Pramāṇa · Search · About · API

Smritikaustubha 2.p1

Smṛtikaustubha 2.p1

Language
Sanskrit

2.p1

ekādaśyaṣṭamī ṣaṣṭhī dvitīyā ca caturdaśī | trayodaśī amāvāsyā upoṣyāḥ syuḥ parāśritāḥ | iti śāstrācca tṛtīyāviddhaiva
dvitīyopavāsādiṣu grāhyā |-pratipatsadvitīyā syādvitīyā
pratipadyutā | iti vākyāttu pūrvaviddhāyāstasyāḥ pratīyamānaṃ
grāhyatvaṃ yamadvitīyā'śūnyaśayanavrataviṣayamityuktaṃ nirṇayāmṛte
aśūnyaśayanavrataṃ ca-caturṣvasitapakṣeṣu māseṣu śrāvaṇādiṣu | aśūnyaśayanaṃ kuryāditi prasiddham | naivaṃ pare manyante
sāmānyavṛttasya dvitīyā pratipadyuteti śāstrasya vrataviśeṣaparatayā saṃkocasyānyāyyatvāt | kiṃtu pūrvottaraviddhadvitīyāgrāhyatvabodhakaśāstradvayasyovāntaroktavirodhe prasakte-śuklapakṣe tithirgrāhyā yasyāmabhyudito raviḥ | kṛṣṇapakṣe tithirgrāhyā yasyāmastamito raviḥ | iti vacanānusāreṇa kṛṣṇadvitīyopavāsādau
pūrvaviddhā grāhyā, śuklā tu paraviddhā grāhyetyāhuḥ | yā ca kṛṣṇadvitīyā pūrvadine pūrvāhṇe praviṣṭā bhavati saiva pūrvaviddhā grāhyā
anyā tu sāpi paraviddhaiva grahītumucitā |-pratipatsaṃmukhī
kāryā yā bhavedāparāhikī | pūrvāhnikī ca kartavyā dvitīyā
tādṛśī vibho | iti skāndavacanāt | anyatra yadyapi pūrvāhnaśabdaḥ pañcadhā vibhaktasya dinasya prathamabhāge na prasiddhaḥ, prasiddhastu dvedhāvibhāgatredhāvibhāgagataprathamabhāgādau, tathāpi pūrvārdhe
pañcadhāvibhāgagatāparāhnasyaiva grahaṇāduttarārdhe'pi pañcadhāvibhaktasyāhnaḥ prātarātmakaprathamabhāgasyāhnaḥ pūrvabhāga iti vyutpattyā
grahaṇamucitam | na cāparāhlo'pi dvedhātredhāvibhaktāparāhna eva
kuto na syāditi śaṃkyam | tathā satyaparāhnavyāptyabhāve sāyāhnavyāpinyapi śuklapratipadgrāhyeti mādhavādyukterasaṃbhavāditi kecidāhuḥ taccintyam | asvaparāhraḥ pañcadhāvibhaktāntargata eva na tu
tatsannidhānātpūrvāhnaśabdasya svārasikārthatyāga ucitaḥ | uktaṃ
hyuttaramīmāṃsāyāmīkṣatyadhikaraṇe tā āpa aikṣantetyādisaṃnidhānāttadaikṣatetyasya na svārasikārthatyāga iti | iti dvitīyānirṇayaḥ
atha tṛtīyānirṇayaḥ | sā rambhāvrate pūrvaviddhā taditaravrateṣu
paraviddhā grāhyā | rambhākhyāṃ varjayitvā tu tṛtīyāṃ dvijasattama
anyeṣu sarvakāryeṣu gaṇayuktā praśasyate | iti brahmavaivartavacanāt
gaṇaścaturthī | yā karoti vimūḍhā strī puruṣo vā śikhidhvaja
dvitīyāsaṃyutāṃ tāta pūrvadharmādvilupyate | iti skānde dvitīyāyutāniṣedhācca | atra ca gaurīvratānyavrateṣu tṛtīyāyā dvimuhūrtadvitīyāviddhāyā niṣedhaḥ paradine trimuhūrtavyāpinyāśca grāhyatvavidhiriti vyavasthāsattve'pi gaurīvrate svalpadvitīyāyuktāyā api
niṣedhaḥ paradine ca kalākāṣṭhādiparimitāyā api tasyā grāhyatvamucitamiti bodhyam | dvitīyāśeṣasaṃyuktāṃ tṛtīyāṃ kurute tu yaḥ
sa yāti narakaṃ ghoraṃ kālasūtraṃ bhayaṃkaram | dvitīyāśeṣasaṃyuktāṃ
yā karoti vimohitā | sā vaidhavyamavāpnoti pravadanti manīṣiṇaḥ | iti śeṣasaṃyogamātreṇa nindāśravaṇāt—kalākāṣṭhāpi vā
yatra dvitīyā saṃpradṛśyate | sā tṛtīyā na kartavyā kartavyā
gaṇasaṃyutā | iti skāndavacanācca | yadyapyatra gaurīvrataviṣayatvaṃ sphuṭaṃ na pratīyate, tathāpi sakalaśiṣṭācārasaṃvādādvacanāntarasaṃvādācca tadviṣayatvameṣāṃ bodhyam | yadā caturthīviddhā
svalpāpi tṛtīyā na labhyate, tadā gaurīvrateṣvapi dvitīyāyutā
grāhyā | ekādaśī tṛtīyā ca ṣaṣṭhī caiva trayodaśī | pūrvaviddhāpi
kartavyā yadi na syātpare'hani | iti vṛddhavasiṣṭhavacanāt
pūrvadine dvitīyāvedhābhāve'pi paradine caturthīviddhāyāṃ tṛtīyāyāmeva gaurīvrataṃ kāryamityāha mādhavaḥ—muhūrtamātrasattve'pi
dine gaurīvrataṃ pare | śuddhādhikāyāmapyevaṃ gaṇayogapraśaṃsanāt

Linked texts (3)