Pramāṇa · Search · About · API

Jayasimhakalpadruma 5.p43

Jayasīṃhakalpadruma 5.p43

Language
Sanskrit

5.p43.1

ryārthe vratārthinām | ṣaḍakṣarādikai rāmamantraiḥ syātpūjanaṃ yathā | sarveṣā rāmamantrāṇā mantrarājaḥ ṣaḍakṣaraḥ | tārakaṃ brahma cetyuktaṃ tena pūjā praśasyate | yadvā puruṣasūktena dīkṣāvidhimajānataḥ | vaidikasyāpyabhāve tu nāmamantrairbhaveddhruvam | aṣṭamyāṃ caitramāsasya śuklapakṣe jitendriyaḥ | dantadhāvanapūrvaṃ tu prātaḥ snāyādyathāvidhi | nadyāṃ taṭāge kūpe vā hrade prasravaṇe tathā | tataḥ saṃdhyādikaṃ kuryātsaṃsmarannāghavaṃ hṛdi | gṛhamāgatya vipro'sau kuryādaupāsanādikam | dātuṃ kuṭumbinaṃ devi vedaśāstrarataḥ sadā | śrīrāmapūjā nirataṃ suśīlaṃ dambhavarjitam | vidhijñaṃ rāmamantrāṇāṃ rāmamantraikasādhanam | āhūya bhaktānsaṃpūjya vṛṇuyātprārthayanniti | śrīrāmapratimādānaṃ kariṣye'haṃ dvijottama | tatrācāryo bhava prītaḥ śrīrāmo'pi tvameva ca | ityuktvā'jyena taṃ vipraṃ snāpayitvā tataḥ svayam | tailenābhyajya ca snāyāccintayannāghavaṃ hṛdi | śvetāmbaradharaḥ śvetagandhamālyāni dhārayet | arcito bhūṣitaścaiva kṛtamādhyāhnikakriyaḥ | ācāryaṃ bhojayetpaścātsā ttvikānnraiḥ suvistaram | bhuñjīta svayamapyevaṃ hṛdi rāmamanusmaran | navamyā ekabhaktena aṅgabhūtena rāghava | ikṣvākuvaṃśatilaka prīto bhava raghūdvaha |' ityekabhaktanivedanamantraḥ | ekabhaktaṃ tu navamamuhūrtātmaka madhyāhnottaraṃ sārdhamuhūrtamadhye kartavyam | 'ekabhaktavratī tatra sahācāryo jitendriyaḥ | śṛṇvanrāmakathāṃ divyāmahaḥśeṣaṃ nayenmune | sāyaṃsaṃdhyādikāḥ kuryātkriyā rāmamanusmaran | ācāryasahito rātrāvadhaḥśāyī jitendriyaḥ|

5.p43.2

svapetsvayaṃ tathaikānte śrīrāmāprarpitamānasaḥ|ācāryakaraṇe'śaktaḥ svayaṃ bhuktā svapetsukham|'ityaṣṭamīkṛtyam|atha navamīkṛtyaṃ tatraiva-'tataḥ prātaḥsamutthāya snātvā saṃdhyāṃ vidhāya ca|prātaḥsarvāṇi karmāṇi śīghrameva samāpayet|upoṣyā navamīṃ tvadya yāmeṣva ṣṭasu rāghava|tena prīto bhava tvaṃ bho saṃsārātrāhi māṃ hare |' ityupavāsanivedanamantraḥ | 'tataḥ svasthamanā bhūtvā vidvadbhiḥ sahito'nagha | svagṛhe cottare bhāge yogamaṇḍapamārabhet | catu rdvāraṃ patākāḍhyaṃ suvitānaṃ suśobhanam | manoramaṃ mahotsedhaṃ puṣpāryaiḥ samalaṃkṛtam|śaṃkhacakrahanūmadbhiḥ prāgdvāre samalaṃkṛtam | garutmacchāṅgipāśaiśca dakṣiṇe samalaṃkṛtam | gadākhaḍgāṅkuśaiścaiva paścime samalaṃkṛtam | padmasvastikamānaiśca kaubere samalaṃkṛtam | madhye hastacatuṣkāyaṃ vedikāyuktamāyatam | vicitranṛtyagītaiśca vādyaiścaiva susaṃyutam | puṇyāhaṃ vācayettatra vidvadbhiḥ prītamānasaiḥ | tatra saṃkalpayeccaivaṃ rāmamevamanusmaran | asyāṃ rāmanavamyāṃ tu rāmārādhanatatparaḥ | upoṣyāṣṭasu yāmeṣu pūjayitvā yathāvidhi | imāṃ svarṇamayīṃ rāmapratimāṃ suprayatnataḥ | śrīrāmaprītaye dāsye rāmabhaktāya dhīmate | prīto rāmo haratvāśu pāpāni subahūni me | anekajanmasaṃsiddhānyabhyastāni mahānti ca|' iti tribhiḥ pratimādānasaṃkalpaḥ | 'śaktāśaktyādyaśaktasya mūrtinirmāṇamucyate | tataḥ svarṇamayīṃ rāmapratimā yatnamānataḥ | nirmitāṃ dvibhujāṃ divyāṃ vāmāṅkasthitajānakīm | bibhratīṃ dakṣiṇakare jñānamudrāṃ mahāmate | vāmenātmakareṇārāddevīmāliṅgya saṃsthitām | siṃhāsane rājate'tra paladvayavinirmi te |

5.p43.3

aśakto yo mahābhāga tasya vittānusārataḥ | palenārdhatadardhena tadardhārdhena vā mune | tato'pyaśakto raupyeṇa kārayedraghunandanam | lohena nirmitaṃ kuryācchilāyā dāruṇāpi ca | yadvā lekhyaṃ vilekhyaṃ vā māturaṅkagataṃ harim | komalāṅgaṃ viśālākṣamrindranīlamaṇiprabham | dakṣiṇāṃgaṃ daśarathaṃ putrānveṣaṇatatparam | pṛcchato lakṣmaṇaṃ devaṃ sahacchatraṃ sacāmaram | pārśve bharataśatrughnau tālavṛntakarāvubhau | agre vyagraṃ hanūmantaṃ rāmānugrahakāṃkṣiṇam | vittaśāṭhyamakṛtvaiva mūrtiṃ kuryātprayatnataḥ |' pratimāviśeṣaḥ kaustubhe laiṅge-'sadyaḥ prasūtāṃ kausalyāṃ pitaraṃ bhrātṛbhiḥ saha | suvarṇena pṛthakkṛtvā śrīrāmaṃ sītayā saha | lakṣaṇoktāḥ sarūpāstāḥ pūjayitvā yathāvidhi|' iti | sahetyanena śrīrāmaṃ vāmāṅkasthitaṃ jñāyate | ata eva candrikāyām | tataḥ svarṇamayīmityādinā pratimānirmāṇamitthamuktamiti | bhaviṣye-'vibhave sati yo mohānna kuryādvidhivistaram | na tatphalamavāpnoti devadrohī sa ucyate |' iti mūrtilakṣaṇam | 'āsanopari saṃviśya nyāsajālaṃ vidhāya ca | śaṃkhaṃ prapūjayedagre gandhapuṣpākṣatādibhiḥ | kalaśaṃ vāmabhāgasthaṃ pūjādravyāṇi cādarāt | pātraṃ ca prokṣayedbhaktyā cātmānaṃ mantramuccaran | vilikhetsarvatobhadraṃ vedikopari sundaram | tiryagūrdhvagatā rekhāḥ kuryādekonaviṃśatiḥ | khaṇḍendustripadāḥ koṇe śṛṅkhalā pañcakoṣṭhake | ekādaśapadā vallī bhadraṃ tu navabhiḥ padaiḥ | caturviṃśatpadā vāpī paridhirviṃśatiḥ padaiḥ | madhye ṣoḍaśabhiḥ koṣṭhaiḥ padmamaṣṭadalaṃ smṛtam | sitenduḥ śṛṅkhalā kṛṣṇā vallyo nīlena pūritāḥ |

