Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 37.3-2

Nirṇayasindhu 37.3-2

Language
Sanskrit

37.3-2

bhrātṝṇāṃ saṃskṛtānāmevādhikāramāha
sa eva yājñavalkyaḥ- “asaṃskṛtāstu saṃskāryā bhrātṛbhiḥ pūrvasaṃskṛtaiḥ | bhaginyaśca nijādaṃśāddattvāṃśaṃ tu turīyakam ||” atra cakāreṇa pūrvasaṃskṛtairityasyānuvṛttervivāhaparyāptidravyadāne svāṃśasamāṃśacaturthabhāgadāne vā saṃskṛtagrahaṇaṃ vyarthaṃ syāt | ataḥ kartṛniyamoyam
tenānupanītabhrātṛmātrādisattve mātrāderevādhikāro na bhrāturityuktaṃ saṃbandhatattvādau
kanyāsvayaṃvarai mātṛdātṛtve ca tābhyāmeva nāndīśrāddhaṃ kāryam | tatra ca svayaṃ pradhānasaṃkalpamātraṃ kṛtvā'nyabrāhmaṇadvārā kārayediti prayogapārijāte || varastu saṃskṛtabhrātrādyabhāve
svayameva nāndīśrāddhaṃ kuryāt | na mātā | 'putreṣu vidyamāneṣu nānyaṃ vai kārayetsvadhām'
iti niṣedhāt || upanayanena karmādhikārasya jātattvācceti pṛthvīcandrodayeḥ || mādhavīyeparārke ca nāradaḥ-"pitā dadyātsvayaṃ kanyāṃ bhrātā vānumate pituḥ | mātāmaho mātulaśca
sakulyo bāndhavastathā || mātā tvabhāve sarveṣāṃ prakṛtau yadi vartate | tasyāmaprakṛtisthāyāṃ
kanyāṃ dadyuḥ svajātayaḥ || sakulyaḥ pitṛpakṣīyo bāndhavo mātṛvaṃśajaḥ

37.3-2.p1

"
madanapārijāte kātyāyanaḥ- "svayamevaurasīṃ dadyātpitrabhāve svabāndhavaḥ | mātāmahastatonyāṃ hi mātā vā dharmajāṃ sutām ||" tato'nyāmaurasībhinnāṃ dharmajāṃ niyogāt kṣetrajāṃ
mātāmaho mātā mātulo vā dadyāt | tainaurasīdāne pitṛbandhuṣu satsu mātāmahādīnāṃ
nādhikārāḥ anumatiṃ vinā || asyāpavādastatraiva-"dīrghapravāsayukteṣu paugaṇḍeṣu ca
bandhuṣu | mātā tu samaye dadyādaurasīmapi kanyakām ||" manuḥ-'yadā tu naiva kaścitsyātkanyā rājānamāśrajet ||'
parakīyakanyādāne viśeṣaḥ
parakīyakanyādāne viśeṣo madanaratne skānde-“ātmīkṛtya suvarṇena parakīyāṃ tu kanyakām | dharmeṇa vidhinā dānamasagotrepi yujyate ||” atra prakṛtigrahaṇādaprakṛtisthena
kṛtamakṛtameva | “svatantro yadi tatkāryaṃ kuryādaprakṛtiṃ gataḥ | tadapyakṛtameva syādasvātantryasya hetutaḥ ||” ityaparārke nāradokteḥ || yadi tu saptapadīvivāhahomādipradhānaṃ
jātaṃ tadaṅgavaikalyepi nāvṛttirvivāhasya | gauḍā apyevamāhuḥ | tatraiva marīciḥ“gaurīṃ dadannākapṛṣṭhe vaikuṇṭhaṃ rohiṇīṃ dadat | kanyāṃ dadadbrahmalokaṃ rauravaṃ tu rajasvalām ”

Linked texts (3)