Gadadharapaddhati 21.p183

21.p183

hārītaḥ,– āyurddaḥ prathamaḥ piṇḍo dvitīyaḥ putradaḥ smṛtaḥ | ṛddhipradastṛtīyo vai tasmānmadhyamamāśayet || yā patnī putrakāmā syāt madhyamaṃ piṇḍamaśnīyāt | prājāpatyena vidhinā sa tasmāt putradaḥ smṛtaḥ || “prājāpatyovidhireṣāṃ tvoṣadhīnāṃ rasaṃ prāśnāyanībhūtaṃ garbhaṃ dhatsva” iti madhyamaṃ piṇḍaṃ patnyai prayacchati | ādhatta pitaro garbhaṃ kumāraṃ puṣkarasrajam | yatheha puruṣo'saditi taṃ patnī prāśnāti iti āpastambokteḥ | manuḥ,– evaṃ nirvapaṇaṃ kṛtvā piṇḍāṃstāṃstadanantaram | gāṃ vipramajamagniṃ vā prāśayedapsu vā kṣipet || piṇḍanirvapaṇaṃ kecit purastādeva kurvate | vayobhiḥ khādayantyetān prakṣipantyanile'psu vā || pativratā dharmapatnī pitṛpūjanatatparā | madhyamaṃ tu tataḥ piṇḍamadyāt samyaksutārthinī || āyuṣmantaṃ sutaṃ vidyāt yaśovidyāsamanvitam | dhanavantaṃ prajāvantaṃ dhārmikaṃ sātvikaṃ tathā || prakṣipantītyādi pūrvoktajalānilayoranuvādaḥ pakṣiṣyādividhānārthaḥ| bṛhaspatiḥ,– anyadeśagatā patnī garbhiṇī rogiṇī tathā | tayā taṃ jīrṇavṛṣabhacchāgo vā bhoktumarhati || taṃ madhyamaṃ piṇḍaṃ | vāyavīye,–prārthayan dīrghamāyuśca vāyasebhyaḥ prayacchati | ityuktatvāt manuktapakṣipadaṃ vāyasaram | dakṣiṇā brāhme,– suvarṇarūpyapātrāṇi manojñāni śubhāni ca | hastyaśvarathayānāni samṛddhāni gṛhāṇi ca || upānatpādukākūrcacāmarāṇyajināni ca | yajñeṣu dakṣiṇāṃ pūṣṇāmiti sañcintayan hṛdi || daridro'pi yathāśakti dadyādvipreṣu dakṣiṇām | bṛhaspatiḥ,– hatamaśrotriyaṃ śrāddhaṃ hatā yajñāstvadakṣiṇāḥ | tasmāttṛṇaṃ kākinīṃ vā phalaṃ puṣpamathāpi vā || pradadyāt dakṣiṇāṃ yajñe tayā samaphalo bhavet || nanu,– yatibrāhmaṇakaśrāddhe kathaṃ dakṣiṇādānaṃ, kṣetraṃ gāvo hiraṇyañca yateryasya pratigrahaḥ | tādṛśaṃ kalmaṣaṃ dṛṣṭvā pretāśaucaṃ samācaret || iti yateḥ pratigrahādhikārābhāvāt iti cet satyaṃ | śrāddhadakṣiṇāyāṃ suvarṇaṃ rajataṃ vā na niyamyate | tasmāt phalādidānasya asādguṇyasampādakatvāt harītakyādiphalamātrasya ārdrakamūlasya kaupīnayogyavastrasya vā dāne pratigrahe ca na kaścit virodhaḥ | "aghorāḥ pitaro naḥ santu, dātāro no hi varddhatāṃ,” ityāśīrvādāstu niyamena śrāddhāṅgatvena āmantraṇasvīkāravidhinaiva teṣāṃ svīkṛtā iti | āśīrvādākaraṇasya puruṣārthatvena durbalatvāt āśīrvādasya kratvarthatvena balavattvāt niyuktairyatibhirapi niyamenāśīrvādāḥ kāryā eva | iti sāmpradāyikāḥ | iti