Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 58.2-18

Nirṇayasindhu 58.2-18

Language
Sanskrit

58.2-18

"audumbaraistāmramayaiḥ | 'atra kṣaurāmalakasnānādi niṣiddhatithyādivyatiriktaviṣayam' iti hemādrimādhavaśca || yattu candrikāyāṃ
pracetāḥ- "tailamudvartanaṃ snānaṃ dadyātpūrvāhna eva ca | śrāddhabhugbhyo nakhaśmaśrucchedanaṃ tu
na kārayet” iti tanniṣiddhatithyādiviṣayam || niṣiddhatithyādi tu prāguktam
abhyaṅge tu kalikāyāṃ kātyāyanaḥ- "tailamudvarttane deyaṃ brāhmaṇebhyaḥ prayatnataḥ | tairabhyaṅgaśca karttavyo varjyakālaṃ na cintayet ||" aparārke pracetāḥ-"snātodhikārī bhavati
daive pitrye ca karmaṇi | śrāddhakṛcchuklavāsāḥ syānmaunī ca vijitendriyaḥ ||” hemādrau
jābāliḥ- "tāmbūlaṃ dantakāṣṭhaṃ ca snehasnānamabhojanam | ratyauṣadhaṃ parānnāni śrāddhakartā
vivarjayet ||”
vastre viśeṣamāha tatraiva bhṛguḥ-“nagnaḥ syānmalavāsā nagnaḥ kaupīnakevalaḥ | dvikaccho'nuttarīyaśca akaccho'vastra eva ca || nagnaḥ kāṣāyavāsāḥ syānnagnaścārdrapaṭaḥ smṛtaḥ | nagno
dviguṇavastraḥ syānnagno raktapaṭaḥ smṛtaḥ||nagnastu snigdhavastraḥ syānnagnaḥ syūtapaṭastathā ||3||”
tataḥ kartā ūrdhvapuṇḍraṃ kuryāt || “jape home tathā dāne svādhyāye pitṛkarmaṇi | tatsarvaṃ
naśyati kṣipramūrdhvapuṇḍraṃ vinā kṛtam” iti hemādrāyukteḥ || “yajño dānaṃ japo homaḥ
svādhyāyaḥ pitṛkarma ca | vṛthā bhavati viprendra ūrdhvapuṇḍraṃ vinā kṛtam” iti bṛhannāradīyāt || 'ūrdhvaṃ ca tilakaṃ kuryāddaive pitrye ca karmaṇi' iti vṛddhaparāśarokteśca
anye tu-“ūrdhvapuṇḍraṃ dvijātīnāmagnihotrasamo vidhiḥ | śrāddhakāle tu saṃprāpte kartā
bhoktā ca tattayajet || vāmahaste ca darbhāṃstu gṛhe raṅgāvaliṃ tathā | lalāṭe tilakaṃ dṛṣṭvā
nirāśāḥ pitaro gatāḥ

58.2-18.p1

iti saṃgrahokteḥ || “ūrdhvapuṇḍraṃ tripuṇḍraṃ vā candrākāramathāpi
vā | śrāddhakartā na kurvīta yāvatpiṇḍānna nirvapet” iti viśvaprakāśe vacanācca na kāryamityāhuḥ || atrācārādvyavasthā
ata eva bṛhannāradīye-‘ūrdhvapuṇḍraṃ ca tulasīṃ śrāddhe necchanti kecana' iti || ūrdhvapuṇḍravidhirvipraviṣayaḥ || niṣedhaḥ kartṛpara iti pṛthvīcandraḥ || yattu hemādrau devalaḥ“lalāṭe puṇḍrakaṃ dṛṣṭvā skandhe mālyaṃ tathaiva ca | nirāśāḥ pitaro yānti dṛṣṭvā ca vṛṣalīpatim” iti tadvandhye tripuṇḍraviṣayam || 'prākpiṇḍadānādgandhādyairnālaṃ kuryātsvavigraham' ityāśvalāyanokteḥ || puṇḍraṃ vartulamityaparārke madanaratne ca
pṛthvīcandrastu puṇḍraṃ tripuṇḍrakam-“ūrdhvaṃ ca tilakaṃ kuryānna kuryādvai tripuṇḍrakam
nirāśāḥ pitaro yānti dṛṣṭvā caiva tripuṇḍrakam” iti bṛhataparāśarokteḥ bhoktustiryaglepo bhavatyeva || “varjayettilakaṃ bhāle śrāddhakāle ca sarvadā | tiryagapyūrdhvapuṇḍraṃ vā
dhārayettu prayatnataḥ” iti vyāsokterityāhuḥ || pṛthvīcandrodaye brāhme-“sadarbheṇa tu
hastena yaḥ kuryāttilakaṃ budhaḥ | ācamya sa viśuddhyeta darbhatyāgena caiva hi ||”
śrāddhārambhakālanirṇayaḥ
śrāddhārambhakālamāhāparārke gautamaḥ-ārabhya kutape śrāddhaṃ kuryādārohaṇaṃ budhaḥ | vidhijño
vidhimāsthāya rauhiṇaṃ tu na laṃghayet ||” etadekoddiṣṭe || pārvaṇe tūktaṃ mātsye--“ūrdhvaṃ
muhūrtātkutapādyanmuhūrtacatuṣṭayam | muhūrtapañcakaṃ hyetatsvadhābhavanamiṣyate ||” tathā-“madhyāhne sarvadā yasmānmaṃdībhavati bhāskaraḥ | tasmādanantaphaladastatrārambho viśiṣyate||”

Linked texts (5)