Pramāṇa · Search · About · API

Jayasimhakalpadruma 3.p16

Jayasīṃhakalpadruma 3.p16

Language
Sanskrit

3.p16

pratipadvidhāyakāni vacanāni vastutastadviṣayāṇyevetyevamāhuḥ | tatra prārambhatitheḥ khaṇḍatve samagratve vā devīpūjanarūpaṃ vrataṃ kadā prārabdhavyamiti saṃśaye kālavyāptyā nirṇayārthastasya kālo nirṇayaḥ| atra gauḍāḥ- 'pūrvāhna eva tatkālastadgrāhyaiva ca nirṇayaḥ|' tathā hi devīpurāṇe-'prātarāvāhayeddevīṃ prātareva praveśayet | prātaḥ prātaśca saṃpūjya prātareva visarjayet|' iti | atra prātaḥśabdaḥ pūrvāhnaparaḥ| 'āśvinasya site pakṣe pratipatsu yathākramam | susnātastilatailena pūrvāhne pūjayecchivām|' iti vacanena navatithyadhikaraṇakaprātaḥpūjā vidhīyate | pratipatsviti bahuvacanāntasya liṅgasamavāyena pratipattaditaratithiparatvāditi kaustubhe | ata eva kālatattvavivecane pratipadādītyuktam | tathā tatraiva 'bhagavatyāḥ praveśādivisargāntāśca yāḥ kriyāḥ | tithyorudayagāminyoḥ sarvāstāḥ kārayedbudhaḥ|' ityādi ca | tasmātpūrvāhna eva pūjādi kartavyamityāhuḥ | ayameva mukhyaḥ pakṣa iti pratibhāti | 'pūrvāhne daivikaṃ karma' ityādi | 'pūrvāhno vai devānām' ityādiśruteḥ | 'śaratkāle mahāpūlā kriyate yā ca vārṣikī | sā kāryodayagāminyāṃ na tatra tithiyugmatā|' ityādinandikeśvarapurāṇādivacanācca | yugmateti na yugmavākyānurodhena nirṇaya ityarthaḥ | vārṣikītyanena saṃvatsarasyādau caitraśuklapratipadyupakramya navamyantā pūjā'bhidhīyate | tataśca śaradvasantayostulya eva durgotsavaḥ kārya iti phalitam | nirṇayasindhau tu gauḍanibandheṣu viśeṣanirṇayādaudayikī grāhyā | tatrāpi ghaṭikaiketyasya muhūrtastutitvokterdvimuhūrtā grāhyā | 'udite daivataṃ bhānau' ityatra 'dvimuhūrtā trirhrasva' iti vacanādaudayikyā dvimuhūrtāyā eva grāhyatvaniyamāt | tena 'udaye dvimuhūrtāpi' ityādyanusāro'pi | 'muhūrtamātrā kartavyā' iti dvimuhūrtastutiriti sthitam | evamamāyuktāyā niṣedhādapi pūrvāhnasya mukhyakarmakālatvam | tathā ca devīpurāṇe-'kuhūkāṣṭhopasaṃyuktāṃ varjayetpratipattithim | rājyanāśāya sā proktā ninditā cāśvapūjane |' iti | rudrayāmale-'amāyuktā sadā caiva pratipanninditā mama | tatra cetsthāpayetkumbhaṃ durbhikṣaṃ jāyate dhruvam | pratipatsu dvitīyā sā kumbhāropaṇakarmaṇi |' iti | udayakālikatitheḥ savistarapūjāparyāptatve saṃkṣepapūjāyāṃ kālikāpurāṇe-'samyakkalpoditāṃ pūjāṃ yadi kartuṃ na śaknuyāt | upacārāṃstathā dātuṃ pañcaitānvicarettadā | gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpaṃ ca dīpaṃ naivedyameva ca| abhāve toyapuṣpābhyāṃ tadabhāve tu bhaktitaḥ | saṃkṣepapūjā kathitā' iti | yattu kaiściduktaṃ rudrayāmalaḍāmaravacanaṃ nirmū-