5.p43.4

bhadrāruṇāsitā vāpyaḥ paridhiḥ pītavarṇakaḥ | bāhyāntaradale śvetā karṇikā pītavarṇikā | khaṇḍenduḥ śṛṅkhalā vāpī vallī bhadraṃ tu pañcamam | paridhyāveṣṭitaṃ padmaṃ bāhye sattvarajastamaiḥ | sarvavrate samuddiṣṭaṃ sarvatobhadramaṇḍalam | madhye brahmā'ṣṭāsu dikṣu somādyā devatāḥ smṛtāḥ | vāyusomadvayormadhye vasūnnaṣṭa tu kārayet | somaheśānayormadhye rudrānekādaśaiva tu | indra īśānayormadhye ādityāndvādaśaiva tu | indrāgnimadhye ca tathā aśvinau pūjayettathā | āgneyayamayormadhye viśvāndevānsapaitṛkān | yāmyanairṛtyayormadhye saptayakṣāṃśca kārayet | nairṛtyajalayormadhye nāgabhūtāṃśca kārayet | āpyavāyavyayormadhye gandharvāpsarasaḥ kuru | brahmasomadvayormadhye rudrāneva ca kārayet | skandaṃ naṃdīśvaraṃ śūlaṃ mahādevaṃ ca kārayet | brahmośānadvayormadhye dakṣādīnsapta pūjayet | brahmendrayostathā madhye durgī viṣṇuṃ tathaiva ca | brahmāgnimadhye ca tathā svadhāṃ caiva prapūjayet | brāhmayāmadvayormadhye mṛtyurogānprapūjayet | brahmaṇo nirṛtermadhye gaṇapaṃ tu prapūjayet | varuṇabrahmaṇormadhye apaḥ saṃpūjayettathā | madhye vāyorṭrahmaṇaśca marutaḥ saṃprapūjayet | brahmaṇaḥ pādamūle tu medinīṃ tatra kārayet | kāverī narmadā caiva yamunā ca sarasvatī | gaṅgā kṛṣṇā tathā godā pūjyāḥ sapta ca sāgarāḥ | kṣārakṣīramadhuḥ sarpi meṃ rekṣudadhisaṃbhavāḥ | brahmajajñānamityādyairmantraistāstāstu devatāḥ| gandhapuṣpādibhiḥ pūjyā dīpāndadyācca sarvataḥ| sarvatra bhadraṃ yasmāttatsarvatobhadramucyate|' iti sarvatobhadram |

5.p43.5

atha maṇḍale tattanmantreṇa tattaddevatāsthāpanapūjanaprayogaḥ| evamagre'pi | brahmajajñānāmudīcīmārabhya vāyavīyaparyantaṃ somādayo vāyvantā aṣṭau lokapālāḥ sthāpanīyāḥ | tatra āpyāyasva0 gautamaḥ somo gāyatrī | oṃāpyāyasva saḥ0 | abhitvādhīrgatiḥ śunaḥ śepa īśāno jagatī | abhitvā deva savitaḥ0| indro vā madhucchandā indro gāyatrī | oṃ indraṃ vo viśvataḥ0| agniṃ kāṇvo medhātithignirġāyatrī | agnidūtaṃ0 | yamāya somaṃ yamo yamotruṣṭup 0 | yamāya somaṃ0| mopuṇo ghoraḥ kāṇvo nirṛtirgāyatrī| oṃ moṣaṇaḥ0| tattvāyāmi śunaḥ śepo varuṇastriṣṭup| oṃtattvāyāmi0 | vāyo śataṃ gautamo vāyuranuṣṭup | vāyo śatam 0 | vāyusomamadhye aṣṭau vasūn | zmayā atra maitrāvaruṇo vasiṣṭho vasavastriṣṭup| zmayā 0| atra someśānamadhye ekādaśa rudrān | oṃ rudrāsaḥ śyāvāśva ekādaśa rudrā jagatī, oṃ rudrāsaḥ0 īśānyendramadhye dvādaśādityān | tyānnusāṃmando matsyā maitrāvaruṇirmānyo bahavo vā matsyā ṛṣayo dvādaśādityā gāyatrī| oṃtyānu 0 | kṣatriyān indrāgnimadhye | aśvinā rāhugaṇo gautamo'śvinā uṣṇik| oṃ aśvināvartiḥ 0 | agnimamamadhye viśvāndevān sapaitṛkān omāso madhucchaṃdā viśvedevā gāyatrī, oṃomāsaḥ | yamanirṛtimadhye sapta yajñān| abhityaṃ devaṃ vāmadevāḥ saptayakṣāḥ prakṛtiḥ| abhityaṃ devaṃ savitāramoṇyoḥ kavikratumacāmi satyasavaṃ ratnadhāmabhipriyam | matiṃ kavimūrdhvāyasyā matirmā adyutatsavīmani hiraṇyapāṇiramimī sa kratuṃ kṛpāśvaḥ| nirṛtivaruṇamadhye bhūtanāgān| āyaṃgauḥ sarparājñī sarpā gāyatrī | oṃāyaṃgauḥ 0| varuṇavāyumadhye gandharvāpsarasaḥ |

5.p43.6

apsarasāṃ vātaraśanataśo gandharvo'psaraso'nuṣṭu p| oṃ apsarasāṃ gandharvāṇām 0| yattu anyagranthe apsarasāmaitaśa kasyabhṛṅga ityuktam | tatsā vānukramavirodhādupekṣyam| brahmasomamadhye skandanandīśvaraśūlamahākālān| kumāraṃ kumāraskandastriṣṭup| oṃkumāraṃ mā 0 ṛṣabham ṛṣabho vai rājā ṛṣabho'nuṣṭup| oṃṛṣabhaṃ mā 0 brahmeśānamadhye dakṣādīn sapta| aditirlolyo bṛhaspatirdakṣo'nuṣṭup aditirhyajaniṣṭa 0 brahmendramadhye durgā viṣṇuṃ ca| tāmagnivarṇāṃ saubhariḥ durgā triṣṭup tāmagnivarṇāṃm0| idaṃ viṣṇuḥ kāṇvo medhātithirviṣṇurgāyatrī | oṃ idaṃ viṣṇu 0 brahmāgnimadhye svadhām udīratāṃ śaṃkhaḥ svadhā triṣṭup | oṃ udīratāmavara ut0 brahmayamamadhye mṛtyurogān | paraṃmṛtyoḥ saṃkuśuko mṛtyustriṣṭup | oṃ paraṃ mṛtyoanuparehi0 brahmaniṛtimadhye gaṇeśam | gaṇānāṃ tvā gṛtsamado gaṇapatirjagatī | oṃ gaṇānāṃ tvā 0 brahmavaruṇamadhye apaḥ | śanno devīrāmbarīṣaḥ sindhudvīpa āpo gāyatrī, oṃśanno devī 0 brahmavāyumadhye marutaḥ | maruto yasya rāhugaṇo gautamo maruto gāyatrī| oṃ maruto yasya 0 brahmaṇaḥ pādamūle karṇikāyāṃ pṛthvī | syonā 0 medhātithirbhūmirgāyatrī | oṃsyonāpṛthivi0 tatraiva gaṅgādinadyaḥ imaṃ me sindhukṣitpraiyyamedho daśo nadyo jagatī imaṃ me gaṅge yamune 0 | tatraiva sapta sāgarāḥ | dhāmno dhāmno rājannito varuṇa no muñca | yadāpo aghnyā iti varuṇeti śapāmahe tato varuṇa no muñca | maivāpo mauṣadhīrhiṃsīrato viśvavyacā bhūstveto varuṇa no muñca || tadupari merave nama iti nāmnā merum | tato maṇḍalādbahiḥ somādisamīpe tatkrameṇāyudhāni |

5.p43.7

gadāṃ, śūlaṃ, vajraṃ, śaktiṃ, daṇḍaṃ, khaḍgam, pāśaṃ, aṅkuśam | tadvāhye punarapi tenaiva krameṇa gautamaṃ, bharadvājaṃ, viśvāmitraṃ, kaśyapaṃ, jamadagniṃ, vasiṣṭham, atrim, arundhatīm | tadvāhye pūrvādyau aindrīṃ, kaumārīṃ, vārāhīṃ, cāmuṇḍāṃ, vaiṣṇavīṃ, māheśvarīṃ, vināyakīm ityaṣṭau śaktīḥ pratiṣṭhāpya pratyekaṃ saha vā pūjayet | iti maṇḍapadevatāsthāpanapūjanaprayogaḥ | idaṃ tu agastyasaṃhitāyāṃ śrīrāmapūjane noktam | rāmārcanacandrikāyāṃ sarvasādhāraṇatayoktam | tasyābhāve vedikopari aṣṭadalakamalaṃ kṛtvā tadupari kalaśasthāpanaṃ kāryam | taduktaṃ tantrasāre-'anukte kalpayedyantraṃ likhetpadmadalāṣṭakam | ṣaṭkoṇāntargataṃ tatra vedadvāropaśobhitam |' kamalaracanāprakārastu-'ādyā tṛtīyaṃ tata eva bhūtaṃ bhūtādvitīyaṃ ca tataścaturtham| caturthamādyaṃ punarevameva yogo bhavedaṣṭadalaṃ ca padmam |' iti | 'madhye tīrthodakaiḥ pūrṇaṃ kumbharatnaśodaraṃ śubham | cūtapallavapuṣpaiśca yuktaṃ saṃsthāpya cārcitam | sauvarṇe rājate tāmre pātre ṣaṭkoṇamālikheta | alābhe bilvapīṭhe vā kalaśopari saṃsthite | sthāpyopari vastrayugmamacchidraṃ sadṛśaṃ śubham | divyasiṃhāsanaṃ tatra sthāpayitvā'rcayetsudhīḥ | ' 'oṃ namo bhagavate viṣṇave sarvabhūtātmane vāsudevāya sarvātmasaṃyogayogapadmapīṭhātmane namaḥ |' 'iti mantreṇa tanmadhye kuryātpuṣpāñjaliṃ punaḥ|' iti pīṭhārcā | 'arghyapādyādikaṃ dadyātsnānaṃ pañcāmṛtena ca | lekhyādau nābhiṣekaḥsyāddadyādvastropavītakam | tataḥsaṃsthāpya pīṭhe taṃ pūjāṃ kuryādyathāvidhi |

5.p43.8

āvāhanaṃ sthāpanaṃ ca saṃnidhāpanameva ca|saṃnirodhanameva syādavarodhanamañjasā|tattanmudrābhireva syādevaṃ saṃprāthrya bhaktiḥ|nānāratnavicitrāṇidadyādābharaṇānica|himādyaṣṭakaruciraghanasārasamanvitam|gandhaṃdadyātprayatnena sāguruṃ ca sakuṅkumam| kahlāraketakījātīpunnāgādyaiḥprapūjayet| campakaiḥ śatapatraiśca candanaiḥ sumanoharaiḥ | cūtapallavapuṣpaiśca dūrvābhistulasīdalaiḥ | komalairbilvapatraiścāśokakusumaistathā | rāmasya jananī sā ca rāmātmakamidaṃ jagat | atastvāṃ pūjayiṣyāmi lokamātarnamo'stu te |' iti kauśalyā kāryā | 'namo daśarathāyeti pūjayetpitaraṃ tathā |' iti pitṛpūjanam | 'tato'nujñāpya deveśaṃ parivārānsamārca yet|pūrve ṣaṭkoṇakoṇeṣu hṛdayādīni ṣaṭ kramāt |'prathamāvaraṇam |'hanūmantaṃ ca sugrīvaṃ bharataṃ savibhīṣaṇam | lakṣmaṇāṅgadaśatrughnaṃ jāmbavantaṃ daleṣvimān|' (dvitīyam) 'dhṛṣṭiṃ jayantaṃ vijayaṃ surāṣṭraṃ rāṣṭravardhanam | akopaṃ dharmapālaṃ ca sumantaṃ dalamadhyataḥ |' (tṛtīyam ) | 'dalāgre lokapālāṃśca caturtham ) tadastrāṇi tato bahiḥ ( pañcamam ) | nāmamantrairnamaskāracaturthībhyāṃ prapūjayet | ghaṇṭāṃ ca vādayeddhūpaṃ dīpaṃ cāsmai nivedayet | bhakṣyabhojyādinā bhaktyā naivedyaṃ vidhinā'rpayet | ācamanaṃ satāmbūlaṃ mahānīrājanaṃ tataḥ| namaskuryāttataḥ stotraiḥ stutvā ca prajapenmanum|śṛṇvañjayantīmāhātmyaṃ divyāṃ rāmakathāṃ tathā|rāmabhaktaiḥ samaṃ yāmaṃ nayedrāmamanusmaran | śaṃkhārcī cāsanānāṃ ca kuryādyāmeṣvatandritaḥ| rāmo dvitīyaḥ saṃpūjyo madhyāhne janma bhāvayet | 'uccasthe grahapañcake suragurau |' ityādi |

5.p43.9

'matvaivaṃ vādayedvādyānyarghyaṃ dadyājjagatpate | phalapuṣpāmbusaṃpūrṇa gṛhītvā śaṃkhamujjvalam | aśokacūtakusumairyuktaṃ ca tulasīdalaiḥ | daśānanavadhārthāya dharmasaṃsthāpanāya ca | paritrāṇāya sādhūnāṃ jāto rāmaḥ svayaṃ hariḥ | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhrātṛbhiḥ sahito'nagha|' ityarghyamantraḥ | ' punaḥ puṣpāñjaliṃ dattvā yāme yāme hyatandritaḥ | pūjayedvidhivadbhaktyā divārātraṃ nayedbudhaḥ |' iti | iti rāmanavamīvidhāyakasaṃgrahaḥ | atha vratapaddhatiḥ | tatrādāvaṣṭamyāṃ dantadhāvanapūrvakaṃ nadyādau snātvā nityaṃ nirvartyācāryavaraṇaṃ kuryāt | tatra mantraḥ | ' śrīrāmārthaṃ dānaṃ kariṣye'haṃ dvijottama | tatrācāryo bhava prītaḥ śrīrāmo'pi tvameva ca |' iti | ājyena taṃ snāpayitvā bhuñjīta | tataḥ | 'navamyāmekabhaktena aṅgabhūtena rāghava | ikṣvākuvaṃśatilaka prīto bhava raghūdvaha |' ityekabhaktaṃ nivedya sāyaṃ saṃdhyāṃ kṛtvā ācāryasahito rātrāvadhaḥ śayanaṃ kuryāt | ityaṣṭamīkṛtyapaddhatiḥ | tato navamyāṃ prātaḥ samutthāya parṇādibhirgaṇḍūṣaiśca mukhaṃ saṃśodhya nadyādiṣu snātvā saṃdhyāṃ vidhāya nityapūjanādi śīghrameva nirvartya tataḥ ' sūryaḥ somo yamaḥ kālaḥ saṃdhye bhūtānyahaḥ kramāt | pavano dikpatirbhūmirākāśaṃ khacarā narāḥ | brāhmaṃ śāsanamāsthāya kalpadhvamiha saṃnidhim |' iti mantreṇa sūryādidevatābhyo vrataṃ nivedya 'apasarpantu te bhūtā ye bhūtā bhuvi saṃsthitāḥ | ye bhūtā vighnakartāraste naśyantu śivājñayā |' iti mantreṇa bhūtānyutsāryopavāsasaṃkalpaṃ kuryāt |

