
pitṛputra-¹⁸prapautrāṃśca¹⁹ tārayedekaviṃśatim
32.21
iti paṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇoti prasaṅgādapi kaluṣavitānairmukta²⁰-dehaḥ samantāt
diva-¹mamaravadhūbhiryāti ²saṃprārthyamānaḥ
padamamarasahasraiḥ sevitaṃ ³candramauleḥ
Linked texts (7)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Dānamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1600, Sanskrit