Nirnayasindhu 49.6
Nirṇayasindhu 49.6
- Language
- Sanskrit
49.6
” kamaṇḍaluḥ-‘sodakaṃ ca kamaṇḍalum’ ityuktaḥ, mṛnmayo vā
dattā ūḍhāḥ|“ ūḍhāyāḥ punarudvāhaṃ jyeṣṭhāṃśaṃ govadhastathā| kalau pañca na kurvīta bhrātṛjāyāṃ
kamaṇḍalum ” iti hemādrau vacanāt || ūḍhāyāḥ-‘parapuruṣasaṃyogānmṛte deyeti kecana '
ityādibhirvivāhyatoktā
hemādrau brāhme-“gotrānmātuḥ sapiṇḍācca vivāhoṃ govadhastathā | narāśvamedhau madyaṃ ca kalau
varjya dvijātibhiḥ || ” gotrādgotrajāyāḥ pitṛṣvasuḥ mātṛsapiṇḍāt mātulāntatkanyayāvivāhaḥ kalau na kāryaḥ || tena yāni tadvidhāyakāni, tāni yugāntaraviṣayāṇi || tathā
vyāsaḥ-“tṛtīyāṃ mātṛtaḥ kanyāṃ tṛtīyāṃ pitṛtastathā || śulkena codvahiṣyanti viprāḥ
pāpavimohitāḥ ” || iti kalau tannindāmāha || mātṛtastṛtīyāṃ mātulakanyāmityarthaḥ
uktaṃ caitat prāk || ' madyaṃ strībhyaśca surāmācāmam ' ityādinā vihitamapi varjyam
hemādrau ādityapurāṇe-“vidhavāyā prajotpattau devarasya niyojanam | bālāyāḥ kṣatayonyāstu vareṇānyena saṃskṛtiḥ || kanyānāmasavarṇānāṃ vivāhaśca dvijanmabhiḥ | ātatāyidvijāgryāṇāṃ dharmayuddhena hiṃsanam || dvijasyānyau tu nauyātuḥ śodhitasyāpi saṃgrahaḥ | satradīkṣā ca sarveṣāṃ kamaṇḍaluvidhāraṇam || mahāprasthānagamanaṃ gosaṃjñaptiśca gosave | sautrāmaṇyāmapi surāgrahaṇasya ca saṃgrahaḥ || agnihotrahavanyāśca leho līḍhāparigrahaḥ | vṛttasvādhyāyasāpekṣyamadyasaṅkocanaṃ tathā || prāyaścittavidhānaṃ ca viprāṇāṃ maraṇāntikam | saṃsargadoṣaḥ steyānyamahāpātakāniṣkṛtiḥ
49.6.p1
saṃsargadoṣaḥ- 'tatsaṃsargī ca pañcamaḥ |'
49.6.p2
ityuktaḥ || steyaṃ ca tadanyāni mahāpātakāni brahmahatyāsurāpānagurutalpāni trīṇi | teṣāṃ kāmakṛtānāṃ maraṇāṃntikaṃ prāyaścittaṃ viprāṇāṃ kalau netyarthaḥ
Linked texts (7)
- Nāradasaṃhitā — Nārada, Sanskrit
- Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) — Sanskrit
- Ācāraratna (Maṇirāma) — Maṇirāma 1630, Sanskrit
- Anūpavilāsa — Maṇirāma 1665, Sanskrit
- Saṃskāraratnamālā (Gopīnātha Dīkṣita Oka) — Gopīnātha Dīkṣita Oka, Sanskrit
- Kālamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Laghusaṅgraha (Giridhara Paṇḍita) — Giridhara Paṇḍita, Sanskrit