5.p43.10

phalapuṣpākṣatasahitaṃ jalapūrṇaṃ tāmrapātraṃ gṛhītvā sarvapāpakṣayapūrvakaṃ śrīrāmaprītaye śrīrāmanavamīvratamahaṃ kariṣye | 'upoṣyā navamīṃ tvadya yāmeṣvaṣṭasu rāghava | tena prīto bhava tvaṃ bhoḥ saṃsārāttrāhi māṃ hare |' ityuktvā pātrasthaṃ jalaṃ kṣipet | tataḥ caturdvāraṃ patākāvyamityādinā pūrvamuktaṃ śaṃkhacakrādibhiralaṃkṛtaṃ caturhastavedikāyuktaṃ hastamātravedikāyuktaṃ vā maṇḍapaṃ vidhāya sarvatobhadrakamalaṃ vālikhya tatra kumbhasthāpanaṃ kuryāt | tatra kramaḥ | ādau gaṇapatipūjanaṃ puṇyāhavācanaṃ ca kṛtvā, mahīdyauriti bhūmiṃ spṛṣṭvā, oṣadhaya iti pañcadhānyāni nikṣipya, tatra ākalaśeṣviti kalaśaṃ saṃsthāpya, imaṃme gaṅge iti jalenapūrya, gandhadvāreāmiti gandham, yā oṣadhīriti sarvauṣadhīḥ, kāṇḍaditi dūrvāḥ, aśvatthe va iti pañcapallavān, syonā pṛthivīti saptamṛdaḥ, yāḥ phalinīriti phalaṃ, sa hi ratnānīti pañca ratnāni, hiraṇyarūpa iti hiraṇyaṃ ca nikṣipya, yuvā suvāsā iti vastreṇāveṣṭya, pūrṇā davati pūrṇapātraṃ nidhāya, tatra tattvāyāmīti varuṇaṃ saṃpūjya, kalaśasya mukhe iti paṭhet | iti kalaśasthāpanavidhiḥ | tataḥ kalaśopari sauvarṇādipātre ṣaṭkoṇamālikhya tadupari sadaśamahataṃ vastrayugmaṃ sasiṃhāsanaṃ sthāpayet | tataḥ śrīrāmasmaraṇaṃ kṛtvā 'asyāṃ śrīrāmanavamyāṃ tu rāmārādhanatatparaḥ | upoṣyāṣṭasu yāmeṣu pūjayitvā yathāvidhi | imāṃ svarṇamayīṃ rāmapratimāṃ suprayatnataḥ | śrīrāmaprītaye dāsye rāmabhaktāya dhīmate | prīto rāmo haratvāśu pāpāni subahūni me | anekajanmasaṃsiddhānyabhyastāni mahānti ca |' iti tribhirvratasaṃkalpaṃ kuryāt |

5.p43.11

aśaktastu imāṃ dhātumayīmiti paṭhet | svarṇādimadhyāmapyuttāraṇaṃ, lekhyādau tu nāsti | tata āsane pṛthivīti mantreṇa upaviśya tasyādhaḥ kūrmāya namaḥ ādhāraśaktaye duṣṭavidrāvaṇāya nṛsiṃhāya nama iti pūjayet | apakrāmanviti paṭhitvā pārṣṇighātatrayaṃ kṛtvā bhūtasaṃghānutsārya, oṃ raḥ astrāya phaḍityuktvā karāsphālanena choṭikābhiśca sarvadigbandhanaṃ kṛtvā, svavāme gurubhyo namaḥ, dakṣiṇe gaṇapataye namaḥ, madhye sveṣṭadevatāyai namaḥ iti natvā tālatrayaṃ kṛtvā, punaḥ oṃ raḥ astrāya phaḍityuccārya dakṣiṇahaste jalaṃ gṛhītvā svātmānaṃ parito bhrāmayan agniprākāramudrayā agniprākāraṃ bhāvayet | tataḥ bhūtaśuddhiṃ prāṇapratiṣṭhāṃ kevalamātṛkānyāsaṃ ca kṛtvā keśavādimātṛkānyāsaṃ kuryāt | oṃ keśavādimātṛkānyāsasya sādhyanārāyaṇaṛṣirgāyatrīcchandaḥ lakṣmīnārāyaṇo devatā halo bījāni svarāḥ śaktiḥ rāmamantrāṅgatvena nyāse viniyogaḥ| oṃ śrīṃ oṃ namo nārāyaṇāya haṃsaḥ sohaṃ aṃ kaṃ khaṃ gaṃ ghaṃ ṅaṃ āṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāya kruddholkāya svāhā śrīdevyai namo hṛdayāya namaḥ| oṃśrīṃoṃ namo nārāyaṇāya haṃsaḥ so haṃ iṃ caṃ chaṃ jaṃ jhaṃ ñaṃ īṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāya maholkāya svāhā padminyai namaḥ śirase svāhā | oṃ śrīṃ namo nārāyaṇāya haṃ saḥ sohaṃ oṃ ṭaṃ ṭhaṃ ḍaṃ ḍhaṃ ṇaṃ huṃ oṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāya varolkāya svāhā śrūṃ viṣṇupatnyai namaḥ śikhāyai vaṣaṭ | oṃ śrīṃ oṃ namo nārāyaṇāya haṃsaḥ sohaṃ aiṃ taṃ thaṃ daṃ dhaṃ naṃ aiṃ oṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāyulkāya svāhā śraiṃ varadāyai namaḥ kavacāya hum |

5.p43.12

oṃ śrīṃ oṃ namo nārāyaṇāya haṃsaḥ so'haṃ auṃ paṃ phaṃ baṃ bhaṃ maṃ oṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāya sahasrolkāya svāhā śrauṃ kamalarūpāyai nama iti netratrayāya vauṣaṭ | oṃ śrīṃ namo nārāyaṇāya haṃsaḥsohaṃ aṃ yaṃ raṃ laṃ vaṃ śaṃ ṣaṃ saṃ haṃ ḷaṃ kṣaṃ aḥ oṃ hrīṃ haṃsaḥ sohaṃ oṃ namo nārāyaṇāya anantolkāya svāhā śraḥ śūlinyai nama ityastrāya phaṭ | iti keśavādimātṛkānyāsaṣaḍaṅgam | dhyānam | " vidyāravindamukurāmṛtakumbhapadmakaumodakīdarasudarśanaśobhihastam | saudāminīmakarakānti vibhāti lakṣmīnārāyaṇātmakamakhaṇḍitamādimūrti |" vapuriti śeṣaḥ | vāmādhaḥkaramārabhya dakṣiṇādhaḥkaraparyantamāyudhakramo'tra boddhavyaḥ| oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ aṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ keśavāya kīrtyai namaḥ śirasi | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ āṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ nārāyaṇāya kāntyai namaḥ mukhavṛtte| oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ iṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ mādhavāya tuṣṭyai namaḥ dakṣanetre | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ īṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ govindāya puṣṭyai namaḥ vāmanetre | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ uṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ viṣṇave dhṛtyai namaḥ dakṣaka pūrṇe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ūṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ madhusūdanāya kṣāntyai namaḥ vāmakarṇe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṛṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ trivikramāya namaḥ dakṣanāsāpuṭe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṝṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ vāmanāya dayāyai namaḥ vāmanāsāpuṭe | oṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ lṛṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śrīdharāya medhāyai namaḥ dakṣagaṇḍe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ lūṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ hṛṣīkeśāya harṣāyai namaḥ vāmagaṇḍe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ eṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ padmanābhāya śraddhāyai namaḥ ūrdhvoṣṭhe |

5.p43.13

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ aiṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ dāmodarāya lajjāyai namaḥ adharoṣṭhe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ oṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ vasudevāya lakṣmyai namaḥ ūrdhvadantapaṃktau | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ auṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ saṃkarṣaṇāya sarasvatyai namaḥ adhodantapaṅktau | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ aṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ pradyumnāya prītyai namaḥ mūrdhni | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ aḥ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ aniruddhāya ratyai namaḥ mukhe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ kaṃ hrīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ cakriṇe jayāyai namaḥ dakṣabāhumūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ khaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃgadine durgāyai namaḥ dakṣakūrpare| oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ gaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śārṅgiṇe prabhāyai namaḥ dakṣamaṇibandhe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ghaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ khaṅgine satyāyai namaḥ dakṣāṅgulimūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṅaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śaṃkhine caṇḍāyai namaḥ dakṣāṅgulyagreṣu | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ caṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ haline vāṇyai namaḥ vāmabāhumūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ chaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ musaline namaḥ vāmakūrpare | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ jaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śūline vijayāyai namaḥ vāmamaṇibandhe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ jhaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ pāśine vijayāyai namaḥ vāmāṅgulimūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ñaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ aṅkuśine viśvāyai namaḥ vāmāṅgulyagreṣu | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṭaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ mukundāya vimadāyai namaḥ dakṣorumūle oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṭhaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ nandajāya sunandāyai namaḥ dakṣajānuni| oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ḍaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ nandine smṛtyai namaḥ dakṣagulphe |

5.p43.14

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ḍhaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ narāya ṛddhayai namaḥ dakṣapādāṅgulimūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṇaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ narakājite samṛddhayai namaḥ dakṣāṅgulyagreṣu | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ taṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ haraye śuddhayai namaḥ vāmorumūle | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ thaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ kṛṣṇāya buddhayai namaḥ vāmajānuni | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ daṃ śrīṃ hrīṃ oṃ satyāya bhuktyai namaḥ vāmagulphe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ dhaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ sātvatāya matyainamaḥvāmapādāṅgulimūle| oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃnaṃklīṃśīṃ hrīṃ oṃ śauriṇe kṣamāyai namaḥ vāmāṅgulyagreṣu | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ paṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śūrāya ramāyai namaḥ dakṣapārśve | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃphaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ janārdanāya umāyai namaḥ vāmapārśve|oṃ hrīṃśīṃ klīṃ baṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ bhūdharāya kledinyai namaḥ pṛṣṭhe | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ bhaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ viśvamūrtaye klinnāyai namaḥ nābhau | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ maṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ vaikuṇṭhāya vasudāyai namaḥ jaṭhare | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ yaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ tvagātmane puruṣottamāya vasudhāyai namaḥ hṛdaye | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ raṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ asṛgātmane baline parāyai namaḥ dakṣāṃse oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ laṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ māṃsātmane balānujāya parāyaṇāyai namaḥ kakudi | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ vaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ medaātmane balāya sūkṣmāyai namaḥ vāmāṃse | oṃ hrīṃ śrīṃ krīṃ śaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ adhyātmane vṛṣaghnāya saṃdhyāyai namaḥ hṛdādidakṣakarāgraparyantam | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ ṣaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ majjātmane vṛṣāya prajñāyai namaḥ hṛdādivāmakarāyaparyantam |

5.p43.15

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ saṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śukrātmene haṃsāya prabhāyai namaḥ hṛdādidakṣapādāgraparyantam | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ haṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ prāṇātmane varāhāya niśāyai namaḥ hṛdādivāmapādāgraparyantam | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ laṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ śaktyātmane vimalāya amoghāyai namaḥ hṛdādinābhyantam | oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ kṣaṃ klīṃ śrīṃ hrīṃ oṃ paramātmane nṛsiṃhāya vidyutāyai namaḥ hṛdādimūrddhāntam | yadvā praṇavādi kāmabījapūrvakamātṛkākṣarādīnkāmabījapūrvakamātṛkākṣarādīnvā keśavādikīrtyādiṅgennamontānanyaset iti keśavādinyāsaḥ | anye ca vaiṣṇavamantranyāsāḥ asmatkṛtarāmārcanaratnākare jñeyāḥ | atha śaṃkhasthāpanam | tatrātisūkṣmaprakāro gautamīye | 'astreṇa śaṃkhaṃ prakṣālya hṛnmantreṇa prapūrayet | pūjayetpraṇavenaiva sāmānyārghyamidaṃ smṛtam |' atha vistareṇa śaṃkhapratiṣṭhā | sāmānyārghyodakena svapurataḥ trikoṇaṣaṭkoṇacaturasraṃ maṇḍalaṃ kṛtvā ādhāraśaktaye kūrmāya anantāya pṛthivyai nama iti saṃpūjya śaṃkhamudrāṃ pradarśya gandhapuṣpākṣataiḥ āgneye hṛdayāya namaḥ, nairṛte śirase svāhā, vāyavye śikhāyai vaṣaṭ, īśānye kavacāya hum, madhye netrābhyāṃ vauṣaṭ, pūrvādidikṣu astrāya phaṭ | iti maṇḍalaṃ saṃpūjya |

5.p43.16

mūlena tripādikāṃ prakṣālya raṃ agnimaṇḍalāya daśakalātmane śrīrāmārghyapātrāsanāya nama iti maṇḍalopari āraṃ pratiṣṭhāpya tataḥ pūrvādyaṣṭadikṣu uparyadhaśca agnerdaśa kalāḥ pūjayet pūrve yaṃ dhūmrārciṣe namaḥ, āgneye raṃ ūṣmāyai namaḥ, dakṣiṇe laṃ jvālinyai namaḥ, nairṛtye vaṃ jvalinyai namaḥ, paścime śaṃ visphuliṅginyai namaḥ, vāyavye ṣaṃ suśriyai namaḥ, uttare saṃ surūpāyai namaḥ, īśānye haṃ kapilāyai namaḥ, pūrveśānayormadhye laṃ havyavāhāyai namaḥ, paścimanerṛtyamadhye kṣaṃ kavyavāhāyai nama iti | tato'streṇa śaṃkhaṃ prakṣālya saṃ sūryyamaṇḍalāya dvādaśakalātmane śrīrāmārghapātrāya namaḥ | iti pātramādhāre nidhāya śaṃkhopari vṛttākāreṇa sūryyasya dvādaśa kalāḥ pūjayet | pūrvādiprādakṣiṇyena kaṃ bhaṃ tapinyai namaḥ, khaṃ vaṃ tāpinyai namaḥ, gaṃ phaṃ dhūmrāyai namaḥ, ghaṃ paṃ marīcyai nama, ṅaṃ naṃ jvālinyai namaḥ, caṃ dhaṃ rucyai namaḥ, chaṃ daṃ suṣumṇāyai namaḥ, jaṃ thaṃ bhogadāyai namaḥ, jhaṃ taṃ viśvāyai namaḥ, ñaṃ ṇaṃ bodhinyai namaḥ, ṭaṃ ṭhaṃ dhāriṇyai namaḥ, ṭhaṃ ḍaṃ kṣamāyai nama iti | tatastīrthodakena kṣaṃ laṃ haṃ saṃ ṣaṃ śaṃ vaṃ laṃ raṃ yaṃ maṃ bhaṃ baṃ phaṃ paṃ naṃ dhaṃ daṃ thaṃ taṃ ṇaṃ ḍhaṃ ḍaṃ ṭhaṃ ṭaṃ ñaṃ jhaṃ jaṃ chaṃ caṃ ṅaṃ ghaṃ gaṃ khaṃ kaṃ aḥ aṃ auṃ oṃ aiṃ eṃ lūṃ laṃ ṛṃ ṛṃ ūṃ uṃ īṃ iṃ āṃ aṃ; mūlamantraṃ ca japtvā śaṃkhamāpūrya oṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane śrīrāmārghāmṛtāya nama iti saṃpūjya tataścandrakalāḥ pūjayet |

