Bhagavantabhaskara 43.p25

43.p25

piṇḍadoṃ'śaharaścaiṣāṃ pūrvābhāve paraḥ paraḥ | iti | [ atraṃ 'yadyapi 'putrābhāve tu patnī syātpatnyabhāve tu sodaraḥ' ityaurasaputrābhāve patnī tadabhāve sodara iti kramaḥ pratīyate tathāpi putrapadasya yājñavalkyavacasā dvādaśavidhaputropalakṣaṇatvenaurasaputrapatnīkrame'vaśyaṃ bādhite, sakṛtpravṛttāyāḥ kimavaguṇṭhanenetinyāyena 'putraḥ pautraḥ prapautro vā' iti viṣṇūktayoḥ pautraprapautrayorapi dvādaśavidhaputrottaraṃ patnyāśca pūrvo niveśaḥ | patnyabhāve tu duhitā |'aputrasya tu yā putrī sā'pi piṇḍapradā bhavet' iti ṛṣyaśṛṅgaḥ | atra yadyapi 'putrābhāve tu patnī syāt' ityanena putrābhāve patnyāḥ 'aputrasya tu yā putrī' ityanena duhituradhikārapratīteḥ putrābhāve patnīkanyayorniyāmakābhāvena vikalpaprasaktiḥ, tathāpi 'yo'rthaharaḥ sa piṇḍadāyī' iti viṣṇuroktasya dhanagrahaṇavattvasya piṇḍadātṛviśeṣaṇasyāpīdṛśaviṣaye niyāmakatvāṅgīkāreṇa vakṣyati | dhanagrahaṇādhikāraśca 'patnī duhitaraścaiva' ityādinā pūrvaṃ patnyāstadabhāve duhituḥ spaṣṭa eva | idaṃ cārthaharatvaṃ sarveṣāṃ śrāddhādhikāriṇāṃ viśeṣaṇam | tathā satyavibhaktāsaṃsṛṣṭasodarasattve patnyā dhanagrahaṇe'nadhikārācchrāddhe'pyanadhikāraḥ syāt | syācca duhitṛsattve tatputrādīnāṃ mātṛdhane'nadhikārācchrāddhe'nadhikāraṃ iti | naceṣṭāpattiḥ | putrābhāve tu patnī syātpatnyabhāve tu sodaraḥ | putreṣu vidyamāneṣu nānyaṃ vai kārayetsvadhām || ityādivacanaiḥ patnīputrayorevādhikārasyeṣṭatvāt | duhitrabhāve dauhitraḥ | ] tathā ca smṛtisaṅgrahe— putraḥ kuryātpituḥ śrāddhaṃ patnī tu tadasannidhau | dhanahāryatha dauhitrastadbhātā cā'tha tatsutaḥ || caśabdādduhitā | bhrātuḥ sahodaro bhrātā kuryāddāhādi tatsutaḥ | tatastvasodaro bhrātā tadabhāve tu tatsutaḥ || dauhitro jyeṣṭha ityarthaḥ | tadbhrātā kaniṣṭha ityarthaḥ | yattu' bhrātṛśabdenāsodarabhrātṛvyākhyānaṃ tadācāravirodhāttatsutaśabdena ca dauhitrasapatna-