Pramāṇa · Search · About · API

Cakranarayaniyanibandha 2.p57

Cakranārāyaṇīyanibandha 2.p57

Language
Sanskrit

2.p57

vyānyārabdhadakṣiṇena pāṇinetyañjalirabhipretaḥ| 'ekahastena toyena na kuryātpitṛtarpaṇam| pitaro na praśaṃsanti devatānāṃ na śasyate' iti vacanādekahastena tarpaṇaniṣedhāt | śaṅkhaḥ 'ubhābhyāmapi hastābhyāmudakaṃ yaḥ prayacchati | sa mūḍho narakaṃ yāti kālasūtramavākśirāḥ| etacchrāddhaviṣayam| 'śrāddhe vivāhakāle ca pāṇinekena dīyate | tarpaṇaṃ tūbhayenaiva vidhireṣa sanātana' iti kārṣṇājinivacanāt | kaurme 'anvārabdhena savyena pāṇinā dakṣiṇena tu | devarṣīṃstarpayeddhīmānudakāñjalibhiḥ pitṝn' | etadapi dakṣiṇahastasyaiva mukhyakaraṇatvapratipādanaṃ, tacca pitṛtīrthādiniyamabodhanāya | natvekahastatarpaṇaparam | udakāñjalibhiḥ pitṝnityanena virodhāt | naca devarṣīniti viśeṣopādānādekahastatarpaṇasya tanmātraviṣayatāstviti vācyam | ekaikamañjaliṃ devā ityādivacanavirodhāt | kaurmavacanaṃ śākhābhedavyavasthitamityeke | 'anvārabdhena savyena nāmnā gotreṇa cāpyatha' iti yogiyājñavalkyavacanamapi savyahastasyāñjalighaṭakatābhiprāyakamiti sarvaṃ samañjasam | hārītaḥ 'vasitvā vasanaṃ śuklaṃ sthale vistīrṇabarhiṣi | vidhijñastarpaṇaṃ kuryānna tu pātre kadācana' | etadanuddhṛtodakasthalatarpaṇaviṣayam | uddhṛtodake tu sa evāha | 'pātrādvā jalamādāya śubhe pātrāntare kṣipet | asaṃskṛtapramītānāṃ sthale dadyājjalaṃ sakṛt' | idamamuddhṛtajalatarpaṇābhiprāyeṇa | evaṃ ca yāni sthalatarpaṇaniṣedhakāni tāni jalasthasya, yāni jalatarpaṇaniṣedhakāni tāni sthalasthasyeti vacanānāṃ virodhaḥ pariharaṇīyaḥ | viṣṇuḥ 'yatrāśuci sthalaṃ vā syādudake devatāpitṝ n | tarpayettu yathā kāmamapsu sarvaṃ pratiṣṭhitam' | etattu sthalasyāśucitve jale tarpaṇamanujānīte | hārītaḥ 'ārdravāsā jale kuryāttarpaṇācamanaṃ japam | śuṣkavāsā sthale kuryāttarpaṇācamanaṃ japam | dakṣaḥ ' prādeśamātramuddhṛtya salilaṃ prāṅmukhaḥ surān | udaṅṅmanuṣyāṃstarpayet pitṝn dakṣiṇatastathā| agraistu tarpayet devānmanuṣyānkuśamadhyataḥ | pitṝṃstu kuśamūlaistu vidhiḥ kauśo yathākramam' | sasannataḥ ' khaḍgamauktikahastena karttavyaṃ pitṛtarpaṇam | maṇikāñcanadarbhairvā na śuddhena kadācana' | atra vā śabdopādānānna samuccayaḥ | yogiyājñavalkyaḥ 'anāmikādhṛtaṃ hema tarjanyāṃ rūpamevaca | kaniṣṭhikādhṛtaṃ khaḍgaṃ tena pūtobhavennaraḥ' | manuḥ 'rājatairbhājanaireṣāmathavā rajatānvitaiḥ | vāryapi śraddhayā dattamakṣayāyopakalpate' | śaṅkhaḥ 'sauvarṇena pātreṇa rājatenaudumbareṇa khaḍgapātreṇānyapātreṇa vodakaṃ pitṛtīrthaṃ spṛśandadyāditi | atrāñjalinā tarpaṇasya vidhānādyādṛśapātreṇāñjalibhaṅgo na bhavati tādṛkpātraṃ grāhyam | pātrā dividhānaṃ śrāddhīyārghyadānaparamityapare | asamarthasya saṃkṣepatarpaṇamuktam | viṣṇupurāṇe 'ābrahmastambaparyantaṃ jagattṛpyatviti bruvan | kṣipettoyāñjalīṃstrīṃstu kurvansaṃkṣepatarpaṇam' | parāśaraḥ 'dvādaśyāṃ pañcadaśyāṃ ca saṃkrāntau śrāddhavāsare | vastraṃ niṣpīḍayennai va naca kṣāreṇa yojayet | śaṅkhaḥ 'evaṃ yaḥ sarvabhūtāni tarpayedanvahaṃ dvija | sa gacchetparamaṃ sthānaṃ tejorūpamanāmayam'

Linked texts (8)