Jayasimhakalpadruma 4.p74
Jayasīṃhakalpadruma 4.p74
- Language
- Sanskrit
4.p74.1
oṃ kujāya namo vadane| oṃ bhīmāya namaḥ skandhayoḥ| oṃ maṅgalāya namo bāhvoḥ| oṃ vajrāya nama ūrvoḥ| oṃ vakrāya namo jaṅghayoḥ| oṃ lohitāya namaḥ śikhāyām| 'puruṣākṛtiṃ kujaṃ pātra etairmantrapadairyajet| bhūmiputra mahātejaḥ svedodbhava pinākinaḥ| rūpārthī tvāṃ prapanno'smi gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te|' arghyamantraḥ| 'mahādevāṅgasaṃbhūta medinīgarbhasaṃbhava| aṅgāraka mahārāja lohitāṅga namo'stu te| sugandhapuṣpadhūpāyairbrāhmaṇo yaḥ prapūjayet| guḍaudanaghṛtakṣīragodhūmāñchālitaṇḍulān| apekṣya śaktiṃ dadyādvai brāhmaṇebhyo yatendriyaḥ| vittaśāṭhyaṃ na kurvīta vidyamāne dhane nṛpa| vittaśāṭhyaṃ hi kurvāṇo nāmutra phalabhāgbhavet|'śatānīka uvāca| 'aṅgārakeṇa saṃyuktāścaturthyo naktabhojanaiḥ| upoṣyāḥ katisaṃkhyāstu utāho sakṛdeva hi|' sumanturuvāca| 'caturthī tu caturthī tu yadā'ṅgārakasaṃyutā| caturthyāṃ tu caturthyāṃ tu vidhānaṃ śṛṇu yādṛśam|' ekaścaturthīśabdastithiviśeṣavacanaḥ aparastatsaṃkhyāpara ityarthaḥ| 'upoṣyā tatra tatraiva pradeyo vidhivatkujaḥ|' yā yā śuklā aṅgārakacaturthī sā sopoṣyā upoṣya nakte naktena vibho catasraḥ kujasaṃyutāḥ sarvāsrvaṅgārakacarthīṣu sāmānyavidhinopoṣyāmāṇāsu tisṛbhistisṛbhirantaritāyāṃ caturthyāṃ viśeṣavidhi rbodhivatyarthaḥ| 'daśasauvarṇikaṃ mukhyaṃ daśārdhārthamathāpi vā| sauvarṇapātre raupye vā bhaktyā tāmramaye'pi vā| viṃśatpalāni pātrāṇi viṃśatyardhamayāni vā| viṃśatkarṣaṇikaṃ vā vīra ato hīnaṃ na kārayet| śaktyā vittasya bhaktyā tu pātre tāmramaye'pi vā| pratiṣṭhāpya kujaṃ pātre raktavastreṇa veṣṭitam|
4.p74.2
puṣpamaṇḍapikāṃ kṛtvā divyairdhūpaiśca dhūpitām| tatrasthaṃ pūjayeddevaṃ pūrvamantraiḥ krameṇa tu| bhakṣyabhojyairanekaiśrca phalai ratnaiśca saṃyutaiḥ| vastraiḥ prāvaraṇairyānaiḥ śayyopānadvarāsanaiḥ| chatraiḥ puṣpairgandhavaraiḥ śaktyā vittānusārataḥ| brāhmaṇāya ca taṃ dadyāddakṣiṇāsahitaṃ nṛpa| vācakāya mahābāho guṇine śreyase'nagha| aṅgārakeṇa saṃyuktā dhenuṃ śīlasamanvitām| anena vidhinā datvā yathoktaphalabhāgbhavet| iti te kathitā puṇyā tithīnāmuttamā tithiḥ| yāmupoṣya naro rūpaṃ divyamāpnoti bhārata| kāntyātreyasamaṃ vīra tejasā ravisaprabham| pratāpe haritulyaṃ tu sarvato balasaṃmitam| īdṛgrūpaṃ varaṃ prāpya yāti bhaumasado nṛpa| prasādādvighnanāthasya gaṇeśasya gaṇāyate| paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ rājankurvatāṃ ca viśeṣataḥ| brahmahatyādipāpāni kṣīyante nātra saṃśayaḥ|' iti bhaviṣyatpurāṇoktasukhadācaturthī| hemādrau bhaviṣyatpurāṇe--'caturthyāṃ ca sadā rājannirāhāro vratānvitaḥ | dattvā tilānnaṃ viprāya svayaṃ bhuṅkte tilaudanam |' divā nirāhāro rātrau bhuṅkte iti virodhaparihāraḥ | 'varṣadvaye samāptirhi vratasya tu yadā bhavet | vināyakastasya tuṣṭo dadāti phalamīhitam|' iti bhaviṣyatpurāṇe gaṇapaticaturthīvratam | 'bharaṇyāṃ tu caturthyāṃ tu śanaiścaradine yamam | pūjayetsaptajanmotthairmucyate pātakairnaraḥ|' iti kūrmapurāṇoktaṃ yamavratam | atha phālgunādicaturṣu māseṣu caturthīvratamuktaṃ vārāhapurāṇe | agastya uvāca — 'atha vighnaharaṃ rājankathayāmi tavānagha | yena samyakkṛteneha na vighnamupajāyate | caturthyāṃ phālgune māsi gṛhītavyaṃ vrataṃ tvidam |
4.p74.3
naktāhāreṇa rājendra tilānāṃ pāraṇaṃ smṛtam | tadevāgnau ca hotavyaṃ taddeyaṃ brāhmaṇepu ca |' pūjāmantrastu | 'divyāya śūrāya gajānanāya daṃṣṭrākarālayā namaḥ śivāya | nagātmajādeha malodbhavāya kuṭhārahastāya namo varāya | tāmrapātraiḥ pāyasādyaiścaturbhiḥ sahitaṃ nṛpa | pañcamena tilaiḥ sārdhaṃ gaṇaśāntikareṇa ca |' nirṇayāmṛte tu- 'āyasaiḥ pañcabhiḥ pātrairupetaṃ navabhistathā|' iti pāṭhaḥ | 'mṛṇmayāni daridrastu vidhinānena kārayet | cāturmāsyavrataṃ caiva kṛtvaivaṃ pañcame tathā|' anena mantreṇa pūjāṃ kṛtvā svāhāntena tilānnaṃ hutvā brāhmaṇebhyo dattvā svayamapi tadeva naktamaśnīyāt | 'sauvarṇaṃ gajavaktraṃ tu kṛtvā viprāya dāpayet | itthaṃ vratamidaṃ kṛtvā sarvavighnātpramucyate|' nirṇayāmṛte-evaṃ māsacatuṣṭaye vrataṃ kṛtvāṣāḍhaśuklacaturthyāṃ sauvarṇavināyakadānamātraṃ kuryāditi | 'hayamedhasya vighne tu saṃjāte sagaraḥ purā | etadeva caritvā tu hayamedhaṃ samāptavān | etadeva haraścakre tripuro yena ghātitaḥ | mayā samudramathane tvetadeva vrataṃ kṛtam | anyairapi mahīpālairetadeva purā kṛtam | tato nirvighnasiddhayarthaṃ vighnopaśamanaṃ param | anena kṛtamātreṇa sarvavighnaiḥ pramucyate| tato rudrapurīṃ yāti varāhavacanaṃ yathā | vighnāni tasya na bhavanti gṛhe kadāciddharmārthakāmasukhasiddhivighātakāni | yaḥ saptamīnduśakalākṛtikāṃtadantaṃ vighneśamarcayati naktakṛtī caturthyām |' iti vārāhapurāṇoktamavighnavināyakavratam | nirṇayāmṛte matsyapurāṇe-'caturthyāṃ naktabhugdadyādabdānte hemavāraṇam | vrataṃ vaināyakaṃ nāma śivalokaphalapradam |' iti |
4.p74.4
idaṃ vrataṃ viśeṣānābhidhānāt dvādaśasvapi māseṣu ubhayacaturthyorvidheyamiti gamyate | evaṃ manorathavināyakacaturthyādivināyakavratāni
Linked texts (5)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Samayapradīpa (Śrīdatta Upādhyāya) — Śrīdatta Upādhyāya, Sanskrit
- Samayapradīpa — Viṭhṭhaladīkṣita, Sanskrit
- Vratakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kriyākaumudī (Govindānanda) — Govindānanda 1500, Sanskrit