Pramāṇa · Search · About · API

Jayasimhakalpadruma 4.p62

Jayasīṃhakalpadruma 4.p62

Language
Sanskrit

4.p62

bhādrapadaśuklacaturthyāṃ siddhivināyakavratam | saiva varadacaturthī | taduktaṃ govindā rṇave vārāhe-'surāsurānprāpayantī gaṇeśaṃ bhaktipūrvakam | tasmātprādādvaraṃ yasmāttasmādvaracaturthikā |' iti | sā tatra madhyāhnavyāpinī grāhyā | prātaḥ śuklaistilairityādivacanena madhyāhnasya karmakālatvābhidhānāt | 'caturthī gaṇanādhasya' ityādivacanācca | 'mātṛviddhā praśastā syāccaturthī gaṇanāyake | madhyāhne parataścetsyānmātṛviddhā praśasyate |' iti mādhavīye smṛtyantarācca | atra parataścediti vacanātparadina eva madhyāhnavyāpitve parā anyathā sarvapakṣeṣu pūrvā mātṛyogasya praśastatvāt | yadā vaiṣamyeṇa madhyāhnavyāptistadādhikaikadeśayoginī grāhyā | iyameva raviwareṇa bhaumavāreṇa vā yutā mahācaturthītyucyate | atra kalpoktavidhinā gaṇeśapūjanātsarvakāryasiddhirbhavati | taduktaṃ vārāhapurāṇe-'bhādraśuklacaturthī yā bhaumenārkeṇa vā yutā | mahatī cātra vighneśamarcayitveṣṭaṃ labhetanaraḥ |' atraiva rātrau candraṃ na paśyet | taddarśanānmithyābhiśāstirbhavati | tadāhāparārke mārkaṇḍeyaḥ-'bhādre māsi site pakṣe caturthī svātiyoginī | mithyābhiśāpaṃ kurute dṛṣṭacandrānna saṃśayaḥ|' parāśaro'pi-'kanyāditye caturthyāṃ tu śukle candrasya darśanam | mithyābhidūṣaṇaṃkuryādrātraupaśyenna taṃ sadā | paścānnagatebhānau pakṣayorubhayorapi | caturthyāmuditaḥsomo nekṣitavyaḥ kadācana |' iti | tena caturthyāṃ na paśyedityarthaḥ | pradhānakriyānvayalābhāt | tena caturthyāmuditasya pañcamyāṃ na niṣedhaḥ | atrarātrigrahaṇāddivā candradarśane na doṣa iti | yattu kenaciduktaṃ rātriśabdo'tra ahorātrapara iti tanmṛgyam | etādṛśārthasya tatpratipādakavacanasya ca mahānibandheṣvadṛṣṭatvāt | pramādāddṛṣṭvā viṣṇupurāṇoktaṃ ślokaṃ paṭhet | tathā ca purāṇāntare-'tataścaturthyāṃ rātryāṃ yaḥ pramādādvīkṣya mānavaḥ | paṭhetpaurāṇikaṃ vākyaṃ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ |' iti | nirṇayāmṛte brahmapurāṇe tu śuklacaturthyāṃ candradarśane viśeṣa uktaḥ | ' vāsudevo'bhiśastastu niśākaramarīciṣu | sthitaścaturthyāmāyāyāṃ manuṣyāṇāṃ patiśca saḥ | tataścaturthyāṃ candraṃ tu pramādādvīkṣya mānavaḥ | paṭhetpaurāṇikaṃ vākyaṃ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ |' iti | mārkaṇḍeyo'pi- 'taddoṣaśāntaye siṃhaḥ prasenamiti vai paṭhet | ' prāṅmukha udaṅmukho vā | ‘siṃhaḥ prasenamavadhītsiṃho jāmbavatā hataḥ| sukumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ|' iti | siṃhaḥ prasenamivi mantreṇābhimantritaṃ jalaṃ peyam | syamantakopākhyānaṃ ca śrotavyamācārāditi smārtta iti kṛtyakhatnāvalyām

Linked texts (2)