Kriyakaumudi (Govindananda) 1.p33
Kriyākaumudī (Govindānanda) 1.p33
- Language
- Sanskrit
1.p33
mātragrahaṇāt pitṛkṛtyasyāpi grahaṇaṃ prakaraṇādyabhāvena saṅkoce pramāṇābhāvāt | na ca tathāpyanirṇaya iti vācyam | naktañca devadeveśa tithyarddhādvinirgatām | dṛṣṭvopavāsaḥ karttavyaḥ kathaṃ śaṅkara jānatā || śaṅkara uvāca | sā tithiścāhorātraṃ yasyāmabhyudito raviḥ | tayā karmāṇi kurvīta hrāsavṛddhau na kāraṇam || sā tithiścāhorātraṃ yasyāmastamito raviḥ | tayā karmāṇi kurvīta hrāsavṛddhau na kāraṇam || śuklapakṣe tithirgrāhyā yasyāmabhyudito raviḥ | kṛṣṇapakṣe tithirgrāhyā yasyāmastamito raviḥ || iti viṣṇudharmottare satyapyupavāsapraśne tayā karmāṇītyupasaṃhāre bahuvacanāt sakaladaivakṛtye śuklakṛṣṇapakṣabhedena vyavasthādarśanāt | tattulyatvena devalavacanadvaye'pi saṃśaye śuklakṛṣṇapakṣabhedādudayāstasambandhena vyavasthāniyamāt | na ca viṣṇudharmottaravacanaikavākyatayā devalavacanasyāpi daivakṛtyaparatvamastviti vācyaṃ, viṣṇudharmavacanasya daivakṛtyamādāyaikadeśakīrttanaparatvenopapattau devalavacane ādipadasaṅkoce pramāṇābhāvāt | yathāstaṃ savitā yāti pitarastāmupāsate | tithintebhyo'parāhno hi svayaṃ dattaḥ svayambhuvā || iti gṛhyapariśiṣṭenāthaikadeśakīrttanaparatayā devalavacanasya kṛṣṇapakṣīyapitṛkṛtye svahastitatvācca kṛṣṇapakṣa evāparāhne pitṛkṛtyavidhānāt, tithiyaidhe pitṛkṛtyasaṃśaye viśeṣāśravaṇāt 1 daivakṛtyavat vyavasthāyā nyāyyatvācca ekatra dṛṣṭanyāyāt | tathāca nigamapariśiṣṭam | dvitīyādikayugmānāṃ pūjyatā niyamādiṣu | ekoddiṣṭadivṛddhyādau vṛddhihrāsena codanā || candrasya vṛddhihrāsena śuklapakṣakṛṣṇapakṣabhedena codanāvidhirityarthaḥ | tathā kālaviveke pitṛkṛtyaṃ prakṛtya baudhāyanaḥ | varddhamānendupakṣasya udayāt pūjyate tithiḥ | yadā candraḥ kṣayaṃ yāti tadā syādastakālikī || etena pitṛkṛtyasaṃśaye kapālādhikaraṇanyāyena prathamopasthitatithergrahaṇāt śuklapakṣe'pi pūrvvadina eva śrāddhamiti maithiloktaṃ nirastam | evaṃ daive karmmaṇyudayagāminī paitre karmmaṇyastagāminī tithiriti saṃvatsarapradīpavyavasthāpi nirastā | pūrvvoktānekamanivacanavirodhāt | yatta, - daive2 karmmaṇi samprāpte yasyāmabhyudito raviḥ | sā tithiḥ saphalā jñeyā pitrarthe cāparāhṇikī || iti mārkaṇḍeyapurāṇam
Linked texts (2)
- Varṣakriyākaumudī — Govindānanda Kavikaṅkaṇa 1510, Sanskrit
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit