Danasagara 70
Dānasāgara 70
- Language
- Sanskrit
70.1
vyādhitasya 3go rogopaśāntaye 'yatheṣṭamauṣadhadānaṃ pūrvavat saṅkalpayet| oṃ virogatva'prāptikāmo'haṃ '[ gobhya auṣadhaṃ dāsye ]| '[tato gavāhikadānāśanaṃ yathecchakālañca
auṣadhaṃ dadyāt |]
iti mahārājādhirāja-niḥśaṅka-śaṅkara - śrīmadvallālasena-'devaviracite
śrīdānasāgare gavāhikadānāvartaḥ
atha viṣṇudaivatabhūmidānāvartaḥ | (11)
tatra bhūmidānapraśaṃsā
'dānabṛhaspati :—
suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ maṇiratnaṃ vasūni ca
sarvametadbhavaddetaṃ vasudhāṃ yaḥ prayacchati
70.2
tathā :—
yat kiñcit kurute pāpaṃ puruṣo lobha- mohitaḥ
tatsarvaṃ bhūmidānena kṣiprameva praṇaśyati
70.3
viprāya dadyāt suguṇānvitāya tapo'bhijuṣṭāya jitendriyāya
yāvanmahī tiṣṭhati 'sāgarāntā tāvattapastasya bhavatyatulyam
70.4
'tathā :—
4 [yathāpsu patitaḥ] śakra tailavindurvisarpati
evaṃ bhūmikṛtaṃ dānaṃ [madhye madhye] prarohati
70.5
śaṅkhaṃ bhadrāsanaṃ chatraṃ 'varāśvā varavāraṇāḥ
bhūmidānasya "puṣpāṇi phalaṃ 'svargaḥ purandara
70.6
ādityo varuṇo viṣṇu-[brahmā somo hutāśanaḥ
śūlapāṇiśca bhagavānabhinandati bhūmidam
70.7
sauvarṇā yatra prāsādā vaśodhārāśca kāmadāḥ
gandharvāpsaraso yatna] tat gacchanti bhūmidāḥ
70.8
bahubhirvasudhā dattā rājabhiḥ 'sagarādibhiḥ
yasya yasya yadā bhūmistasya tasya tadā phalam
70.6-2
ṣaḍaśītisahasrāṇi ¹yojanāni vasundharā
dattā svalpāpi rājendra sarvakāmapradāyinī
70.10
bhūmiṃ yaḥ pratigṛhṇāti yaśca bhūmiṃ prayacchati
ubhau tau puṇyakarmmāṇau ²niyataṃ svargagāminau
70.11
sahasrameva dhenūnāṃ śataṃ ³vānaḍuhāṃ samam
⁴daśānaḍut-samaṃ yānaṃ daśayānasamo hayaḥ
70.12
daśavājisamā kanyā bhūmidānantu ⁵tatsamam
⁶[bhūmidānāt paraṃ nāsti vidyā]-dānaṃ⁷ tato'dhikam
70.13
suvarṇadānaṃ godānaṃ bhūmidānañca vāsava
etat ⁸prayacchamāno hi sarvapāpaiḥ pramucyate
70.14
sarveṣāmeva dānānāmekajanmānugaṃ phalam
⁹hāṭakakṣitigaurīṇāṃ ¹⁰saptajanmānugaṃ phalam
70.15
agner-¹¹[patyaṃ prathitaṃ] suvarṇaṃ ¹²bhūrvaiṣṇavī sūryyasutāśca gāvaḥ
teṣāmanantaṃ ¹³phalamaśnuvīta yaḥ kāñcanaṃ gāñca mahīṃśca dadyāt
70.16
āsphoṭayanti pitaraḥ ¹⁴pravadanti pitāmahāḥ
bhūmido'smatkule jātaḥ so'smān ¹⁵santārayiṣyati
70.17
ati dānāni sarvāṇi pṛthivīdānamucyate
acalāhyakṣayā bhūmirdoṃgdhi¹⁶ kāmānanuttamān
70.18
¹dogdhi vāsāṃsi ratnāni paśūn vrīhiyavāṃstathā
bhūmidaḥ sarvabhūteṣu śāśvatīredhate samāḥ
70.19
yāvadbhūmi-²[sthito vāyustā]-vadbhūmi-³[da edhate]
⁴na bhūmidānādastīha paraṃ kiñcid yudhiṣṭhira
70.20
⁵apyalpaṃ pradaduḥ sarve ⁶pṛthivyā iti naḥ śrutam
⁷[bhūmimeva daduḥ] sarve ⁸te bhūmiṃ bhuñjate ⁹janāḥ
70.21
¹⁰svakarmai vopajīvanti narā iha paratra ca