5.p43.17

aṃ amṛtāyai namaḥ, āṃ mānadāyai 0, iṃ pūṣāyai 0, īṃ tuṣṭyai 0, uṃ puṣṭyai 0 ūṃ ratyai 0 ṛṃ dhṛtyai 0, ṛṃ śaśinyai 0, lṛṃcandrikāyai 0, lūṃ kāntyai 0, eṃ jyotsnāyai 0, aiṃ śriyai 0, oṃ prītyai 0, auṃ aṅgadāyai 0, aṃ pūrṇāyai 0, aḥ pūrṇāmṛtāyai nama iti | tataḥ | 'brahmāṇḍodaratīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni te rakheḥ | tena satyena me deva tīrthaṃ dehi divākara | gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati | narmade sindhu kāveri jale'sminsaṃnidhiṃ kuru |' iti sūryamaṇḍalāttīrthamaṅkuśamudrayā āvāhya śaṃkhe saṃyojya gandhapuṣpādyaiḥ śaṃkhajalaṃ samabhyarcya śaṃkhe pāṇitalaṃ dattvā mūlamantramaṣṭadhā japet | tajjalaṃ cinmayaṃ saṃcintya astramantreṇa saṃrakṣya dhenumudrayā'mṛtīkṛtya śaṃkhamudrāṃ garuḍamudrāṃ ca pradarśya paramīkṛtya gandhapuṣpābhyāṃ śaṃkhaṃ saṃpūjya tena jalena devamātmānaṃ pūjādravyāṇi ca prokṣayet|iti śaṃkhapratiṣṭhā|tataḥśaṃkhātpūrvādiprādakṣiṇyena arghyapādyācamanīyamadhuparkādisāmānyārghyavidhinā sthāpayet | tato vāmabhāgasthaṃ kalaśaṃ pūjādravyāṇi ca prokṣayet |athāntaryāgaḥ | svadehe maṇḍūkādinyāsaṃ kṛtvā svahṛdaye 'dharmakandasamudbhūtaṃ jñānanālaṃ suśobhanam | aiśvaryāṣṭadalaṃ padmaṃ paraṃ vairāgyakarṇikam | tasminpīṭhe cidātmānaṃ rāghavaṃ svasvarūpiṇam | dhyātvā mānairdhūpadīpādyaiḥ saṃpūjya naivedyāvasare kiṃcijjapaṃ kṛtvā guhyeti mantreṇa japaṃ samarpa yet |

5.p43.18

tataḥ svādhiṣṭhānagate trikoṇakuṇḍe prajvalitaṃ dhyātvā cidrūpapraṇavenāhaṃtādikaṃ hutvā tataḥ 'pūjāhomādikaṃ deva kṛtaṃ yattvadanugrahāt|tena prīto bhava tvaṃ bhoḥ śuddhaṃ me mānasaṃ kuru |' iti mantreṇa śvāsamārgataṃ teja ityuktātmānaṃ samarpa yet | tatastanmayaḥ saccidānandamayo bhūtvā kṣaṇaṃ tiṣṭhet | ityantaryāgaḥ | atha pīṭhapūjā | svavāmabhāge śrīgurubhyo namaḥ, dakṣiṇe gaṇapataye 0 madhye śreṣṭhadevatāyai 0 pīṭhamadhye oṃmaṇḍūkāya namaḥ, kālāgnirudrāya 0kūrmāya 0 ādhāraśaktyai 0 anantāya 0 pṛthivyai 0 kṣīrasāgarāya 0 ratnadvīpāya 0 ratnamaṇḍapāya 0 kalpavṛkṣebhyo namaḥ 0 ratnavedikāyai 0 ratnasiṃhāsanāya nama ityupuryupari saṃpūjya dharmāya 0 āgneye jñānāya 0 nairṛtye vairāgyāya 0 vāyavye aiśvaryāya 0 īśānye adharmāya 0 pūrve ajñānāya 0 dakṣiṇe avairāgyāya 0 paścime anaiśvaryāya 0 uttare pūjayet | tato madhye ānandakandāya 0 saṃvinnālāya 0 sarvatattvakamalāsanāya 0 prakṛtimayapatrebhyo 0 vikāramayakesarebhyo 0 pañcāśadvarṇānyakarṇikāyai 0 aṃ arkamaṇḍalāya 0 dvādaśakalātmane 0 uṃ somamaṇḍalāya 0 ṣoḍaśakalātmane 0 maṃ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane, saṃ sattvāya 0 raṃ rajase 0 taṃ tamase 0 āṃ ātmane, aṃ antarātmane, paṃ paramātmane, hrīṃ jñānātmane māyāttattvāya, kalātattvāya vidyātattvāya, paratattvāya, oṃ namo bhadrāya yogapīṭhāya ekaikopari pūjayet | tataḥ pūrvādiprādakṣiṇyena navaśaktīḥpūjayet | vimalāyai 0 pūrve, utkarṣiṇyai 0 āgneye, jñānāyai 0 dakṣiṇe, kriyāyai nairṛtye, yogāyai paścime, prahvyai vāyavye, satyāyai uttare, īśānāyai aiśānye, anugrahāyai madhye |

5.p43.19

tataḥ puṣpāñjaliṃ gṛhītvā pīṭhamantreṇa puṣpāñjaliṃ dadyāt | oṃ namo bhagavate viṣṇave sarvabhūtātmane vāsudevāya sarvātmasaṃyogayogapadmapīṭhātmane namaḥ tato madhyāhne janma bhāvayet | 'uccasthe grahapañcake suragurau sendau navamyāṃ tithau lagne karkaṭake punarvasuyute meṣaṃ gate pūṣaṇi | nirdagdhuṃ nikhilāḥ palāśasamidho madhyādayodhyāraṇerāvirbhūtamabhūtapūrvavibhavaṃ yatkiṃcidekaṃ mahaḥ |' tataḥ pūrvoktamūrttau 'ayodhyānagare ramye ratnamaṇḍalamadhyage | smeratkalpatarormūle ratnasiṃhāsanaṃ śubham | tanmadhye'ṣṭadalaṃ padmaṃ nānāratnapratiṣṭhitam | māturaṅkagataṃ rāmamindranīlamaṇiprabham | komalāṅgaṃ viśālākṣaṃ vidyudvarṇīmbarāvṛtam | bhānukoṭipratīkāśaṃ kirīṭena virājitam | ratnagraiveyakeyūraratnakuṇḍalamāṇḍatam | ratnakaṅkaṇamañjīrakaṭisūtrairalaṃkṛtam | śrīvatsakaustubhoraskaṃ muktāhāropaśobhitam | dakṣiṇāṅge daśarathaṃ putrānveṣaṇatatparam | pārśve bharataśatrughnau tālavṛntakarāvubhau | agre vyagraṃ hanūmantaṃ rāmānugrahakāṅkṣiṇam |' iti | evaṃvidhaṃ sasītaṃ rāmaṃ dhyātvā mūlamuccārya 'ātmasaṃsthamajaṃ śuddhaṃ tvāmahaṃ parameśvara| araṇyāmiva havyāṃśaṃ mūrtāvāvāhayāmyaham |' iti mantraṃ paṭhansahasraśīrṣetyāvāhyāvāhanīṃ mudrāṃ pradarśayet | tataḥ 'taveyaṃ mahimā mūrttistasyāṃ tvāṃ sarvagaṃ prabho | bhaktisnehasamākṛṣṭaṃ dīpavatsthāpayāmyaham |' iti paṭhitvā sthāpanīṃ mudrāṃ pradarśayet | 'sarvāntaryāmiṇaṃ devaṃ sarvabījamayaṃ śubham | svātmasthāya paraṃ śuddhamāsanaṃ kalpayāmyaham |' ityuktvā puruṣa evetyāsanam |

5.p43.20

'asminvarasane deva sukhāsīno'kṣarātmakaḥ|pratiṣṭhito bhaveśa tvaṃ prasīda parameśvara|' ityuktopaveśanam|atha saṃnidhāpanam 'ananyā tava deveśa mūrtiśaktiriyaṃ prabho | sāṃnidhyaṃ kuru tasyāṃ tvaṃ bhaktānugraha tatpara|' ityuktā mūlānte sannidhāpanaṃ saṃnidhāpanīṃ mudrāṃ pradarśayet | atha saṃnirodhanam | 'ājñayā tava deveśa kṛpāmbhoghe guṇāmbudhe | ātmānandaikatṛptaṃ tvāṃ niruṇadhmi piturguro |' ityuktā mūlānte saṃnirodhinīṃ mudrāṃ pradarśayet | 'ajñānāddharmanastvādvā vaikalyātsādhanasya ca | yadapūrṇaṃ bhavetkṛtyaṃ tathāpyābhimukho bhava |' ityuktvā'bhimukhīmudrayā saṃmukhīkaraṇam | 'dṛśā pīyūṣavarṣiṇyā pūrayanpañcaviṣṭaram | mūrttāvāyaṅgasaṃpūrteḥ sthito bhava maheśvara |' iti prārthanāmudrayā prārthanā | 'abhaktavāṅmanaścakṣuḥśrotradūrāmitadyute | svatejaḥpañjareṇāśu veṣṭito bhava sarvataḥ |' ityavaguṇṭhanamudrayā avaguṇṭhanam | tato devadehe ṣaḍaṅgena sakalīkaraṇaṃ dhenumudrayā amṛtīkaraṇam | mahāmudrayā paramīkaraṇam| tato dīpinyā mudrayā dīpanaṃ sā ca yathā mūlamantraṃ paṭhitvā aiṃ vada vada vāgvādini aiṃ klīṃ klinne kledini kledaya mahākṣobhaṃ kuru kuru krīṃ sauḥ kṣauṃ kuru kuru sauḥ hrauṃ ityakārādikṣakārāntāṃ mātṛkāmuccārya arghyodakena devaṃ triḥprokṣya devasya hṛdayaṃ spṛśanprāṇapratiṣṭhāṃ kuryāt | sa yathā | oṃ āṃ hrīṃ kroṃ yaṃ raṃ laṃ vaṃ śaṃ ṣaṃ haṃ haṃsaḥ sohaṃ śrībhagavataḥ prāṇā iha prāṇāḥ | oṃ āṃ hrīṃ kroṃ yaṃ raṃ laṃ vaṃ śaṃ ṣaṃ saṃ haṃ haṃsaḥ so'haṃ bhagavato jīva iha sthitaḥ|

5.p43.21

oṃ āṃ hrīṃ kroṃ yaṃ raṃ laṃ vaṃ śaṃ ṣaṃ saṃ haṃsaḥ sohaṃ bhagavato vāṅmanaścakṣuḥśrotraghrāṇaprāṇā ihāgatya suciraṃ tiṣṭhantu svāhā | 'yasya darśanamicchanto devāḥ svābhīṣṭasiddhaye | tasmai te parameśāya svāgataṃ svāgataṃ namaḥ|' mūlānte śrīrāma svāgato bhava | tataḥ | śaṃkha, cakra, gadā, padma, dhenu, kaustubha, garuḍa, śrīvatsa, vanamālā, yonimudrāḥ pradarśya puṣpāñjaliṃ gṛhītvā mūlānte śrīrāmāya sāyudhāya savāhanāya saparivārāya svaśaktiyutāya puṣpāñjaliṃ parikalpayāmi nama iti samarpayet | 'yadbhaktileśasaṃparkātparamānandasaṃbhavaḥ | tasmai te caraṇāmbhojāya pādyaṃ śuddhāya kalpaye |' etāvānasyeti mūlānte śrīrāmāya pādyaṃ parikalpayāmi namaḥ | pādyaṃ pādapadmayordadyāt | 'tāpatrayaharaṃ divyaṃ paramānandalakṣaṇam | tāpatrayavinirmuktaṃ tavārghyaṃ kalpayāmyaham |' tripādūrdhvaḥ mūlānte śrīrāmāya idamarghyaṃ svāhā | ityarghyaṃ śirasi dadyāt | 'vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane | ācāmaṃ kalpayāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave |' tasmādvirāṭ mūlānte śrīrāmāya idamācamanīyaṃ svadhā|ācamanaṃ mukhe dadyāt | 'sarvakāluṣyahīnāya paripūrṇasukhātmane| madhuparkamimaṃ deva kalpayāmi prasīda me|' mūlānte śrīrāmāya madhuparkaṃ svadhā| madhuparkaṃ mukhe dadyāt|'ucchiṣṭo'pyaśucirvāpi yasya smaraṇamātrataḥ | śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakam |' iti punarācamanaṃ dadyāt|'snehaṃ gṛhāṇa snehena lokanātha mahāśaya | sarvalokeṣu śuddhātamandadāmi snehamuttamam|' iti snehasamarpaṇam | tataḥ sugandhadravyādinā udvartanaṃ kārayitvā uṣṇodakeṣu śuddhānsnāpayet | atha pañcāmṛtasnānam |

5.p43.22

āpyāyasveti payaḥ, dadhikrāvṇa iti dadhi, ghṛtaṃ mimikṣa iti ghṛtaṃ, madhuvātā iti madhu, svāduḥ pavasveti śarkarā| tataḥ 'paramānandabodhābdhinimagnanijamūrtaye | sāṅgopāṅgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśa te |' ityanena śuddhodakasnānam | tataḥ mūlena śaṃkhodakena abhiṣicya punarācamanīyam | 'yasya śaktitrayeṇedaṃ saṃprocatyakhilaṃ jagat | yajñasūtrāya tasmai te yajñasūtraṃ prakalpayet |' tasmādyajñātsarvahutaḥ saṃbhṛtamityupavītam | 'māyācitrapaṭacchannanijaguhyorutejase | nirāvaraṇavijñānaṃ vāsaste kalpayāmyaham |' taṃ yajñamiti vastram | 'yamāśritya mahāmāyā jagatsaṃmohinī sadā | tasmai te parameśāya kalpayāmyuttarīyakam |' ityuttarīyakam | 'svabhāvasundarāṅgāya nānāśaktyāśrayāya te | bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārcite |' iti bhūṣaṇāni | himāmbughanasārānagarukuṅkumaghṛṣṭaṃ gandhaṃ kaniṣṭhayā dāpayet | 'paramānandasaubhāgyaparipūrṇadigantaras | gṛhāṇa paramaṃ gandhaṃ kṛpayā parameśvara |' tasmādyajñātsarvahutaḥ saṃbhṛtamiti dattvā 'turīyavanasaṃbhūtaṃ nānāguṇamanoharam | amandasaurabhaṃ puṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamam |' iti paṭhitvā tasmādaśvā iti puṣpaṃ dattvā puṣpāñjalitrayaṃ dadyāt | tataścandanapuṣpādibhiḥ sītāṃ sakauśalyāṃ pūjayet |'rāmasya jananī sā ca rāmātmakamidaṃ jagat | atastvāṃ pūjayiṣyāmi lokamātarnamo'stu te |' tataḥ namo daśarathāyeti daśarathaṃ saṃpūjya lakṣmaṇaṃ bharataśatrughnau ca saṃpūjya hanūmantaṃ pūjayet | tata āvaraṇapūjārthamanujñāpya ṣaḍaṅgapūjanaṃ kuryāt | iti prathamāvaraṇam |

5.p43.23

'hanūmantaṃ ca sugrīvaṃ bharataṃ savibhīṣaṇam|lakṣmaṇāṅgadaśatrughnajāmbavantaṃ daleṣvimān|'iti ( dvitīyam ) 'dhṛṣṭiṃ jayantaṃ vijayaṃ surāṣṭraṃ rāṣṭravardhanam | akopaṃ dharmapālaṃ ca sumantaṃ dalamadhyataḥ|' (tṛtīyam)'dalāgre lokapālāṃśca (caturtham) tadastrāṇi tato bahiḥ|' (pañcamam) tataḥ puṣpāñjaliṃ dattvā 'vanaspatirasopeto gandhāḍhyaḥ sumanoharaḥ | āghreyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām |' yatpuruṣaṃ vyadadhuriti dhūpaṃ dadyāt | 'suprakāśo mahādīpaḥ sarvatastimirrāpahaḥ| sabāhyābhyantaraṃ jyotirdīpo'yaṃ pratigṛhyatām|' brāhmaṇo'syeti dīpam | atha naivedyam | mūlenāmnāya phaḍiti ca saṃprokṣya cakramamudrayā'bhirakṣya mūlenāṣṭadhābhimantrya dhenumudrāṃ ca pradarśya mūlenābhimantrya dakṣahasta udakamādāya 'śālībhaktaṃ subhaktaṃ śaśikararasitaṃ pāyasaṃ pūpasūpaṃ lehyaṃ peyaṃ sucoṣyaṃ sitamamṛtaphalaṃ dhārikāyaṃ sakhādyam | ājyaṃ prājyaṃ samiśraṃ nayanarucikaraṃ rājikailāmarīcasvādīyaḥśākarājīparikaramamṛtāhārajoṣaṃ juṣasva| hemapātragataṃ divyaṃ paramānnaṃ susaṃskṛtam | pañcadhā ṣaḍrasopetaṃ gṛhāṇa parameśvara |' candramā manasa iti naivedyaṃ nivedya, amṛtopastaraṇamasīti jalaṃ dattvā prāṇāyetyādipañcagrāsānvikocotpalamudrayā grāsamudrābhiḥ grāhayitvā namaste devadeveśeti madhye pānīyaṃ dattvā madhye javanikāṃ kṛtvā 'brahmeśādyaiḥ parita urubhiḥ sūpaviṣṭaiḥ sametau lakṣmyā siaddalayakarayā sādaraṃ vījyamānaḥ|

5.p43.24

narmakrīḍāprahasanaparo hāsayanpāṅkibhoktṝnbhuṅkte pātre kanakaghaṭite ṣaḍrasaṃ śrīrameśaḥ|' iti paṭhitvā 'yaścintāratnakāmadrumavibhavabhuvāṃ maṇḍanaṃ maṇḍanānāṃ sarvāsāṃ saṃpadāṃ yannijagati jagatāṃ maṅgalaṃ maṅgalānām | haimāmantrasthadūrvādadhimadhulavaṇairdṛmuttārya cāryairnīrājyo rāmacandro dinakarakarajidratnadīpāvalībhiḥ |' iti dhyātvā yathāśakti japaṃ kṛtvā amṛtāpidhānamasītyuttarāpośanaṃ dattvā viṣvaksenāya nama ityucchiṣṭaśeṣaṃ dattvā hastau prakṣālya karodvartanaṃ dadyāt | idaṃ phalamiti phalam | pūgīphalamiti tāmbūlam | hiraṇyagarbheti dakṣiṇām| mukuṭādyābhūṣaṇāni cchatracāmarādīni parikalpya mahā nīrājanaṃ kuryāt | nābhyā āsīditi namaskārān | saptāsyāsanniti pradakṣiṇāṃ, yajñeneti puṣpāñjaliṃ ca dattvā bhagavanprasīdeti namaskṛtya stuvīta- ' dhyeyaṃ sadā paribhavaghnamabhīṣṭadohaṃ tīrthāspadaṃ śivavirañcinutaṃ śaraṇyam | bhṛtyārtihaṃ praṇatapālabhavābdhipotaṃ vande mahāpuruṣa te caraṇāravindam | tyaktvā sudustyajasurepsitarājyalakṣmīṃ dharmiṣṭha āryavacasā yadagādaraṇyam | māyāmṛgaṃ dayitayepsitamanvadhāvadvande mahāpuruṣa te caraṇāravindam | śrīrāmacandra raghupuṅgava rājavarya rājendra rāma raghunāyaka rāghaveśa| rājādhirāja raghunandana rāmabhadra dāso'hamadya bhavataḥ śaraṇāgato'smi | yasyāmalaṃ nṛpasadaḥsu yaśodhanārthi gāyantyajasramṛṣayo digibhendrapatnyaḥ | tannākapālavasupālakirīṭajuṣṭaṃ pādāmbujaṃ raghupateḥ śaraṇaṃ prapadye | namo brahmaṇyadevāya rāmāyākuṇṭhamedhase | uttamaślokadhuryāya nyastadaṇḍārpitāṃghraye | indīvaradalaśyāmo rāmo rājīvalocanaḥ |

5.p43.25

vartate mānase yasyāstāṃ sītāṃ praṇamāmyaham |' tataḥ puṣpāñjaliṃ dattvā kapimudrāṃ baddhvā prārthayet | ' yadyatrayā sarvagatā hatā te dhyānena cetaḥparatā hatā te | stutyānayā vākparatā hatā te kṣamasva sarvaṃ mama devadeva | ajñānādatha vā jñānādaśubhaṃ yanmayā kṛtam | kṣantumarhasi tatsrvaṃ dāsyena ca gṛhāṇa mām | śrīgovinda mukunda keśava śiva śrīvallabha śrīnidhe śrīvaikuṇṭha sukuṇṭha kuṇṭhitakhala svāminnakuṇṭhodaya | śuddhadhyeyavidhūtadhūrtadhavala śrīmādhavādhokṣaja śraddhābaddha vidhehi nastvayi dhiyaṃ dhīrāṃ dharitrīdhara| tvayyeva bhaktiṃ janaya tvameva māmuddharāsmātkṛpayā bhavābdheḥ | kliṣṭaṃ kṛpālo na dayāsti citte cettarhi hā karmavaśo hato'smi | gajāsyādityapañcāsyaśaktisiṃhasyarūpavān | samastakṛtye sarvātmā rāmaḥ prīṇātu cidvapuḥ | ' tata uttarārghyaṃ dadyāt | 'phalapuṣpāmbusaṃpūrṇa gṛhītvā śaṃkhamujjvalam | aśokacūtakusumairyuktā ca tulasīdalaiḥ | ' arghyamantrastu - ' daśānanavadhārthāya dharmasaṃsthāpanāya ca | paritrāṇāya sādhūnāṃ jāto rāmaḥ svayaṃ hariḥ | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhrātṛbhiḥ sahito'nagha | ' tato yāme yāme puṣpāñjaliṃ dattvā yathāśakti pūjayitvā rātrau jāgaraṇaṃ kuryāt | iti rāmanavamīpūjāvidhiḥ

Linked texts (15)