Nirnayasindhu 12.2-2
Nirṇayasindhu 12.2-2
- Language
- Sanskrit
12.2-2
iti hemādrau
vahnipurāṇāt kalau janmāṣṭamīvratameva, na jayantīvratamityāhuḥ || tanna || 'tāmase kalau'
ityukteḥ paramaśreyohetorasya kalau pāpināṃ durlabhatvamucyate || tena kalau tāmasā na karivyanti | kiṃ tu dhanyā evetyarthaḥ | anyathā-'śūdrāśca brāhmaṇācārā bhaviṣyanti kalauyuge ' ityādī vidhikalpanāpatteḥ || atra niśīthavedha eva grāhyaḥ | pūrvoktavacaneṣu tasyaiva
mukhyakālatvokteḥ
“aṣṭamī śivarātriśca hyardharātrādadho yadi | dṛśyate ghaṭikā yā sā pūrvaviddhā prakīrttitā” || iti mādhavīye purāṇāntarāt | “ardharātre tu rohiṇyāṃ yadā kṛṣṇāṣṭamī
bhavet | tasyāmabhyarcanaṃ śaurerhanti pāpaṃ trijanmajam” iti bhaviṣyokteḥ | “aṣṭamī rohiṇīyuktā niśyardhe dṛśyate yadi | mukhyakāla iti khyātastatra jāto hariḥ svayam” iti
vasiṣṭhasaṃhitokteśca || tatrāṣṭamī dvedhā rohiṇīrahitā tadyutā ca | ādyāpi caturdhā pūrvedyureva niśīthayoginī paredyurevobhayedyuranubhayedyuśceti | tatrādyayorasandeha eva karmakālavyāpteḥ | “janmāṣṭamī rohiṇī ca śivarātriścaiva ca | pūrvaviddhaiva kartavyā tithibhānte
ca pāraṇam” iti bhṛgūkteśca || asmātkevalarohiṇyupavāsopi siddhaḥ | antyayoḥ
paraiva | prātaḥ saṅkalpakālavyāpterādhikyāt | 'varjanīyā prayatnena saptamīsaṃyutāṣṭamī' iti
brahmavaivarttācca | evamaṃśataḥ samavyāptāvapi || viṣamavyāptau tvādhikyena nirṇayaḥ | rohiṇīyutāpi caturdhā-pūrvedyureva niśīthe rohiṇīyutā paredyurevobhayedyuranubhayedyuśca | atrāpyādyayorasaṃdehaḥ 'kāryā viddhāpi saptamyā rohiṇīsahitāṣṭamī' iti pādmokteḥ || 'jayantyāṃ pūrvaviddhāyāmupavāsaṃ samācaret' iti gāruḍācca | “saptamīsahitāṣṭamyāṃ niśīthe rohiṇī
yadi | bhavitā sāṣṭamī puṇyā yāvaccandrādivākarau” iti vahnipurāṇācca || dvitīye tvasandeha eva | tṛtīyapakṣe paraiva | “varjanīyā prayatnena saptamīsaṃyutāṣṭamī | satrukṣāpi na
kartavyā saptamīsaṃyutāṣṭamī” iti brahmavaivartāt | caturthyapi tredhā-‘pūrvedyurniśītheṣṭamī parehi rohiṇī paredyuraṣṭamī pūrvehni rohiṇī || ubhayedyurubhayasya niśīthasambandho vā iti
ādye paredyurjayantīyogasya sattvāt paraiveti mādhavaḥ || taduktaṃ tenaiva-“yasminvarṣe jayantyākhyayogo janmāṣṭamī tadā | antarbhūtā jayantyāṃ syāhakṣayogapraśastitaḥ” iti
“pūrvaviddhāṣṭamī yā tu udaye navamīdine | muhūrttamapi saṃyuktā sampūrṇā sāṣṭamībhavet
kalākāṣṭhāmuhūrttāpi yadā kṛṣṇāṣṭamī tithiḥ | navamyāṃ saiva grāhyā syātsaptamīsaṃyutā na
hi"
Linked texts (2)
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit
- Dharmapradīpa — Bhoja, Sanskrit