Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 52.2-4

Nirṇayasindhu 52.2-4

Language
Sanskrit

52.2-4

"
tristhalīsetau vāyavīye- " śamīpatrapramāṇeṇa piṇḍaṃ dadyādgayāśire | uddharetsapta gotrāṇi
kulamekottaraṃ śatam ||" saptagotrāṇi tu- "pitā mātā ca bhāryā ca bhaginī duhitā
tathā | pitṛmātṛṣvasā caiva sapta gotrāṇi vai viduḥ ” iti || eṣāṃ gotrāṇāmekottaraśataṃ
kulaṃ puruṣā ityarthaḥ | te coktāstatraiva " tattvāni viṃśati nṛpā dvādaśaikādaśādaśa
aṣṭāviti ca gotrāṇāṃ kulamekottaraṃ śatam || " tattvāni caturviṃśatiḥ | te ca dvādaśa
pūrvā dvādaśa parāḥ | evamagrepi
prayogapārijāte pādme-‘‘śālagrāmamayī mudrā saṃsthitā yatra kutracit | vārāṇasyāṃ yavādhikyaṃ samantādyojanatrayam ||’’ tathā-‘‘yatkiṃcitpaitṛkaṃ kuryātsapiṇḍaṃ vā tadanti ke !
viṣṇulokaṃ sa gacchettu labhate śāśvataṃ padam’’|| tatraiva vārāhe-‘‘cakrāṅkasya tu sānnidhyaṃ
yat karma kriyate naraiḥ | snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet ||’’
atha niṣiddhadeśāḥ
pṛthvīcandrodaye skānde-‘‘triśaṃkorvarjayeddeśaṃ sarvaṃ dvādaśayojanam | uttareṇa mahānadyā
dakṣiṇena tu kīkaṭān || deśastraiśaṃkavo nāma śrāddhakarmāṇi varjitaḥ ||’’ vāyavīye-‘praṇaṣṭāśramadharmāśca deśā varjyāḥ prayatnataḥ ||’ yamaḥ-‘‘rūkṣaṃ kṛmihataṃ klinnaṃ saṃkīrṇāniṣṭagandhikam | deśaṃ tvaniṣṭaśabdaṃ ca varjayecchrāddhakarmaṇi ||’’ tatraiva śaṃkhaḥ-‘‘gogajāśvādijuṣṭeṣu kṛtrimāyāṃ tathā bhuvi | na kuryācchrāddhameteṣu pārakyāsu ca bhūmiṣu ||’’
yamaḥ-‘‘parakīyapradeśeṣu pitṝṇāṃ nirvapettu yaḥ | tadbhūmisvāmipitṛbhiḥ śrāddhakarma vihanyate’’
brāhmabhāratayorapi-‘‘parakīyagṛhe yastu svān pitṝṃstarpayedyadi | tadbhūmisvāminastasya
haranti pitaro balāt || agrabhāgaṃ tatastebhyo dadyānmūlyaṃ ca jīvitam ||’’ śrāddhārhāṇāmagrabhāgaśrāddhaṃ tadanarhāṇāṃ śūdrāṇāṃ tu mūlyamiti kecit | ṣoḍaśīpiṇḍe bāndhavānāmapi piṇḍokteḥ || ‘ye'bāndhavā bāndhavā’ ityāditarpaṇabādhāpatteśca || nāmagotrapūrvakaṃ
śrāddhaniṣedho nānyatreti gauḍāḥ | viprāsutasya śūdrāputraśrāddhaniṣedho nānyatra | annadānaṃ
cānnatyāgātpūrvaṃ kāryamiti maithilāḥ || tanna || agrabhāgasya śrāddhaparatve mānābhāvāt
annadāne ca niṣedhābhāvāt || tyāgātpūrvaṃ karaṇe'naṅgena vyavadhānāpatteḥ | aṅgatve ca
mānābhāvāt | idaṃ ca svāmyanujñābhāve
taduktaṃ tatraiva brāhme-“svanulipteṣu geheṣu sveṣvanujñāpiteṣu ca | śrāddhameteṣu dātavyaṃ varjyameteṣu
nocyate || kirāteṣu kaliṅgeṣu koṃkaṇeṣu khaseṣvapi | sindhoruttarakūleṣu narmadāyāśca dakṣiṇe
pūrveṇa karatoyāyā na deyaṃ śrāddhamucyate

Linked texts (3)