Nirnayasindhu 35.2-3
Nirṇayasindhu 35.2-3
- Language
- Sanskrit
35.2-3
” smṛtyarthasāre tu-'trīn ṣaṭ dvādaśa vā
kṛcchrān kṛtvā punarvrataṃ caret' ityuktam
atha samāvartanam
sureśvaraḥ-“bhaumabhānujayorvāre nakṣatre ca vratodite | tārācandraviśuddhau ca syātsamāvartanakriyā ||” baudhāyanasūtre tu-‘rohiṇyāṃ tiṣye uttarayoḥ phālgunyorhaste citrāyāmaindre
viśākhāyāṃ vā snāyāt' ityuktam || vasiṣṭhaḥ–“snānaṃ mādhyāhnakāle tu horāyāṃ kārayecchubham | pūrvāhne tadabhāve tu kuryātsnānaṃ yathāvidhi ||” 'sarva ṛtavo vivāhasya' iti
sūtrāt yadā dakṣiṇāyane vivāhastadā samāvartanamapi tatraiva | anyathottarāyane samāvartane
'anāśramī na tiṣṭheta' iti virodhaḥ syādityuktaṃ sudarśanabhāṣye || etacca brahmacārivratalopaprāyaścittaṃ kṛtvā kāryam
tadāha baudhāyanaḥ- "śaucasaṃdhyādarbhabhikṣāgnikāryarāhityakaupīnopavītamekhalādaṇḍājinadhāraṇe divāsvāpacchatrapādukāsragvidhāraṇaṅgodvarttanānulepanāñjanadyūtanṛtyagītavādyābhiratau
brahmacārī kṛcchratrayañcaret | mahāvyāhṛtihomaṃ pāhitvayodaśahomaṃ ca kuryāt | samāvarttanottaraṃ pūrvamṛtānāṃ trirātramāśaucaṃ kāryam ||" "ādiṣṭau nodakaṃ kuryādāvratasya samāpanāt
samāpte tūdakaṃ dattvā trirātramaśucirbhavet ||" iti manūkteḥ || ādiṣṭī brahmacārīti vijñāneśvaraḥ || brahmacarye yadi kaścinmṛtastadā trirātramadhye vivāhaḥ kāryoṃ'nyathā neti siddhayati
janane tu satyapi na trirātram | tatrātikrāntāśaucābhāvādudakaṃ datveti vacanāñceti dik
tatrāpi vikalpaḥ || "pitaryapi mṛte naiṣāṃ doṣo bhavati karhicit | āśaucaṃ karmaṇonte
syātryahaṃ vā brahmacāriṇām ||" iti chandogapariśiṣṭāt
snātakavratanirṇayaḥ
snātakavratānyāha vyāsaḥ- "yajñopavītadvitayaṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum | chatraṃ coṣṇīṣamamalaṃ
pāduke cāpyupānahau || raukme ca kuṇḍale vedaḥ kṛtakeśanakhaḥ śuciḥ |" vedo-darbhabaṭuḥ
manuḥ- "upānahau ca vāsaśca dhṛtamanyairna dhārayet | upavītamalaṃkāraṃ srajaṃ karakameva ca ||"
anyānyapi bahvṛcagṛhyasmṛtyādibhyo jñeyāni
atha churikābandhaḥ
jyotirnibandhe nāradaḥ- "churikābandhanaṃ vakṣye nṛpāṇāṃ prākkarāhāt | vivāhokteṣu māseṣu
śuklapakṣe'pyanastage || jīve śukre ca bhūputre candratārābalānvite | mauñjībandharkṣatithiṣu
kujavarjitavāsare
Linked texts (6)
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Nāradasaṃhitā — Nārada, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) — Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit