Nirnayasindhu 59.3-6

59.3-6

hemādrau śātātapaḥ- "dvau daive'tharvaṇau
viprau prāṅmukhāvupaveśayet | pitrye tūdaṅmukhāṃstrīṃśca bahvṛcādhvaryusāmagān ||” dvau daive
prāktrayaḥ pitrye udagekaikameva vā ||' yattu hemādrau hārītaḥ–‘dakṣiṇāgradarbhe prāṅmukhān
bhojayet, udaṅmukhānityeke' iti tanmaitrāyaṇīyaviṣayam || ‘prāṅmukhān bhojayedudaṅmukhānityeke' iti tatpariśiṣṭāt || vikalpa iti hemādriḥ
mādhavīye yamaḥ–“bhikṣuko brahmacārī vā bhojanārthamupasthitaḥ | upaviṣṭeṣvanuprāptaḥ kāmaṃ
tamapibhojayet ||” kaurme–‘atithiryasya nāśnāti na tacchrāddhaṃ pracakṣate |' vipraniyamo
mādhavīye–“pavitrapāṇayaḥ sarve te ca maunavratānvitāḥ | ucchiṣṭocchiṣṭasaṃsparśaṃ varjayantaḥ
parasparam || ” tatrāsanāni pṛthvīcandrodaye yamaḥ–‘ āsanaṃ kutupaṃ dadyāditaradvā
pavitrakam ||”
hemādrau camatkārakhaṇḍe–“pitṝṇāṃ ghaṭitaṃ hemaṃ rājataṃ vāpi cāsanam | yena tāmramayaṃ dattamāsanaṃ pitṛkarmaṇi || sa vai divyāsanārūḍho na hi pracyavate divaḥ ||” hemādrau nāgarakhaṇḍe–‘ayaḥśaṃkumayaṃ pīṭhaṃ pradeyaṃ nopaveśane ||' kalikāyāṃ saṃgrahe–“kṣaumaṃ dukūlaṃ naipālamāvikaṃ dārujaṃ tathā | pārṇaṃ tārṇaṃ bṛsīṃ caiva viṣṭarādi ca vinyaset || agnidagdhānyāyasāni
bhagnāni ca vivarjayet ||”
hemādrau chāgaleyaḥ–“paścādbhāgādupakramya prācyāṃ paṃktiryathā bhavet | dakṣiṇāsaṃsthitā hyeṣā
pitṝṇāṃ śrāddhakarmaṇi || ” pulastyaḥ–“śrīparṇī vāruṇī kṣīrī jambukāsrakadambakam
saptamaṃ bākulaṃ pīṭhaṃ pitṝṇāṃ dattamakṣayam ||” saṃgrahe–“śamī ca kāśmarī śeluḥ kadambo vāruṇastathā | pañcāsanāni śastāni śrāddhe devārcane tathā ||” kārikā-‘dvau daive prāṅmukhau
pitrye trīnviprānudagānanān ||’
paiṭhīnasiḥ-‘kutapaḥ śrāddhavelāyāṃ śrotriyo yadi dṛśyate ||’ āśvalāyanaḥ-‘nīvīvāsodaśāntena svarakṣārthaṃ prabandhayet ||’ vṛddhayājñavalkyastu-‘dakṣiṇe kaṭideśe tu tilaiḥ saha kuśatrayam ||’ yastu kātīyam-‘nīvī kāryā daśāguptirvāmakukṣau kuśaiḥ saha’ iti || tadvṛddhiśrāddhe ‘pitṝṇāṃ dakṣiṇe pārśve viparītā tu daivike’ iti smṛtyantarāt || vāme dakṣiṇe vetyācārādvyavastheti madanapārijāte
ācāryaḥ-‘prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā gāyatrīsmaraṇaṃ tathā | śrāddhaṃ kartāsmīti vadedviprairvācyaṃ
kuruṣva ca ||” brāhme–“tatastilān gṛhe tasmin vikireccāpradakṣiṇam | śraddhayā parayā
yukto japedapahatā iti ||” smṛtyarthasāre-‘apahatā iti tilānvikīrya udīratāmityṛcā
prokṣet ||’ parāśaraḥ-‘tadviṣṇoriti mantreṇa gāyatryā ca prayatnataḥ | prokṣayedannajātaṃ tu
śūdradṛṣṭyādiśuddhaye ||”
hemādrau brahmāṇḍe-“śrāddhabhūmau gayāṃ dhyātvā dhyātvā devaṃ gadādharam | vasvādīṃśca pitṝn
dhyātvā tataḥ śrāddhaṃ pravartate || devatābhyaḥ pitṛbhyaśca mahāyogibhya eva ca | namaḥ svadhāyai svāhāyai nityameva namonamaḥ | ādimadhyāvasāneṣu trirāvṛttaṃ japedbudhaḥ | pitaraḥ
kṣipramāyāṃti rākṣasāḥ pradravanti ca”