Nirnayasindhu 58.3-2
Nirṇayasindhu 58.3-2
- Language
- Sanskrit
58.3-2
” iti mādhavīye yamoktavaṭakāderapi
paryuṣitasya niṣedhārthamiti candrikādayaḥ || varjyeṣu viśvāmitraḥ “kapitthaṃ kurukaṃ caiva
nārikelaṃ ca paittikam | jambūphalādi pakvaṃ ca piṇyākaṃ tandulīyakam ||”
hemādrau ṣaṭtriṃśanmate-‘varjyā markaṭakāḥ śrāddhe rājamāṣāstathaiva ca ||' markaṭakāḥ lākā
iti prasiddhāḥ || paiṭhīnasiḥ-“vṛntākaṃ nalikāpotakusumbhāśmantakāni ca| śākānāmabhakṣyāḥ” iti || potaṃ poī iti prasiddham | mārkaṇḍeyaḥ-“varjyāścābhiṣavā nityaṃ śatapuṣpā gavedhukāḥ| jambīrakaṃ phalaṃ varjyaṃ kovidārāśca nityaśaḥ ||” abhiṣavaḥ śuktaḥ
iti candrikā || saṃdhānakāmiti pṛthvīcandraḥ || śatapuṣpā oṃvā iti prasiddham || śāṭhyā
yanaḥ-“māriṣaṃ nālikā caiva raktā yā ca kalambikā| asurānāmramidaṃ sarvaṃ pitṝṇāṃ
nopatiṣṭhate || māriṣaṃ madhyadeśe marusā iti, mahārāṣṭreṣu rājagirā iti ca prasiddham
kalambikā veṇvākṛtipatrā || tatraiva-‘gāndhārikāpaṭolāni śrāddhakarmaṇi varjayet ||'
gāndhārikā taṇḍulīyāmiti candrikā || ‘javāsārakhyā durālabhā' iti kaidevaḥ || bhārate“hiṃgudravyeṣu śākeṣu alābuṃ laśunaṃ tathā| kukuṇḍakānyalābūni kṛṣṇaṃ lavaṇameva ca ||”
punaralābugrahaṇamubhayālābuniṣedhārthamiti pṛthvīcandraḥ || kukuṇḍakaṃ vartulacchatrākam
tatraiva-kustumburuṃ kaliṅgotthaṃ varjayedāmlavetasam ||'
hemādrau brāhme-“vārtākaṃ pañcaśimbaṃ ca lomaśāni phalāni ca| kaliṅgaṃ raktacāraṃ ca vīṇākaṃ
ghṛtacārakam || kapālaṃ kācamārīce karañjaṃ piṇḍamūlakam | gṛñjanaṃ culikāṃ caiva gājaraṃ
jīvakaṃ tathā ||2||” vṛntākaṃ-śvetam | 'kaṇṭūrāṃ śvetavṛntākaṃ kūṣmāṇḍaṃ ca vivarjayet' iti
devalokteḥ || tena kṛṣṇasya na niṣedha iti candrikāmādhavo || vastutastu sadā śvetaniṣedhāt
punaḥ śrāddhe niṣedho vyarthaḥ || tena bhakṣyasya kṛṣṇavṛntākasyāpi niṣedhārthamidamiti vayam || kandūrāḥ-kaṣikacchūḥ | kūṣmāṇḍaṃ-vṛttālāmbuḥ | paścaśimbaṃ-vallūmasūrarājamāṣamaṭakulitthāḥ || lomaśāni kapitthāni | raktacāraṃ-lohitacāraphalam | vīṇākaṃ-kṛṣṇadīrghakarkaṭī | vṛtacārakaṃ-cirasthitacāraphalam | cārolīti prasiddham | kapālaṃ-nārikelam | kācaṃ-kacūvṛkṣaphalam | mārīcam-ārdramarīcāni | gṛñjanaṃ-palāṇḍubhedaḥ
paścimadiśi prasiddhaḥ | na tu gājaram | tasya pṛthagukteḥ hemādriṇā tu gṛñjanaṃ gājaramevoktam || gauḍaśrāddhakaumudyāmapyevaṃ taccintyam || cukrikā cirakālaśuktaṃ pānakam
candrikāyāṃ hārītaḥ-'na vaṭaplakṣodumbaraśeludadhitthanapimātuliṅgāni bhakṣayet' || śeluḥbhokarasaṃjñaḥ | dadhittham-kapittham | smṛtisāre-"kṣīre tu lavaṇaṃ dattvā hyucchiṣṭepi ca
yadghṛtam | snānaṃ rajakatīrtheṣu tāmre gavyaṃ surāsamam ||" gauḍanibandhasāgare smṛtiḥ"nārikerodakaṃ kāṃsye tāmrapātre sthitaṃ madhu | gavyaṃ ca tāmrapātrasthaṃ madyatulyaṃ ghṛtaṃ
vinā || tāmrapātre dhṛtaṃ māṃsaṃ pañcagavyaṃ ghṛtetarat | āmiṣaṃ tu gavāṃ māṃsaṃ dadhimadyaṃ
payo rajaḥ || dravyāntarayutaṃ māṃsaṃ payasā saṃyutaṃ dadhi | payo'nuddhṛtasāraṃ ca tāmrapātre
na duṣyati
Linked texts (4)
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Paiṭhīnasidharmasūtra (fragments) — Sanskrit
- Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit