Pramāṇa · Search · About · API

Jayasimhakalpadruma 4.p47

Jayasīṃhakalpadruma 4.p47

Language
Sanskrit

4.p47.1

asyāmeva tṛtīyāyāṃ haritālikāvratam | tatra parā grāhyā | ‘muhūrtamātrasattve'pi’ iti mādhavokteḥ | 'ādyā madhuśrāvaṇikā kajjalī haritālikā | caturthīmiśritā strībhirdivā naktaṃ vidhīyate | tṛtīyā nabhasaḥ śuklā madhuśrāvaṇikā smṛtā | bhādrasya kajjalī kṛṣṇā śuklā ca haritālikā' | iti divodāsodāhṛtavacanācca | dvitīyāyoga niṣedhakāni caturthīyogaphalādhikyabodhakāni vacanāni tu pūrvamevoktāni | atha haritālikāpūjāvidhiḥ | tatra maṇḍapādikadalīstambhayukte suśobhite gṛhe pūjāsāmagrīṃ saṃpādya suprakṣālitapāṇipādā saubhāgyavatī vidhavā ca pūjāṃ kuryāt | adyetyādi mama samastapāpakṣayapūrvakaṃ saptajanmasu rājyasaubhāgyādisiddhaye umāmaheśvara sāyujyasiddhayarthaṃ ca haritālikāvrataṃ kariṣye iti saṃkalpayet | tadādau gaṇapatipūjanaṃ kṛtvā mahīdyaurityāthājighreti yathāśākhaṃ paṭhitvā kalaśasthāpanādi kṛtvā tatra sauvarṇīṃ rajatādinirmitāṃ vā pratimāṃ pratiṣṭhāpayet | gaṇānāṃ tvā gṛtsamado gaṇādhipatirjagatī gaṇapatyāvāhane viniyogaḥ ‘oṃ gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam | jyeṣṭharājaṃ brahmaṇāṃ brahmaṇaspata ānaḥ śṛṇvannūtibhiḥ sīda sādanam’ ṛddhibuddhisahitaṃ gaṇapatimāvāhyāmi sthāpayāmi | evamāsanādi mantrapuṣpāñjalyantaṃ saṃpūjya mandāramāleti dhyātvā prāṇapratiṣṭhāṃ kṛtvā ‘āgaccha devadeveśa martyalokahitāya ca | yāvadvrataṃ samāpyeta tāvattvaṃ sannidhau bhava|’ iti paṭhet | sahasraśīrṣeti bhavānīśaṃkarayoḥ āvāhanam | ‘siṃhāsanaṃ jagannātha kṛtaṃ ratnaiḥ suśobhanam | śobhāyai śubhasaṃyuktamāsanaṃ pratigṛhyatām |’ puruṣa evetyāsanam |

4.p47.2

‘nānābharaṇacitrāṅga sarvadevanamaskṛta | pādyaṃ gṛhāṇa deveśa gandhapuṣpākṣataiḥ saha|’ iti etāvānasyeti pādyam | ‘gaṅgodakena puṣpeṇa candanena samanvitam | arghyaṃ gṛhāṇa deveśa umayā saha śaṃkara|’ tripādūrdhvatyarghyam | ‘gaṅgājalaṃ samānītaṃ suvarṇakalaśe sthitam | ācamyatāṃ mahādevi mayā dattaṃ hi bhaktitaḥ|’ tato virāḍajāyatetyācamanam | ‘sitāsitajalaṃ puṇyaṃ tāpatrayaharaṃ śivam | mayā bhaktyā samānītaṃ snānārthaṃ pratigṛhyatām | pūrvasnānam | ‘pañcāmṛtaṃ samānītaṃ payo dadhi ghṛtaṃ madhu | śarkarābhiḥ susaṃyuktaṃ snānārthaṃ pratigṛhyatām|’ tataḥ pañcāmṛtasnānam | tattanmantraiśca | athottarasnānam | ‘mandākinyāḥ samānītaṃ hemāmbhoruhavāsitam | snānāya te mayā bhaktyā nīraṃ svīkriyatāmidam |’ yatpuruṣeṇeti puruṣasūktena vā śuddhodakasnānam | ‘sūkṣmāṇyatīva vastrāṇi sudṛḍhāni navāni ca | mayā dattāni deveśi prītyarthaṃ pratigṛhyatām |’ taṃ yajñamiti vastram | ‘suvarṇatanturacitamaudāryeṇa samanvitam | upavītaṃ gṛhāṇedaṃ devadeva jagatpate |’ tasmādyajñātsarva 0 yajñopavītam | ‘akhaṇḍakāmadaṃ divyaṃ karpūrāguruvāsitam | śītalaṃ bahudhāmodaṃ candanaṃpratigṛhyatām |’ tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ iti gandham | nānāsugandhadravyāṇi 0 akṣatāśca suraśreṣṭha 0 mālyādīni 0 | tasmādaśvā ajāyanteti puṣpam | tatra mantraḥ—‘sanmallikābakulacampakapāṭalājapunnāgajātikaravīrarasālapuṣpaiḥ | bilvapravālatulasīdalamālatībhistvāṃ pūjayāmi jagadīśvara me prasīda|' atha nāmapūjā ||

4.p47.3

oṃ umāyai namaḥ, pārvatyai 0, jagaddhātryai 0, jagatpratiṣṭhāyai 0, śāntirūpiṇyai 0, śivāyai 0, brahmarūpiṇyai 0, oṃ harāya namaḥ maheśvarāya 0, śaṃbhave 0, śūlapāṇaye 0, pinākadhṛṣe 0 śivāya 0, paśupataye 0 mahādevāya 0, | vanaspatiraseti 0 yatpuruṣamiti ca dhūpam | ājyaṃ ca vartisaṃyuktam 0 | brāhmaṇosyeti dīpam | naivedyaṃ gṛhyatāṃ deva 0 candramā manaso jāta iti naivedyam | uttarāpośanam | hastaprakṣālanam | śrīkhaṇḍena karodvartanam | idaṃ phalaṃ mayā deva iti phalam | pūgīphalaṃ mahaddivyaṃ 0 tāmbūlam | 'pūjāphalaprasiddhayarthaṃ tavārthe svarṇamīśvari | sthāpitaṃ tena me devi pūrṇaṃ kuru manoratham |' dakṣiṇā | śriye jāta iti nīrājanam | nābhyā āsīditi namaskāraḥ | saptāsyāsanniti pradakṣiṇā | yajñeneti puṣpāñjaliḥ | tatra mantraḥ'sanmallikābakulacampakapāṭalājapuṃnāgajātikaravīrarasālapuṣpaiḥ | bilvapravālatulasīdalamālatībhistvāṃ pūjayāmi jagadīśvari me prasīda | devi devi ume gauri trāhi māṃ karuṇānidhe | mamāparādhāḥ kṣaṃtavyā bhuktimuktipradā bhava |' iti prārthanā tato gandhapuṣpākṣatavastrālaṃkārādibhiḥ 'dīnaṃ kuṭumbinaṃ vipraṃ vedaśāstraviśāradam | vidhijñaṃ śivadīkṣāyāṃ śivatattvaikasādhanam|' ityādilakṣaṇopetamācāryaṃ saṃpūjya suvarṇādibhojanayugmaṃ ṣoḍaśapakvānnasaṃyuktaṃ saubhāgyadravyasahitaṃ sahiraṇyaṃ ca tasmai dadyāt 'annaṃ suvarṇapātrasthaṃ savastraphaladakṣiṇam | vāyanaṃ gauri viprāya dadāmi prītaye tava | saubhāgyārogyakāmānāṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye | gaurīgirīśatuṣṭyarthaṃ vāyanaṃ te dadāmyaham | pratigṛhṇa dvijaśreṣṭha saṃpūrṇaphaladāyaka |

4.p47.4

tvatprasādātsuraśreṣṭha mucye'haṃ sarvapātakāt |' iti vāyanadānam | 'ācāryāya ca gāṃ dadyātsavatsāṃ ca payasvinīm | śaktyā ca dakṣiṇāṃ dadyādvratasaṃpūrtihetave |' athopavāsanivedanam - 'nirāhārārthaṃ deveśa umākānta jagadguro | bhokṣyāmi śvo jagannāthāsminharitālikāvrate |' kathāṃ śrutvā tadanantaraṃ pratimādānam | atha kathā | nārāyaṇaṃ namaskṛtya 0| sūta uvāca | 'mandāramālākulitālakāyai kapālamālāṅkitaśekharāya | divyāmbarāyai ca digambarāya namaḥ śivāyai ca namaḥ śivāya | kailāsaśikharāsīnaṃ gaurī pṛcchati śaṃkaram | guhyādguhyataraṃ guhyaṃ kathayasva maheśvara | sarveṣāṃ dharmasarvasvamalpāyāsaṃ mahāphalam | prasanno'si jagannātha tathyaṃ brūhi mama prabho | kena vrataprabhāveṇa tapodānena śaṃkara | anādimadhyanidhano bhartā tvaṃ jagataḥ prabhuḥ | mayā prāpto'si deveśa na jāne tatsadāśiva | kathayasva prasādena yadyahaṃ tava vallabhā |' īśvara uvāca-‘ śṛṇu devi pravakṣyāmi tavāgre vratamuttamam | yena vrataprabhāveṇa prāptamardhāsanaṃ priye | yadguhyaṃ mama sarvasvaṃ kathayāmi tava priye | yathā coḍugaṇe candro grahāṇāṃ bhānu reva ca | varṇānāṃ tu yathā vipro devānāṃ viṣṇuruttamaḥ | nadīnāṃ tu yathā gaṅgā purāṇānāṃ tu bhāratam | vedānāṃ tu yathā sāma indriyāṇāṃ mano yathā | purāṇevedasarvasvamāgameṣu yathoditam | tadekāgreṇa manasā śṛṇuṣvedaṃ sanātanam | yena puṇyaprabhāveṇa prāptamardhāsanaṃ mama | tatsarvaṃ kathayiṣyāmi tvaṃ mama preyasī yataḥ | bhādre māsi site pakṣe tṛtīyā hastasomayuk | tadanuṣṭhānamātreṇa sarvānkāmānavāpnuyāt |

4.p47.5

śṛṇu pūrvaṃ tu yaddevi tvayā tasyāmanuṣṭhitam | tatsarvaṃ kathayiṣyāmi yathā vṛttaṃ himācale | asti tatra mahāndivyo himavānparvateśvaraḥ | nānāsiṃhasamāyukto nānādrumasamākulaḥ | nānāpakṣigaṇairyukto nānāmṛganiṣevitaḥ | yatra devāḥ sagandharvāḥ siddhacāraṇaguhyakāḥ | viharanti yathāsaukhyaṃ gandharvā gītatatparāḥ | sphāṭikaiḥ kāñcanaiḥ śṛṅgairrmaṇibaiḍūryabhūṣitaiḥ | bhujairrlikhannivākāśaṃ sudṛḍho mandaro yathā | himenāpūritaḥ sarvo gaṅgādhvanivirājitaḥ | nṛtyantyapsaraso yatra śobhamāno nageśvaraḥ | tatra tvaṃ pārvaṃtī bālye ācarantī mahattpaḥ | dvādaśābdāni deveśi dhūmapānamadhomukhī | bhūtvā tvaṃ patirityevaṃ madārādhanatatparā | saṃvatsaracatuḥṣaṣṭiṃ pakvaparṇāśanaṃ tvayā | dṛṣṭvā tātastu te kaṣṭaṃ duḥkhitāścintito bhṛśam | kasmai deyā mayā kanyā evaṃ cintāturo'bhavat | ityevaṃ cintayāviṣṭe devarṣirnārado'bhyagāt | pādyārghyācamanādīni nāradāya dadau giriḥ |' himavānuvāca-‘kimarthamāgataḥ svāminvadasva munisattama | mahābhāgyena saṃprāptaṃ tvadīyāgamanaṃ prabho | adya me saphalaṃ janma adya me saphalāḥ kriyāḥ | gataṃ cādya jaḍatvaṃ māṃ yajjātaṃ tava darśanam | gatā'dya mānasī cintā yathā'haṃ duḥkhito bhṛśam | kanyāratnamidaṃ kasmai deyaṃ tadbrūhi me mune |' nārada uvāca-‘ śṛṇu śailendra madvākyaṃ viṣṇunā preṣito hyaham | yogyaṃ Yogyaay dātavyaṃ kanyāratnamidaṃ tvayā | vāsudevasamo nāsti brahmasūryaśivādiṣu | caturvargapradaścaiva dīyatāṃ mama saṃmatam |' himavānuvāca-‘ vāsudevasamo devaḥ kanyā prārthayate yadi | tasmai deyā mayā kanyā tvadāgamanagauravāt |

4.p47.6

ityevaṃ gaditaṃ śrutvā vaikuṇṭhaṃ nārado yayau | śrotaḥ pītāmbaradharaṃ śaṃkhacakragadādharam | caturbhujaṃ vāsudevaṃ namaskṛtyābhyabhāṣata |' nārada uvāca-‘śṛṇu deva vivāhārthaṃ gantavyaṃ śailajāṃ prati | tena dattaṃ pratigrāhyaṃ kanyāratnaṃ suśobhanam | himavāṃstu tadā gaurīmuvācātīva harṣitaḥ | dattāsi tvaṃ mayā devi devāya garuḍadhvaje | śrutvā vākyaṃ piturdevī sakhyā sārdhaṃ vanāntaram | gatā hyanaśanaṃ kṛtvā tapastaptuṃ suduḥkhitā |' sakhyavāca- 'kimarthaṃ nagaputri tvaṃ duḥkhitā tapyase punaḥ | ko vā kāmo'bhilaṣitaḥ sakhi jñāto na vai śubhe |' pārvatyuvāca — 'sakhi śṛṇu mahānkāmo manasā cintito mayā | alpena tapasā kiṃ sa prāpyate mādṛśaiḥ khalu | ato mayā saha punaścala taptuṃ vanāntare |' sakhyavāca-'ko vā kāmo'bhilaṣito yo'lpena tapasā naraiḥ | na prāpyate taṃ me brūhi upāyaṃ cintayāmi vai |' pārvatyuvāca — 'kailāsaśikharāsīnaṃ devadevaṃ vṛṣadhvajam | bhartṛtvenaiva manasā kāmaye'haṃ na saṃśayaḥ | so'yaṃ kāmo mahānadya me tātena kṛto'nyathā | tasmāddehaparityāgaṃ kariṣye'haṃ na saṃśayaḥ | pārvatyā vacanaṃ śrutvā sakhī vacanamabravīt | nagaputri mahadbhāgyaṃ prārthitā viṣṇunā yataḥ| sa sevyo devataiḥ sarvairmahendrādipurogamaiḥ | yasyaikaguṇaleśena guṇavanto bhavanti hi | saguṇānāmantatvādananta iti viśrutaḥ | devānāṃ kanyakā bhadre svakīyāṃ ceṣṭadevatām | saṃpūjya yasya vāṃcchanti prārthayanti divāniśam | atibhāgyavaśāddevī māhiṣyaṃ prāpyate yathā | kiṃ tvayā pāyasaṃ tyaktvā bhikṣārthaṃ gamyate'nyataḥ | prāpyāpi kāmadaṃ devaṃ prārthyate kāmadāhakaḥ |

4.p47.7

asti kācitkvacidramyā trilokyāṃ tvādṛinā priye | narottamāya dattāsi tava pitrā śubhaṃ kṛtam | mā śocasva nivartasva jānāsi tvaṃ guṇāṃstayoḥ | bhrāmitā'syatha kena tvaṃ śṛṇuṣvaikamanānaghe | kirīṭī keśavo nityaṃ jaṭī mṛtyuṃjayojanaghe | keśavaḥ sumukho bhadre sa ca bhīmamukhaḥ sadā | supāṅgiraktadantaśca vipāṅgidīrghadaṃṣṭrakaḥ | ratnakuṇḍalavānviṣṇurnāgakuṇḍalavāñchivaḥ | viṣṇuḥ kamalanetraśca jvalannetraḥ sadāśivaḥ | caturbhujadharo viṣṇuḥ sa vai daśabhujo mahān | śrīvatsalāñchano viṣṇuḥ śivasya brahmaṇaḥ śiraḥ | pītāmbaradharo viṣṇuḥ sa ca carmāmbaraḥ sadā | padmapāṇiryuvā viṣṇuḥ sa vṛddhaḥ śūlapāṇidhṛk | amlānapadmamālaḥ sa muṇḍamālāpriyaḥ sa ca | kaṇṭhe'sya kaustubhaṃ ratnaṃ tasya kaṇṭhe viṣaṃ sadā | vāhanaṃ garuḍo yasya jaraṭhokṣā śivasya ca | śeṣaparyaṃkaśāyī sa citābhasmaśayaḥ sa ca | gandharvadhvaninā hṛṣṭo bhūtānāṃ rodanena saḥ | viṣṇurbhogī ca yogī ca kathaṃ kāmayase śivam |' pārvatyuvāca- 'na jānāsi vimūḍhā tvaṃ yoginaṃ śūlapāṇinam | yasyājñāsādhako viṣṇustrilokīṃ pāti nānyathā | rājasena svarūpeṇa brahmā sṛṣṭiṃ vidhāti ca | tāmasena svarūpeṇa rudro'tti sakalaṃ ruṣā | guṇānāṃ tasya vai śaṃbhormahattvaṃ vetti kaḥ śubham | yasyājñākāmago bhūtvā viṣṇuḥ pṛthvīṃ dadhāra vai | punaḥ sa sūkaro bhūtvā tāṃ ca dante dadhāra vai | yaddattānbhuante bhogānviṣṇurbhogīti kathyate | sa hemakamalaiḥ pūrvaṃ viṣṇunārādhitaḥ śivaḥ | vaikuṇṭhasaṃśrayaṃ tejastena dattaṃ nijekṣaṇāt | indrādīnāṃ tu yo dātā sa devo na śrutastvayā | yadattaṃ devarājyaṃ tu indrādyā bhuñjate sukham |

