Nirnayasindhu 57.2-5
Nirṇayasindhu 57.2-5
- Language
- Sanskrit
57.2-5
etacca sapiṇḍīkaraṇavarjyaṃ jñeyam
'na tvevaikaṃ sarveṣāṃ kāmamannādye' ityāśvalāyanokteḥ
asyārtha ukto nārāyaṇavṛttau-'ādyaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ tadvarjyeṣu śrāddheṣu kāmaṃ trayāṇāmekaṃ
bhojayet || sapiṇḍīkaraṇe tu niyataṃ tribhirbhavitavyamiti || annādye pārvaṇavarjite vā
abhojane āmahemaśrāddhādau vā | annābhāve ceti vyākhyāntaraṃ tatraiva jñeyam || kārikāpi-'daive pitrye'thavaikaikaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ vinā' iti || atraikavipre sāgnerviśeṣamāha
pṛthvīcaṃdrodaye pracetāḥ-"ekasmin brāhmaṇe daive sāgneragnirbhavetsadā | anagneḥ kuśamuṣṭiḥ
syācchrāddhāṅgakarmaṇi sarvadā ||” sarvathā viprālābhe tatraiva hemādrau ca satyavrataḥ-“nidhāya
darbhanicayamāsaneṣu samāhitaḥ | praiṣānupreṣasaṃyuktaṃ sarvaṃ śrāddhaṃ prakalpayet ||”
atra prāptyabhāvātsatre iva ṛtvikāryaṃ yajamānavidhau na dakṣiṇe' iti kecit | tanna
adṛṣṭārthāyāḥ dakṣiṇāyāḥ prāpteḥ | 'sarvaṃ tantrirjaṭe tubhyaṃ yacca śrāddhamadakṣiṇam' iti
pādmāt || “vidadhyāddhotramanyaścedakṣiṇārdhaharo bhavet | svayaṃ cedubhayaṃ kuryādanyasmai
pratipādayet” iti chandogapariśiṣṭācca || evaṃ yatiśrāddhepi kātyāyanaḥ-“yajñavastuni
muṣṭau ca stambhe darbhavaṭau tathā | darbhasaṃkhyā na vihitā viṣṭarāstaraṇeṣu ca ||” mātṛśrāddhe
tu viprālābhe suvāsinyopi bhojanīyā ityāhāparārke vṛddhavasiṣṭhaḥ-“mātṛśrāddhe tu
viprāṇāmalābhe pūjayedapi | patiputrānvitā bhavyā yoṣitoṣṭau kulodbhavāḥ||”
iti || aṣṭāviti vṛddhiśrāddhaviṣayam
pādme uttarakhaṇḍe-“sakṛdabhyarcitaṃ liṅgaṃ śālagrāmaśilāṃ ca yaḥ | pīṭhe saṃsthāpayitvā
tu śrāddhaṃ ca kurute naraḥ || pitarastasya tiṣṭhanti kalpakoṭiśataṃ divi ||” candrikāyāṃ
mātsye-“paṭhannimantrya niyamān śrāvayetpaitṛkān budhaḥ | akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ
brahmacāribhiḥ || bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca śrāddhakāriṇā ||” yattu manuḥ-“sarvāyāsavinirmuktaiḥ kāmakrodhavivarjitaiḥ | bhavitavyaṃ bhavadbhirnaḥ śvobhūte śrāddhakarmaṇi ||” iti
tatpūrvedyurnimantraṇaparaṃ na tadahaḥ || tatraiva devalaḥ-“asaṃbhave paredyurvā brāhmaṇāṃstānnimantrayet | ajñātīnasamānārṣānayugmānātmaśaktitaḥ ||” kātyāyanaḥ-“anindyenāmantrito nāpakrāmetketanaṃ gṛhya śaktaḥ ||”
atha śrāddhakartṛbhoktṛniyamāḥ
tatra nimantritavipratyāge'parārke yamaḥ-“ketanaṃ kārayitvā tu yotipātayati dvijam
brahmahatyāmavāpnoti śūdrayonau ca jāyate || āmantrya brāhmaṇaṃ yastu yathānyāyaṃ na pūjayet | atikṛcchrāsu ghorāsu tiryagyoniṣu jāyate
Linked texts (7)
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Satyavratasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Kālasāra — Nārāyaṇa Jyotirvit, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- Nityācārapaddhati (Vidyākara vājapeyin) — Vidyākara vājapeyin, Sanskrit
- Śrāddhadīpa — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit