Pramāṇa · Search · About · API

Kalanirnaya (Kalamadhaviya) 4.p52

Kālanirṇaya (Kālamādhavīya) 4.p52

Language
Sanskrit

4.p52

“tithyante caiva bhānte ca pāraṇaṃ yatra codyate | yāmatrayorddhavarttinyāṃ prātareva hi pāraṇam”—iti | yathoktopavāsavadbyutsavo'pi pūrṇaviddhāyāmeva karttavyaḥ | sacotyavobrahmapurāṇe vāmanapurāṇe bhaviṣyottarapurāṇe ca prapañcitaḥ | atra prātaḥkāle dyūtādikaṃ brahmapurāṇe darśitam,— “tasmāt dyūtaṃ prakarttavyaṃ prabhāte tatra mānavaiḥ”—iti | yadyapi prātaramāvāsyā varttate na tu pratipat, tathāpi pūrvokta-saṃkalpanyāyena pratipadaḥ sākalyamāśritya dyūtādikaṃ prātareva kāryyam | nanu, yāvetāvuṣavāsa-batyutsavī pūrvaviddhāyāṃ pratipadi vihitau, tayoḥ kenāpi nimittena tatrānuṣṭhānāsambhave sati kimuttaraviddhā gauṇakālatvena grāhyā, kiṃvā mukhyakālātikramāttayoḥ parityāgaeva ? atra kecidāṅaḥ | parityāgaeva yuktaḥ | mukhyakālamantareṇāpyanuṣṭhāne dvitīyā-tṛtīyādiṣvapi tadanuṣṭhāna-prasaṅgāt | athocyeta,—yathā caivarṇikopanayanasya garbhāṣṭamādi-mukhyakālāsammave satyāṣoḍaśādi-kālāgauṇakālatvena svīkṛtāḥ, evamatrāpi,—iti | tanna, vaiṣamyāt | tatra gauṇa-kālo vācanikaḥ ; “āṣoḍaśāttu dvāviṃśāccaturviṃśācca vatsarāt | brahma-kṣatra-viśāṃ kāla aupanāyanikaḥ paraḥ”—iti | na levamatrottara-pratipado gauṇatvena svīkāre kiñcidvacanamasti | antareṇāpi vacanaṃ yuktimātreṇa tat-kalpanāyāṃ ṣoḍaśādi-varṣebhya ūrddhamapi sannikarṣa-vikarṣa-tāratamyena gauṇatara-gauṇatamāvupanayana-kālau prasajyeyātām | na ca tau yuktau, “ata ūrdhvaṃ patantyete yathākālamasaṃskṛtāḥ”—iti pātitya-smaraṇāt | kiñca, pūrvottara-viddhayorubhayorapi svīkāre pūjyatva-vicāro nirarthakaḥ syāt| tasmātparityāgaeveti | tatra brūmaḥ | sandhthevācopanayanavaduttaratitheḥ prāpakāṇi bahūni vacanāni | “pratipatsadvitīyā syāt”—ityekaṃ vacanam

Linked texts (1)