4.p47.8

kubereṇāpi mahatī śrīravāptā varānane | varuṇenajaleśatvaṃ śeṣaḥpātālasaṃsthitaḥ | sūryyastapati bhītvā vai vāyurvāti divāniśam | yamaḥ saṃyamanīśatvaṃ taṃ devaṃ kiṃ na vetsyasi | yasyājñayā svakālena meghā varṣanti sarvataḥ| pāvakaḥ sarvadevānāṃ vandanaṃ vartate'naghe | pitaraḥpitṛlokatvaṃ matpitāparvateśvaraḥ | candro hyuḍugaṇeśatvaṃ samudro vai gabhīratām | somaḥ prāpauṣadhīśatvaṃ candanaśca sugandhitām | yasyājñayā svakāle'pi bhavantyādeśavartinaḥ | vṛṣṭiḥ śītaṃ ca dharmaśca svakāle ca gamāgamam | śakrādyā api dikpālāḥ svāṃ diśaṃ pālayanti te | yeṣu kṛtyeṣu ye devā yojitāste tu tatparāḥ | anyathā karaṇe teṣāṃ sa ca daṇḍaṃ vidhāsyati | parātparaḥ sa vai devo nirguṇaḥ saguṇo'pi vā | nirākāraśca sākāro yogī bhogī sa eva hi | kevalo nirguṇaḥ sākṣī kṣaraścākṣara eva ca | ko veda tasya tadrūpaṃ yadvahneriti pracakṣate | brahmādyā devatāḥ sarvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ | yogino jñānaniṣṭhā ye yadarthe tyaktabandhanāḥ | te'pi tasya na jānanti svarūpaṃ sakhi śūlinaḥ | atastaṃ kāmaye'haṃ vai vipattiṃ patitā śubhe |' sakhya uvāca- 'samyakkāmo'bhilaṣitastadarthe tyaktajīvitā | yatra vai niścitā buddhiḥ sa kāmo bhavati dhruvam | mamāpi ca mahadbhāgyaṃ yatastvatkarmakārikā | kiṃcidvijñāpatumicchāmi tvayā cecchrūyate vacaḥ | ambikāpūjanaṃ kāryaṃ tanmayā kāmadaṃ śrutam | taveṣṭadātrī yā devī sāpi pūjyā prayatnataḥ | tatpitranugrahaṃ devi mayi prītiranuttamā | anujñādānamātreṇa nityaṃ saphalatāṃ naya|kariṣyāmyahamapyetadgauryyāḥ pūjanamuttamam | tatheti saṃmataṃ kṛtvā yātā yatra mahāvanam |

4.p47.9

pitā nirīkṣayāmāsa himavāṃstvāṃ gṛhe gṛhe | kena nītā tu sā putrī devadānavakinnaraiḥ | satyaṃ kṛtaṃ ca ṛṣaye kiṃ dāsye garuḍadhvaje | ityevaṃ cintayāviṣṭo mūrcchito nipapāta ha | hāhā kṛtvā tato lokāḥ pradhāvanti giri prati | āgatya munayaḥ sarve papracchustaṃ himālayam | kimarthaṃ mūrcchanāṃ prāptaḥ kathayasva hṛdi sthitam |' himavānuvāca- 'yadarthaṃ duḥkhasaṃbhrāntaḥ kanyāratnaṃ hataṃ mama | daṣṭā vā kālasarpeṇa siṃhavyāghreṇa vā hatā | patitaḥ śokasaṃtapto vāteneva yathā taruḥ | nirgato girirājastu duhituśca gaveṣaṇe | gatvā'tha vipinaṃ ghoraṃ siṃhaśārdūlasaṃkulam | vyāghrasiṃhaiśca bhallūkairyudhyamānairmahāgajaiḥ | tasminvane mahāghore gatā tvaṃ sakhibhiryutā | dṛṣṭvā tatra nadīṃ ramyāṃ vanamadhye guhāntare | upaviśālibhiḥ sārdhamannāhāravivarjitā | saṃsthāpya vālukāpiṇḍaṃ pārvatyā sahitaṃ mama | hastanakṣatrasaṃyuktā māsi bhādre sitā jayā | tatra vādyena gītena rātrau jāgaraṇaṃ kṛtam | tena vrataprabhāveṇa āsanaṃ calitaṃ mama | prāpto'haṃ devi tatraiva yatra tvaṃ sakhibhiḥ saha | karoṣi mama prītyarthaṃ madagandhānulepanam | gurūpadiṣṭamārgeṇa tena tuṣṭo bhṛśaṃ mudā | prasanno'smi varaṃ brūhi mayā proktaṃ varānane | ' pārvatyuvāca- 'prasanno'si yadā deva dadasva manasepsitam | sarvajñasya na cājñātaṃ kiṃcidasti mahītale |' mahādeva uvāca - 'ahaṃ bhartā bhaveyaṃ vai iti hetoḥ kṛtaṃ vratam | tatprāpsyasi tvaṃ subhage na vṛthā mama darśanam | vratametatkariṣyanti yā nāryo dṛḍhamānasāḥ | prāpyāpi sakalānkāmānyujyante brahmaṇā saha |

4.p47.10

ityuktvā'tha tato devi kailāsamahamāgataḥ | tataḥ prabhātasamaye nayāmeva visṛjya tām | pāraṇaṃ tu tataḥ kṛtvā yatprāptaṃ vanamadhyagam | punastatraiva suptāsi sakhyā sārdhaṃ sarittaṭe | himavānapi tatraiva saṃprāptastvadgaveṣaṇāt | paśyanyayau caturdikṣu annapānavivarjitaḥ | suptaṃ dṛṣṭaṃ nadītīre dūrataḥ kanyakādvayam|utthāpyotsaṅga mānīya rudantīṃ tvāmuvāca ha | siṃhavyāghrādibhirjuṣṭaṃ sevitaṃ hi mahāvanam | putri prāptā kimarthaṃ tvaṃ priyaṃ kiṃ karavāṇi te |' śrīpārvatyuvāca - 'śṛṇu tāta mayā jñātaṃ tvaṃ māṃ dāsyasi śūline | tadnyathā kṛtaṃ tāta tenāhaṃ vanamāgatā | tathetyuktaṃ himavatā tvamānītā gṛhaṃ prati | tenāpyuktastvahaṃ devi vivāhārthaṃ tvayā saha |' śrīpārvatyuvāca - 'kiṃ kṛtaṃ giriṇā tena vivāho'bhūtkathaṃ mama | tvayā'tra kiṃ kṛtenātha śrotumicchāmi vistarāt |' śrīmahādeva uvāca | ' ṛṣayaḥ sapta bho devi tvadarthe preṣitā mayā | dṛṣṭāste nagarājena papraccha muditānanān | kuta āgamanaṃ jātaṃ bhavatāṃ jñānacakṣuṣām | anyathā mahatāṃ prāptirjaḍānāṃ vai kathaṃ bhavet |' ṛṣaya ūcuḥ- 'nagarāja vayaṃ tāvacchaṃkarājñāvidhāyinaḥ | tvatsamīpe tu kanyārthaṃ dīyatāṃ yadi rocate | giriruvāca - ' mahādeo yadā mattaḥ kanyāṃ prārthayate tadā | kanyayā ca kṛtaṃ samyagyadarthe duṣkaraṃ tapaḥ | atastena prasādo'syāḥ kartavyaḥ śūlapāṇinā | ṛṣibhirbahubhirgītaḥ sa devo bhaktavatsalaḥ | iti śrutvā gatā viprā mahādevasya saṃnidhau | tadvṛttāntaṃ samākarṇya ājagāma maheśvaraḥ | ājagmustatra vai sarve devā indrapurogamāḥ | pātālādāgataḥ śeṣaḥ kṣīrābdhiśayanādvibhuḥ |

4.p47.11

yatra yatra sthitā devā gandharvāḥ siddhacāraṇāḥ| te tatsthānātsamāpagmustanmahotsavasaṃbhramāḥ | viṣṇunā ca dhṛtaṃ chatraṃ śvetaṃ śataśalākajam | indro vai cāmare divye kuberaḥ kośadhārakaḥ| svaphaṇāmaṇibhiḥ śeṣo dīpamālāṃ vibharti saḥ | sahasrayojanāyāmaṃ tenākāri sumaṇḍapam | ekastambhamayaṃ proktaṃ yojanānāṃ śatādhikam | brahmādyā devatāḥ sarve mantrāśiṣamacīkaran | jayaśabdakṛtā devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ | nṛtyantyapsarasastatra gandharvā lalitaṃ jaguḥ | vādyānāṃ svanitaṃ megho mandaṃmandaṃ ca garjati | vikirecca caturdikṣu tuṣārakusumāni saḥ | devakanyā nāgakanyā lājaistu kṛtamaṅgalāḥ | sarasvatī ramā devī śacyādyā devatāstriyaḥ | svarṇapātre nidhāyāśu puṣpacandanamakṣatān | dadhi dūrvā ca siddhārthānharīdrāṃ ratnadīpikāḥ | nīrājanaṃ prakurvanti girijāyāḥ śivasya ca | puṣpavṛṣṭiṃ prakurvānti devaṃ savyāpasavyataḥ | mahotsavaḥ pravṛtto'bhūddhimālagirau tathā | giriṇā ca tadā tasmai dattaṃ jāmātṛtoṣakm | gajānāṃ daśasāhasramaśvānāṃ niyutaṃ tathā | anarghyānyapi ratnāni dadau tasmai girīśvaraḥ | muktānāṃ daśakoṭyaśca śatakoṭyaśca vidrumāḥ | hīrakānkoṭikoṭīṃstu pāribarhaṃ dadau giriḥ | asaṃkhyātāśca vai dāsyo manaḥsaṃtuṣṭikārikāḥ | mainākastatpriyārthaṃ vai giriṇā preṣitaḥ svayam | evaṃ girijayā sārdhaṃ kailāsamahamāgataḥ | āgatya devatānāṃ sa sve sve sthāne samādiśat | ' śiva uvāca-'tena vrataprabhāveṇa saubhāgyamatulaṃ tvayā | prāptamardhāsanaṃ devi sādhitaṃ sumahattaram | adyayāvadvrataṃ devi na kasyāpi niveditam | yadgopyaṃ paramaṃ devi yannoktaṃ kasyacinmayā |

4.p47.12

taduktaṃ tvatsamīpaṃ tu tvatsaubhāgyavimohanāt | vratarājasya nāmāpi śṛṇu devi yathā'bhavat | ālibhirharitā yasmāttasmātsā haritālikā|' pārvatyuvāca-‘kena pūrvaṃ kṛtaṃ nātha vidhiṃ cāsya vada prabho | kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ cāsya kaiśca vai kriyate naraiḥ |' mahādeva uvāca-‘śṛṇu devi vidhiṃ vakṣye nārīṇāṃ vratamuttamam | kartavyaṃ tu prayatnena yadi saubhāgyamicchati | toraṇādi ca kartavyaṃ kadalīstambhamaṇḍitam | ācchādya paṭṭavastrairvā nānāvarṇavicitrakaiḥ | candanāni sugandhīni lepayedgṛhmaṇḍape | śaṃkhabherīmṛdaṅgaiśca vāditrairbahubhiḥsvanaiḥ | nānāmaṅgalacārastu kartavyo mama sadmani| sthāpayetpratimāṃ tatra pārvatyā sahitāṃ mama | pūjayedbahubhiḥ puṣpairgandhadhūpairmanoharaiḥ | nānākāraiśca naivedyairnānābhakṣyopacārakaiḥ | nānopahāratāmbūlairupavāsaprajāgaraiḥ | nārikelaiḥ pūgaphalairdāḍimaiḥ kanakādibhiḥ | bījapūraiḥ sanāriṅgairanyairṛtubhavaistathā | kāladeśodbhavaiḥ sarvaiḥ phalaiśca vividhaiḥ śubhaiḥ | gandhapuṣpaistathā dīpairmantreṇānena pūjayet | namaḥ śivāya śāntāya pañcavaktrāya śūline | nandibhṛṅgimahākālagaṇayuktāya śaṃbhave | śivāyai harakāntāyai prakṛtyai sṛṣṭihetave | śivāyai sarvamaṅgalyai śivarūpe jaganmaye | śive kalyāāyade nityaṃ śivarūpe namo namaḥ | śivarūpe namastubhyaṃ śivāyai satataṃ namaḥ | namaste brahmarūpiṇyai jagaddhātryai namonamaḥ | saṃsārabhayasaṃtāpātrāhi māṃ siṃhavāhini | yena kāmena devi tvaṃ pūjitāsi mayeśvari | rājyaṃ saubhāgyasaṃpattiṃ dehi māmamba pārvati | pūrvoktena vidhānena pūjayedumayā saha |

4.p47.13

kathāṃ śrutvaikācittena dadyādannāni bhūriśaḥ | ācāryāya pradātavyaṃ vastradhenuhiraṇyakam | anyeṣā dīyate dānaṃ strīṇāṃ vā bhūṣaṇādikam | tato vādyena gītena tā niśāṃ kautukādinā | nayedatandritā devi yadi saubhāgyamicchati | tasminahani yā nārī bhojanaṃ kurute yadi | saptajanma bhavedvandhyā vaidhavyaṃ ca punaḥ punaḥ | dāridryaṃ putraśokaṃ ca karkaśā duḥkhabhāginī | patetsā narake ghore nopavāsaṃ karoti yā | kāñcanaṃ rājataṃ tāmraṃ veṇujaṃ vāpi mṛnmayam | saṃpuṭīkṛtya tanmadhye phalāni vividhāni ca | haridrā kuṅkumaṃ caiva añjanādi prakalpayet | vastrāṇyābharaṇādīni tāmbūlaṃ sahiraṇ‍yakam | kṛtvā saṃchādya vastreṇa pradadyādbrāhmaṇastriyai | prītyarthaṃ tava deveśi dānaṃ deyaṃ svaśaktitaḥ | dattvā tena vidhānena pāraṇaṃ tadanantaram | evaṃ vidhiṃ yā kurute ca nārī bhartrā samaṃ sā ramate sukhena | vināśakāle mama tulyarūpaṃ sāyujyamuktiṃ labhate sukhena | aśvamedhasahasrāṇi vājapeyacountśatāni ca | kathāśravaṇamātreṇa tatpuṇyaṃ labhate naraḥ | etatte kathitaṃ devi vidhānaṃ sarahasyakam | koṭiyajñakṛtaṃ puṇyamasyāmuṣṭhānamātrataḥ |' iti bhaviṣyottarapurāṇe haritālikāvratam | athodyāpanam | pārvatyuvāca-‘udyāpanavidhiṃ brūhi tṛtīyāyāṃ sureśvara | bhaktitaḥ śrotumicchāmi vratasaṃpūrtihetave |' mahādeva uvāca-‘udyāpanavidhiṃ vakṣye yena sāṅgaṃ phalaṃ labheta | prāpte bhādrapade māsi tṛtīyāhastesomayuk | tasyāṃ rātrau prayatnena yathoktaṃ sarvamācaret | sarvatobhadrasaṃjñaṃ vā liṅgatobhadrameva ca | kārayedvidhivaddevi maṇḍalasya prapūjanam |

4.p47.14

tasyāgre sthāpayetkumbhaṃ vraṇacchidravivarjitam | tasyopari nyaseddhaimaṃ pārvatyā sahitaṃ śivam | vastrayugmena saṃveṣṭya pūrvavatpūjanaṃ caret | tataḥ prabhātasamaye yugmānyaṣṭau nimantrayet | ācāryaṃ varayettatra caturbhirbrāhmaṇaiḥ saha | sthaṇḍilaṃ tu prakartavyaṃ hastamātraṃ suśobhanam | tato homaṃ prakurvīta ghṛtadūrvāsamicitlaiḥ | pṛthakpṛthakchataṃ kṛtvā mantreṇa jātavedase | pātayitvā vasordhārāṃ punaḥ pūjanamācaret | namaḥ praṇatapālāya namaḥ kailāsavāsine | namo vedāntavedyāya umādehārdhadhāriṇe | utpattisthitisaṃhārakartre netre namo'-

Linked texts (4)