Abdadidhiti 3.p36
Abdadīdhiti 3.p36
- Language
- Sanskrit
3.p36
trimuhūrtā tiṣṭhati tadā pūrvaiva grāhyā |-ādityodayavelāyāmārabhya ṣaṣṭināḍikāḥ | tithirastu sā hi śuddhā syāt iti nāradokaiḥ | īdṛśasthalīyottaradinatithestithimalatvena ninditatvācca | yadātu pūrvadine amāviddhā pratipatparadine dvitīyāviddhā tatra yadyapi parasparaviruddhāni vacanāni dṛśyante tathāpyuktarītyā rātripūjāyā eva prādhānyāt , asyāśca naktavratatvena mahānibandhokteḥ—pradoṣavyāpinī grāhyā sadā naktavrate tithiḥ | iti vacanasya prasiddhanaktavrata ivātrāpi pravṛttisaṃbhavāt , pradoṣasya karmakālatvamaṅgīkṛtya nirṇayaḥ kriyate | tatra ṣaṭ pakṣāḥ | pūrvedyureva pradoṣavyāptiḥ 1 paredyureva vā 2 dinadvaye'pi tadvyāptiḥ 3 dinadvaye'pi tadekadeśe sparśaḥ 4 sāmānyena vaiṣamyeṇa vā 5 dinadvaye pradoṣāsparśo 6 veti | tatrādyapakṣadvayavyatiriktapakṣeṣu paraiva grāhyā—prātaḥ saṃkalpayedvidvānupavāsavratādikam | iti vihitasaṃkalpakālasaṃbandhalābhāt trikālavihitapūjākālasaṃbandhitvādahorātrasaṃbandhitvenopavāse'pi prāśastyalābhāt īdṛśaviṣaya evādhunikanibandhodāhṛtāni dvitīyāviddhapratipadvidhāyakāni vacanāni yojanīyāni |—yā cāśvayujamāse syātpratipadbhadrayā yutā | śuddhā mamārcanaṃ tasyāṃ śatayajñaphalapradam | āśvine māsi me bhaktaiḥ kartavyā śuklapakṣagā | pratipanmuhūrttāpi putrapautrapravardhinī | dhanavṛddhikarī puṃsāṃ sarvasaukhyakarī tathā | ityevamādīni | atra trimuhūrttāpītyapiśabdaḥ kaimutikanyāyena pradoṣavyāpinyāḥ praśaṃsārthaḥ | tathā amāviddhāniṣedhā apihaiva yojyāḥ |—deśabhaṅgo bhavettatra durbhikṣaṃ cāpi jāyate | nandāyāṃ darśayuktāyāṃ yatra syānmama pūjanam | pūrvaviddhā tu yā śuklā bhavetpratipadāśvinī | navarātravrataṃ tasyāṃ na kāryaṃ śubhamicchatā | ityādayaḥ | ādye'pi pakṣadvayaṃ saṃbhavati kātsnyena vyāptirekadeśena veti | ubhayorapi pakṣayoḥ pūrvaviddhaiva grāhyā | karmakālavyāptilābhāt |—naktavrateṣu sarveṣu rātriyogaḥ praśasyate | iti rātriyogaprayuktaprāśastyāt , pratipadyapyamāvāsyetyādisāmānyāśāstrānupasaraṇalābhācca | yadica sūryāstātpūrvamapi pratipallabhyate tadā—yāṃ tithiṃ samanuprāpya yātyastaṃ padminīpatiḥ | sā tithiḥ sakalā jñeyādyāpādyasākalyavaśena saṃkalpatrividhapūjākālaprāptilābhācca | īdṛśaviṣaya evāmāviddhāvidhāyakāni dvitīyāviddhāniṣedhakānyādhunikagranthodāhṛtāni vacanāni yojyāni | tāni yathā nṛsiṃhaprasāde-amāyuktaiva kartavyā pratipaccaṇḍikārcane | na grāhyā parasaṃyuktā śuddhasaṃtānakāṅkṣibhiḥ | iti | dhavalanibandhe-amāyuktaiva sā grāhyā pratipaccaṇḍikārcane | anyathākaraṇe tāvadrājyabhaṅgaḥ prajāyate | ityevamādīni,-dvitīyāśeṣasaṃyuktā pratipaccaṇḍikārcane | mohādathopadeśādvā kṛtaṃ putravināśakam | pratipaccheṣasaṃyuktadvitīyāyāṃ mamārcanam | kṛtaṃ dharmaṃ nāśayati santatiṃ putrapautrakīm | dvitīyādikalopetā pratipaccaṇḍikārcane | varjanīyā prayatnena viṣaleśo yathāmbhasi | yadi mohātprakurvīta jyeṣṭhaḥ putro vinaśyati | ityādīni ca | nanu pradoṣasya karmakālatvamādāyaiṣa nirṇayo bhavatā kṛtaḥ | santi tu pūrvāhṇasya karmakālatvabodhakāni sāmānyato viśeṣataśca pravṛttāni gauḍanibandhodāhṛtāni kānicidvacanāni | sāmānyatastāvatpūrvāhṇe daivikaṃ karmetyādi prasiddham | tathā nandipurāṇe-śaratkāle mahāpūjā kriyate yā ca vārṣikī | sā kāryodayagāminyāṃ na tatra tithiyugmavet | iti | tathā bhaviṣyottare-prātarāvāhayeddevīṃ prātareva praveśayet | prātaḥ prātastu saṃpūjya prātareva visarjayet | iti | tathā devīpurāṇebhagavatyāḥ praveśādivisargāntāśca yāḥ kriyāḥ | tithāvudayagāminyāṃ sarvāstāḥ kārayedbudhaḥ | iti | tathānyatra-āśvinasya site pakṣe pratipatsu yathākramam | susnātastilatailena pūrvāhṇe pūjayecchivām | iti | tebhyaḥ pūrvāhṇasya pradhānakālatvāgame sati kathaṃ paradinavyāpinīṃ pratipadaṃ parityajya pūrvadine pradoṣavyāpinyā grāhyatvaṃ nirṇīyate | naca pūrvāhṇakarmakālatvabodhakānyuktavacanāni mādhavādimahānibandhālikhitatvānnirmūlānīti vācyam | rātreḥ karmakālatvabodhakavacanānāmapi tvaduktānāṃ mādhavādyanudāhṛtatvena nirmūlatvaśaṅkāyā anivāryatvāt | kiṃca pūrvedyuḥ pradoṣamātravyāpinyāmaparāhṇaprabhṛti tadvyāpinyāṃ vā na kalaśasthāpanaprabhṛti pūjopakramaḥ saṃbhavati |-ādyāḥ ṣoḍaśa nāḍīstu labdhvā yaḥ kurute naraḥ | kalaśasthāpanaṃ tatra ariṣṭaṃ jāyate
Linked texts (6)
- Puraścaryārṇava — Sanskrit
- Navarātrapradīpa — Nandapaṇḍita 1543, Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit
- Smṛtikaustubha — Anantadeva 1638, Sanskrit
- Saṃvatsaradīdhiti — Anantadeva 1650, Sanskrit