Cakranarayaniyanibandha 1.p10
Cakranārāyaṇīyanibandha 1.p10
- Language
- Sanskrit
1.p10
ñcāgastyenoktam | yavaḥ syātsarṣapaiḥ ṣaḍbhirguñjāca syāttribhiryavaiḥ | guñjābhiḥ pañcabhiścaiko māṣakaḥ parikīrttitaḥ, bhavetṣoḍaśabhirmāṣaiḥ suvarṇastaiḥ punaḥsmṛtaḥ, palaṃ suvarṇāścatvāraḥ pañca vāpi prakīrttitam | karṣastu palasya caturthabhāgaḥ saeva suvarṇopi | taduktaṃ trikāṇḍyām | mānantulā'ṅguliprasthairguñjāḥ pañcādyamāṣakaḥ | te ṣoḍaśākṣaḥ karṣo'strī palaṃ karṣacatuṣṭayamiti | itisaṃvatsara| dinirūpaṇam | athaikabhaktādyupayogitayā divasabhāgo nirūpyate | tatra skānde dvidhā vibhāgauktaḥ | āvarttanāttu pūrvāhno hyaparāhnastathāparaḥ, āvarttanaṃ madhyaṃdinam | śātātapo'nhastraividhyamāha | pūrvāhno madhyānho'parāhnaiti | pūrvāhno vai devānāṃ madhyānhomanuṣyāṇāṃ aparāhnaḥ pitṛṇāmiti | caturddhā'pi, pūrvāhnaḥ praharaḥ sārddho madhyānhaḥ praharātmakaḥ| aparāhno'rddhayāmātmā sāyānhasturyayāmaka iti| vyāsena pañcavidhatānha uktā, muhūrttatritayaṃ prātastāvāneva tu saṅgavaḥ | madhyānhastrimuhūrttaḥ syādaparāhnaśca tādṛśaḥ | sāyānhastrimuhūrttaḥ syātsarvakarmasu garhitaḥ | śātātapeyī śrutirapi pañcavidhatvamāhānhaḥ | ādityasyeva ṛtavo yadaivodetyathavasanto yadā saṅgavo'thagrīṣmo yadā madhyandineo athavarṣā yadāparāhnopyathaśarad yadaivāstametyatha hemantaiti | mādhavīyetu pañcadaśadhā vibhāgodarśitaḥ | śaṅkhaḥ | raudraścaitraśca maitraśca tathā cārabhaṭaḥ smṛtaḥ, sāvitraśca jayantaśca gāndhāraḥ kutapastathā, rauhiṇaśca viriñciśca vijayo nairṛtastathā | mahendro varuṇaścaiva bhāgaḥ pañcadaśaḥ smṛtaḥ | eṣāṃ vibhāgānāṃ madhye kvacitkaścidupayujyate | rājamārthaṇḍetu śrutyanugṛhītatvātpañcathāvibhāgasyaiva mukhyatvamuktam|kṣayavṛddhisāmyavaśāddinadvayavyāpinyāṃ tithau vihitaṃ karma kutra kāryamiti sandehe nirṇayārthamāha gobhilaḥ, ṣarvodarpastathāhiṃptā trividhaṃ tithilakṣaṇam, dharmādharmavaśādeva tithikhedhā vivarttate iti | ṣarvo dinadvayepi tithyoḥ sāmyam, darpaḥ pūrvatithyapekṣayā'grimatitherādhikatvam, hiṃsā pūrvapūrvāpekṣayā'grimāgrimatithernyūnatvam| tatra niṣedhaḥ kālamātrāpekṣaḥ vidhistu pūjyatithiviṣayaḥ, titheḥ pūjyatvaṃ nāma pūrvaviddhātvena parividdhātvena vā vihitatvam | tadāhagārgyaḥ | nimittaṃ kālamādāya vṛttirvidhiniṣedhayoḥ, vidhiḥ pūjyatithau tatra niṣedhaḥ kālamātrake | tithīnāṃ pūjyatā nāma karmānuṣṭhānayogyatā, niṣedhastu nivṛttātmā kālamātramapekṣate, tithīnāṃ pūjyatvadhīrvedhajñānādhīneti vedha-
Linked texts (2)
- Smṛtisāroddhāra — Nārāyaṇa, Sanskrit
- Kālamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit