Gadadharapaddhati 4.p1
Gadādharapaddhati 4.p1
- Language
- Sanskrit
4.p1
asamāpte vratādau doṣaḥ | parigṛhyetyādiviṣṇurahasyādyuktau doṣaśravaṇe'pi pratinidhidvārā tatsamāpane'pyadoṣaḥ | tathā ca paiṭhīnasiḥ,bhāryyā patyurbrataṃ kuryyāt bhāryyāyāstu pati rvratam | asāmarthye parastābhyāṃ vratabhaṅgo na vidyate || skānde,-putraṃ vā vinayopetaṃ bhaginīṃ bhrātaraṃ tathā | eṣāmabhāva evānyaṃ brāhmaṇaṃ viniyojayet || bhrātaraṃ bhaginīṃ śiṣyaṃ brāhmaṇaṃ dakṣiṇādibhiḥ | smṛtyantare'pi,pitṛmātṛpatibhrātṛśvaśuragurvādibhūbhujām | adṛṣṭārthamupoṣitvā svayaṃ ca phalabhāg bhavet || pitṛmātṛsvasṛbhrātṛgurvarthe ca viśeṣataḥ | upavāsaṃ prakurvāṇaḥ pūrṇaṃ kratuśataṃ labhet || dakṣiṇā nātra dātavyā śuśrūṣāvihitā ca sā | brāhme,— śiṣyavrataṃ prakurvanti gurusambandhibāndhavāḥ | punaḥ skānde,— ātmā putraḥ purodhāśca bhrātā patnī sakhāpi vā | yātrāyāṃ dharmakāryeṣu jāyante pratihastakāḥ || ebhiḥ kṛtaṃ mahādevi svayameva kṛtaṃ bhavet | ātmā ātmīya iti śrutibṛhaspatiḥ || atyantāsambhave tu,— upavāsāmamarthaścedekaṃ vipraṃ tu bhojayet | tāvaddhanāni vā dadyāt yad bhuktāddiguṇaṃ bhavet || sahasrasammitāṃ devīṃ japedvā prāṇasaṃyamāt | kuryāt dvādaśasaṅkhyākān yathāśakti vrate naraḥ || devīṃ gāyatrīm || atha upavāsādiniyamāḥ | ādityapurāṇe,— añjanaṃ rocanaṃ vāpi gandhaḥ sumanasastathā | vratasthe copavāse ca nityameva vivarjayet || rocanaṃ, haridrādinā gātrojjvalīkaraṇam || smṛtyantare,— vrate caivopavāse ca varjayeddantadhāvanam | gāyatryāḥ śataśaḥ pūtā apaḥ prāśya viśuddhyati || iti prāyaścittaṃ coktam || mukhaśuddhiratu dvādaśagaṇḍūṣairāmrapatrādinā veti dantadhāvananiṣedhakālaprakaraṇe lekhyam || sadhavāstrīṇāṃ tu vratādiṣvapi haridrāgrahaṇādikaṃ āvaśyakam | vastrālaṅkārapuṣpāṇi gandhadhūṣānulepanam | upavāse na duṣyanti dantadhāvanamañjanam || iti manūkteḥ | tailasya pratiprasavābhāvāt tadgrahaṇābhāvaḥ | ācāro'pyevameva || kaurme,– kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrāṃśca caṇakān koradūṣakān | śākaṃ madhu parānnañca varjayedupavāsakṛt || bṛhaspatiḥ,– divānidrāṃ parānnañca punarbheājanamaithunam | kṣauraṃ kāṃsyāmiṣaṃ tailaṃ dvādaśyāmahṭa varjayet || etat pāraṇamātropalakṣaṇam || viṣṇudharme,– asambhāṣyān hi sambhāṣya tulasyatasikādalam | āmalakyāḥ phalaṃ vāpi pāraṇe prāśya śuddhati || asakṛt jalapānañca divāsvāpañca maithunam | tāmbūlacarvaṇaṃ māṃsaṃ varjayedvratavāsare || hārītaḥ,– patitapāṣaṇḍanāstikasambhāṣaṇaṃ anṛtāślīlādikamupavāsadine varjayet | kaurme,– vahirgrābhyāntyajān sūtaṃ patitañca rajasvalām | na spṛśennāpi bhāṣeta nekṣeta vratavāsare || strīṇāntu prekṣaṇāt saṅgāt tābhiḥ saṃkathanādapi | niḥsyandate brahmacaryaṃ na dāreṣvṛtusaṅgamāt || garuḍapurāṇe,smaraṇaṃ kīrttanaṃ keliḥ prekṣaṇaṃ guhyabhāṣaṇam | saṃkalpo'dhyavasāyaśca kāryyaniṣpattireva ca || etan maithunamaṣṭāṅgaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | tatra pāraṇamāvaśyakam | pāraṇāttaṃ vrataṃ jñeyaṃ vratānte dvijabhojanam | asamāpte vrate pūrve naiva kuryyāddhatāntakam || ityādityapurāṇokteḥ || brahmavaivartte,-sarvveṣvevopavāseṣu divā pāraṇamiṣyate | anyathā puṇyahāniḥ syādṛte pāraṇadhāraṇāt || tatrāpi pūrvāhna eva,upavāseṣu sarveṣu pūrvāhne pāraṇaṃ bhavet | anyathā tatphalasyārddhaṃ dharmamevopasarpati || iti devalokteḥ | dharmaṃ yamam || pūrvāhne pāraṇāsambhave,sandhyādikaṃ bhavennityaṃ pāraṇantu nimittataḥ | adbhistu pārayitvā tu naityakānte bhujikriyā || ityuktairjalapāraṇaṃ kṛtvā nityakarmmāṇi samāpya punaḥpāraṇe na doṣaḥ|| tacca skānde spaṣṭam,pārayitvodakenāpi bhuñjāno naiva duṣyati | aśitānnaśitā yasmādāpo vidvadbhirīritāḥ || nanu,-tithīnāmeva sarvāsāmupavāsavratādiṣu | tithyante pāraṇaṃ kuryyāt vinā śivacaturddaśīm || iti skāndoktestithyantapratīkṣāyāṃ kathaṃ pūrvāhṇe pāraṇamiti cet satyam,— tithinte cotsavānte ca pāraṇaṃ yatra codyate | yāmatrayorddhvavarttinyāṃ prātareva hi pāraṇam || iti smṛtyantarāt praharatrayaparyyantaṃ tithyantāpekṣā | anyathā pūrvāhna eva || vratādiṣvityatra ādiśabdena ekabhaktanaktāyācitavratāni gṛhyante, iti mādhavācāryyāḥ || iti ca sādhāraṇapāraṇavidhiḥ | viśeṣastu kṛṣṇajayantyādiṣu lekhyaḥ
Linked texts (5)
- Hārītadharmasūtra (fragments) — Sanskrit
- Paiṭhīnasidharmasūtra (fragments) — Sanskrit
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit
- Kālasāra — Nārāyaṇa Jyotirvit, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit