Prataparka 5.p2
Pratāpārka 5.p2
- Language
- Sanskrit
5.p2
atra ‘parataścetpare'hani’ iti yadā pareṣureva madhyāhnavyāptistadaiva paraviddhāvidhānāditareṣu sarvapakṣeṣu tṛtīyāyuktaiva grāhyā | evaṃ ca yāni tṛtīyāyukta caturthīvidhāyakāni paṃcamīyuktaniṣedhakāni vacanāni vināyakavrataviṣayāṇi, nāgavrate tu pūrvedyureva madhyāhnavyāpinī pūrvā, karmakālavyāptiprābalyāt | anyeṣu sarvapakṣeṣūttarā paṃcamyonāgatithitvena tadyogasya tatra praśastatvāt | govindārṇave tu vināyakacaturthī ca karttavyā | sammukhī tithiriti skāndavākya!nurodhena pūrvedyurmadhyāhnavyāptā sāyāhnamātravyāpinyapi caturthī grāhyeti sāyāhnavyāpterapi nirṇāyakatvamuktam . nirṇayasiṃdhukārāstu yatra bhādraśuklacaturthīvratādau-‘prātaḥ śuklaistilaiḥ snātvā madhyāhne pūjayennṛpa’ ityādinā madhyāhnakālavidhānaṃ tatraiva tadvyāpyā nirṇayo na tu gaṇeśavratamātre | saṃkaṭacaturthyādau bahūnāṃ karmakālāṃnāṃ bādhāpatteḥ | tena sarvatra gaṇeśavrate pūrvā kvacideva madhyāhnavyāptāparā’ ityāhuḥ | 1saṃkaṭacaturthī tu candrodayavyāpinī grāhyā | dine dvaye tattve mātṛyogaprāśastyātpūrvaiveti kecit | anyetu dine muhūrttatrayādirūpasya tṛtīyācaturthīyogasyābhāvādrātrīyayogasya tu ‘mātṛviddho gaṇeśvara’ ityādi vākyenāpratipādanātparadine māghavoktamadhyāhnavyāpisattvātsampūrṇatvācca paretyācakṣate | dinadvaye tadabhāve'pyuttaraivetyāhuḥ || yo'pi— “caturthyāṃ tu gaṇeśasya gauryāścaiva vidhānataḥ | pūjāṃ kṛtvā labhetsiddhiṃ saubhāgyaṃ ca naraḥ kramāt ||” iti liṃgapurāṇādivihitagaurīvrate tu— “sarvapakṣeṣu pūrvaiva (gaṇeśagaurībahule)2 vyatiriktāḥ prakīrtitāḥ | caturthyaḥ paṃcamī viddhā devatāntarayo gataḥ ||” itibrahma vaivarttāt | yadā tṛtīyā saṃpūrṇā pūrvadine paradine tṛtīyā'spṛṣṭā caturthī hrāsato nyūnā satī paṃcamī viddhā, tadā ca gaurīkṛtyaṃ paṃcamīviddhāṃ caturthīṃ vihāya kevalāyāṃ tṛtīyāyāmevakāryam | “jayā ca yadi saṃpūrṇā caturthī hasate yadi | jayā saiva hi karttavyā nāgaviddhāṃ na kārayet ||”
Linked texts (1)
- Kālanirṇaya (Kālamādhavīya) — Mādhava, Sanskrit