Nrisimhaprasada p73

p73

brīhiyavāśca yavaviśeṣāḥ | madhūlikā dhānyaviśeṣaḥ | kṛṣṇāsthalajā vrīhayaḥ | “dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsān hāriṇena tu | aurabhreṇātha caturaḥ śākunenātha pañca vai || ṣaṇmāsāṃśchāgamāṃsena pārṣateneha sapta vai | aṣṭāveṇasya māṃsena rauraveṇa navaiva tu || daśamāsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ | śaśakūrmmayostu māṃsena māsānekādaśaiva tu || saṃvatsarantu gavyena payasā pāyasena ca | vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī || kālaśākaṃ mahāśalkāḥ khaḍgo lohāmiṣaṃ madhu | ānantyāyaiva kalpante munyannāni ca sarvaśaḥ” iti | hāriṇaṃ gauramṛgamāṃsam | aurabhraṃ=meṣamāṃsam | śākunaṃ bhojya pakṣimāṃsam, pṛṣataścitramṛgastasya māṃsaṃ pārṣatam| eṇaḥ=kṛṣṇamṛgaḥ, tasya māṃsamaiṇam | rurormāṃsaṃ rauravam | bahuviśeṣāṇḍo mṛgaviśeṣo ruruḥ | gaṇḍakaḥ khaḍgaḥ | vārdhrīṇasasya viṣṇudharmottare lakṣaṇamuktam | tathā hi— “triḥpibantvidriyakṣīṇaṃ śvetaṃ vṛddhamajāpatim | vārdhrīṇasantu taṃ prāhurrāṣṭikāḥ pitṛkarmasu” iti | kecidanyathā vadanti— “kṛṣṇagrīvo raktaśirāḥ śvetapuccho vihaṅgamaḥ | sa vai vārdhrīṇasaḥ prokta ityeṣā naigamī śrutiḥ” iti | athavaivam“triḥpibantvidriyakṣīṇaṃ yūthasyāgracaraṃ tathā | raktaṃ varṇena rājendra chāgaṃ vārdhrīṇasaṃ viduḥ” iti | tathā mārkaṇḍeyaḥ“yavavrīhisagodhūmāstilamudgāḥ sasarṣapāḥ | priyaṅgavaḥ kovidārā niṣpāvāścātra śobhanāḥ” iti | atra godhūmāstāvadāvaśyakāḥ“agodhīmantu yacchrāddhaṃ kṛtamapyakṛtaṃ bhavet” ityatriramaraṇāt | vāyupurāṇe-“bilvāmalakamṛddhīkaṃ panasāmrātadāḍimam | pīyuḥ kāleyakākṣoṭakharjūrrāṇāṃ phalāni ca || kaseruḥ kovidāraśca nālakandastathā visam | kāleyaṃ kālaśākañca suniśaṇṇaṃ suvarcalā || kaṭphalaṃ kauṅkaṇī drākṣā lakucaṃ mocameva ca | karkandhuśca kacoraśca tindukaṃ madhusāhvayam || vaikaṅkataṃ nārikelaṃ śṛṅgāṭakaparūṣakam | pippalī maricaṃ caiva paṭolaṃ bṛhatīphalam || sugandhi śatakandaṃ ca kalāyāḥ sarva eva ca | evamādīni cānyāni svādūni madhurāṇi ca || nāgaraṃ cātra vai deyaṃ dīrghamūlakameva ce”ti | mṛdvīkā drākṣā “mṛdvīkā gostanīdrākṣe”tyamarakośaḥ [ 2.5 ] | prasādhikā priyaṅguśca grāhyāḥ syuḥ śrāddhakarmaṇi | etānyapi samānāni śyāmākānāṃ guṇaiḥ stutaiḥ || kṛṣṇamāṣāstilāścaiva śreṣṭhāḥ syurnavaśālayaḥ | mahāyavā vrīhiyavāstathaiva ca madhūlikāḥ || kṛṣṇāḥ śvetāśca lohāśca grāhyāḥ syuḥ śrāddhakarmaṇi | rājamāṣāstathaivānye vivarjyāḥ syuḥ prayatnataḥ || masūrāḥ śatapuṣpāśca kusumaṃ śrīniketanam | varjyāścātiyavā nityaṃ tathā durlabhakā yavāḥ || tathā brahmāṇḍe— ‘‘saindhavaṃ lavaṇaṃ caiva tathā mānasasambhavam | pavitre parame hyete pratyakṣamapi nityaśaḥ’’ iti | tathā ādityapurāṇe— ‘‘madhukaṃ rāmaṭhaṃ caiva karpūraṃ maricaṃ guḍam | śrāddhakarmaṇi śastāni saindhavaṃ trapusaṃ tathe’’ti || atra mārkaṇḍeyaḥ— ‘‘godhūmairittubhirmudgaiḥ satīnauḥ kanakairapi | śrāddheṣu dattaiḥ prīyante māsamekaṃ pitāmahāḥ || vidāryaistu parūṣaistu bisaiḥ śṛṅgāṭakaistathā| kambukaiśca tathā kandaiḥ karkandhūbadarairapi || pālevatairārukaiśca akṣoṭaiḥ panasaistathā | kākolyā kṣīrakākolyā tathā piṇḍālukaiḥ śubhaiḥ || lājābhiśca sadhānābhistrapusaiścāru-cirbhaṭaiḥ | sarṣapārājaśākābhyāmiṅgudai rājajambubhiḥ || priyālāmalakairmukhyaiḥ phalgubhiśca vilambakaiḥ| vaṃśāṅkurai stālakandaiścukrikā kṣīrikādhavaḥai || mocaiḥ samocairlakucaiḥ tathā vai bījapūrakaiḥ | muñjātakaiḥ padmaphalaiḥ bhakṣyabhojyaiḥ susaṃskṛtaiḥ || rājakhāṇḍavacoṣyaiśca trijātakasamanvitaiḥ | dattaistu māsaṃ prīyante śrāddheṣu pitaro nṛṇāmi’’ti