Cakranarayaniyanibandha 1.p214

1.p214

ṛṣyaśṛṅgaḥ | 'ābdike caiva samprāpte āśaucaṃ jāyate yadi | āśauce tu vyatikrānte tatra śrāddhaṃ vidhīyate' | āśaucāntadinepi karaṇāsambhave tvāha gobhilaḥ | 'deye pratyābdikaṃ śrāddhe tvantarā mṛtasūtake | āśaucānantaraṃ kuryāttanmāsendukṣayepi ca' | sūryaisenīye tu-aśaucāntepi kṣayāhatithisajātīyā tithyāveva kāryam | 'tadahaścetpramucyeta kenacitsūtakādinā | sūtakānantaraṃ kuryātpunastadaharevaca' iti vacanādityuktam | atra sūtakapadaṃ śrāddhavighnopalakṣaṇam | yadipunaḥ patnyeva kartrī rajasvalā bhavati tadā pañcame'hani śrāddhaṃ kuryāt | tadāha gautamaḥ| 'aputrā tu yadā bhāryā samprāpte bharturābdike | rajasvalā bhavetsātu kuryāttatpañcamehani' | tathā | 'ābdika samanuprāpte yasya bhāryā rajasvalā| pañcamehani tacchrāddhaṃ na kuryāttanmṛtāhani| ārttave deśakālāṃnāṃ viplave samupasthite| āmaśrāddhaṃ dvijaiḥ kāryyaṃ śūdraiḥ kāryyaṃ sadaivahi' iti vyāghrapadavacanam | 'āpadyanagnau tīrthe ca pravāse putrajanmāna | āmaśrāddhaṃ prakurvīta yasyabhāryā rajasvalā' iti ca kātyāyanavacanaṃ putrādikarttṛkamṛtāhavyatiriktaśrāddhaviṣayam | yadāha laugākṣiḥ | 'puṣpavatsvapi dāreṣu videśasthopyanagnikaḥ | annenaivābdi kaṃ kuryāddhemnā vāmena na kacit' | annena pakena | marīciḥ | 'anagnikaḥ pravāsī ca yasya bhāryā rajasvalā | āmaśrāddhaṃ prakurvīta na tatkuryānna mṛtāhani' | kārṣṇājiniḥ| 'āpanno 'pyābdikaṃ naiva kuryādāmena kutracit | annena tadamāyāntu kṛṣṇa vā harivāsare' | pratāpamārttaṇḍe | 'videśago vā vigatāgniko vā rajasvalāyāmapi dharmapatyām | śrāddhaṃ mṛtāhe vidadhīta pākairnāmena hemnā na ca pañcamehni' | hemādristu-adhikāribhāryāntararahitena dharmapatnyāṃ ca rajasvalāyām pañcamehni śrāddhaṃ karttavyaṃ na tu mṛtāhe | bhāryāntarayuktena ca mṛtāha eva karttavyamitiviśeṣamāheti | sumantuḥ | 'pākābhāve'dhikāraḥ syādviprādīnāṃ narādhipa | āpattiṣu mahābāho videśagamanādibhiḥ | sarvadaiva tu śūdrāṇāmāmaśrāddhaṃ vidurbudhāḥ' | pracetāḥ | 'strīśūdraḥ śvapacaścaiva jātakarmaṇi cāpyatha | āmaśrāddhaṃ sadā kuryādvidhinā pārvaṇena tu' | svayampacatīti śvapacaḥ apatnīka ityartha iti rāmakṛṣṇaḥ | tathā | 'apatnīkaḥ pravāsī ca yasya bhāryā rajasvalā | āmaśrāddhandvijo dadyācchūdro dadyāt sadaiva hi' | tathā | 'śrāddhavighne dvijātīnāmāmaśrāddhaṃ prakīrttitam | amāvāsyādiniyataṃ māsasaṃvatsarāhate' | vyāsaḥ | 'siddhānne tu vidhiryaḥ syādāmaśrāddhe'pyayaṃ vidhiḥ | āvāhanādi sarvaṃ syātpiṇḍadānaṃ ca