Prataparka 11.p41
Pratāpārka 11.p41
- Language
- Sanskrit
11.p41
"vidhavāyāvanasthasya yateścaikādaśīdvaye | upavāso gṛhasthasya śuklāyāmeva putriṇaḥ ||" bhurjeniṣedhaḥ kṛṣṇāyāṃ siddhastasya tato vrate iti | tathā ca gṛhī kṛṣṇāyāṃ niṣedhaparipālanārthamaśananivṛttimātraṃ kuryāt | tatra viśeṣo vāyavīya uktaḥ— "upavāsaniṣedhe tu kiṃcidbhakṣyaṃ prakalpayet | naduṣyatyupavāsena upavāsaphalaṃ labhediti ||" bhakṣyaṃ ca viddhāviṣaye darśitam— "aviddhānāmalābhe tu payodadhi phalāni ca | sakṛdevālpamaśnīyādupavāsastato bhavet ||" iti | tathā— "naktaṃ haviṣyānnamanodanaṃ vā, phalaṃ tilāḥ kṣīramathāmbu cājyam | yatpaṃcagavyaṃ yadi cāpi vāyuḥ, praśastamatrottaramuttaratva"miti | nītyaikādaśyupavāsāsamarthenāpyekabhaktādikaṃ karttavyam | tathā ca mārkaṇḍeyaḥ— "eka bhaktena naktena tathaivāyācitena ca | upavāsena dānena 1vratī dvādaśiko bhavet2 ||" iti | tathā - "yathāśaktidāne kabrāhmaṇabhojanasahasragāyatrījapadvādaśaprāṇāyāmādayo'pyanukalpāḥ" paribhāṣoktādraṣṭavyāḥ | hemādrau bodhāyanaḥ— "vyādhibhiḥ paribhūtānāṃ pittā3dhikaśarīriṇām | triṃśadvarṣādhikānāṃ ca nakyatādiparikalpanā ||" triṃtriṃśadvarṣāṇāmityapi kvacitpāṭhaḥ tatra navati varṣāṇāmityarthaḥ | nityakāmyayoraśaktāstu svapratinidhibhirvrataṃ kārayeyuḥ | te paribhāṣāyāṃ draṣṭavyāḥ | daivādekādaśyāṃ sarvathaivākṛtavratena puruṣeṇa dvādaśyāmapi tatkaryamityuktaṃ aparārkaṃ vārāhe— "ekādaśī viluptā cetparato dvādaśī sthitā | upoṣyā dvādaśī tatra yadīcchet paraṃ padam ||" iti | dvādaśyāmapi tadakaraṇe cāndrāyaṇaṃ kuryāt | "ekādaśyāmahorātraṃ bhuktvā cāṃdrāyaṇaṃ cared" iti smaraṇāt | tatrāpi pramādādinā'karaṇe yavamadhyacāndrāyaṇaṃ