bhūmi-¹¹bhūti-¹²rmahādevī dātāraṃ kurute priyam
70.22
ya etāṃ ¹³dakṣiṇāṃ dadyādakṣayyāṃ¹⁴ pṛthivī-¹⁵pate
puna-¹⁶rnaratvaṃ saṃprāpya bhaveta sa pṛthivīpatiḥ
70.23
yathā dānaṃ ¹⁷[tathā bhoga iti] dharmeṣu niścayaḥ
¹⁸[saṃgrāme vā tanuṃ jahyād]-yādvā pṛthivīmimām
70.24
ityetat ¹⁹jñātabandhūnāṃ vadanti paramāśiṣam
punāti ²⁰[dattā pṛthivī] dātāramiti śuśruma
70.25
api pāpasamācāraṃ ²¹brahmaghnarmāpa ²²cānṛtam
²³saiva pāpaṃ ²⁴plāvayati ²⁵[saiva pāpāt pramocati]
70.26
api pāpa-^[1][kṛtāṃ rājñāṃ pratigṛhṇanti] sādhavaḥ
pṛthivīṃ ^[2]nānyadicchanti pāvanau jananīṃ^[3] yathā
70.27
^[4]nāmāsyāḥ priyadatteti guhyaṃ devyāḥ ^[5]sanātanam
dānaṃ vāpyathavā''dānaṃ nāmāsyāḥ prathamaṃ ^[6]priyam
70.28
ya etāṃ viduṣe ^[7]dadyācchrayāṃ pṛthivopataḥ
pṛthivyā-^[8]metadiṣṭaṃ sa ^[9]rājyād rājyamito vrajet
70.26-2
^[10]punareva ^[11]janiṃ prāpya ^[12]rājaiva syānna saṃśayaḥ
^[13]tasmāt prāpyaiva vasudhāṃ dadyādviprāya pārthivaḥ
70.30
bhūmintu dattvā sādhubhyo vindate bhūmimuttamām
^[14][pretya ceha] ca dharmātmā sa prāpnoti mahadyaśaḥ
70.31
yasya viprāstu ^[15]śaṃsanti ^[16]sādhobhūmiṃ sadaiva hi
na tasya śatravo rājan praśāsati^[17] vasundharām
70.32
ye tu saṅkīrṇa-^[18]karmāṇo [rājāno raudrakarmaṇaḥ]^[19]
^[20]tebhyaḥ pavitramāhyeyaṃ bhūmidānamanuttamam ||32
70.33
alpāntaramidaṃ śaśvat ^[21][purāṇā menire janāḥ]
yo ^[22]yajetāśvamedhena dadyādvā ^[23]sādhave mahīm
70.34
suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ maṇimuktāvasūni ca
sarvametanmahārāja^[24] dadhāti vasudhāṃ dadat
70.35
'tapo yajñaḥ śrutaṃ śīlamalobhaḥ satyasandhatā'
gurudaivatapūjā ca nātikrāmanti bhūmidam
70.36
³bhartturniḥśreyase 'yuktāstyaktātmāno 'raṇe hatāḥ
brahmalokasthitāḥ siddhā nātikrāmanti bhūmidam
70.37
yathā janitrī kṣīreṇa 'svaputraṃ bharate sadā
'anugṛhṇāti dātāramevaṃ 'sarvvara sairmahī
70.38
mṛtyurvai kiṅkaro 'daṇḍastamo vahniḥ sudāruṇaḥ
ghorāśca vāruṇāḥ pāśā nopasarpanti bhūmidam
70.36-2
pitṝṃśca ¹⁰pitṛlokasthān devaloke ca devatāḥ
11 santarpayati 12 śāntātmā yo dadāti vasundharām
70.40
tathā :13 śatamapsarasaścaiva divyamālyavibhūṣitāḥ
upaniṣṭhanti devendra brahmaloke dharāpradam 14
70.41
nāsti bhūmisamaṃ dānaṃ nāsti bhūmisamo guruḥ
nāsti satyasamo dharmo nāsti dānasamo vidhiḥ
70.42
atha deyabhūmi-¹⁵[parimāṇe phalaparimāṇa]-paribhāṣā
nandipurāṇe :1'yenaikaḥ puruṣo 17 jīved bhūmivittena saṃyutaḥ
dattvā tu 18 tāvatīṃ bhūmiṃ daśakalpaṃ vaseddivi
70.43
anena kramayogeṇa yo dadyād yāvatīṃ mahīm
tāvatkālaṃ vaset 19 svarge bhūmidānapramāṇataḥ
Linked texts (9)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras) — Aṅgiras, Sanskrit
- Itihāsasamuccaya — Sanskrit