Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 6.3-7

Nirṇayasindhu 6.3-7

Language
Sanskrit

6.3-7

tithitattve"dadāti yo hi meṣādau saktūnkuṃbhaghaṭānvitān | pitṝnuddiśya viprebhyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ” || iti tathā-“vaiśākhe yo ghaṭaṃ pūrṇa sabhojyaṃ vai dvijanmane | dadāti surarājendra
sa yāti paramāṃ gatim || ” evaṃ saṃpūrṇasnānāśaktau tryahaṃ vā snāyāt || taduktaṃ tatraiva
pādme-“trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ vaiśākhyāṃ vā dinatrayam | api samyagvidhānena nārī vā
puruṣopi vā || prātaḥ snātaḥ saniyamaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
malamāsepi snānanirṇayaḥ
yadā tu vaiśākho malamāso bhavati tadā kāmyānāṃ tatra samāptiniṣedhāt māsadvayaṃ snānaṃ
tanniyamāśca karttavyāḥ | māsopavāsacāṃdrāyaṇādi tu malamāse eva samāpayet | taduktaṃ
dīpikāyām-“niyatatriṃśaddinatvācchuddhe māsyārabhya samāpayet | maline māsopavāsavratam ” iti || atra dānaviśeṣa ukto'parārke vāmanapurāṇe-“gandhāśca mālyāni tathā
vaiśākhe surabhīṇi ca | deyāni dvijamukhyebhyo madhusūdanatuṣṭaye ||” evaṃ snāne kṛte
tasyodyāpanaṃ kāryam | taduktaṃ tatraivaudyāpanavidhinirṇayaḥ
“māsamevaṃ bahiḥ snātvā nayādau vimale jale || ekādaśyāṃ ca dvādaśyāṃ paurṇamāsyāmathāpi vā || upoṣya niyato bhūtvā kuryādudyāpanaṃ budhaḥ | maṃḍapaṃ kārayedādau kalaśaṃ tatra
vinyaset || niṣkeṇa vā tadarthena tadadhārdhena vā punaḥ | śaktyā vā kārayeddevaṃ sauvarṇaṃ
lakṣaṇānvitam || lakṣmīyuktaṃ jagannāthaṃ pūjayedāsane budhaḥ | bhūṣaṇaiścandanaiḥ puṣpairdīpairnaivedyasaṃcayaiḥ || evaṃ saṃpūjya vidhivadrātrau jāgaraṇaṃ caret | śvobhūte kṛtamaitrotha grahavedyāṃ
grahānyajet || homaṃ kuryātprayatnena pāyasena vicakṣaṇaḥ | tilājyena yavairvāpi sarvairvāpi
svaśaktitaḥ || aṣṭottarasahasraṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā | pratadviṣṇuranenaiva idaṃ viṣṇuranena
vā || vratasaṃpūrtisiddhyarthaṃ dhenumekāṃ payasvinīm | pādukopānahau chatraṃ gurave vyajanaṃ tathā
śayyāṃ sopaskarāṃ dadyāddīṣikāṃ darpaṇaṃ tathā | brāhmaṇān bhojayettriṃśattebhyo dadyācca dakṣiṇām || kalaśāñjalasampūrṇānstebhyo dadyādyavāṃstathā| evaṃ kṛte mādhavasya codyāpanavidhau
śubhe || phalamāpnoti sakalaṃ viṣṇusāyujyamāpnuyāt” || evāvatyaśaktau tatraivoktam“vaiśākhyāṃ vidhinā snātvā bhojayed brāhmaṇān daśa | kṛsaraṃ sarvapāpebhyo mucyate nātra
saṃśayaḥ” || iti
vaiśākhaśuklatṛtīyānirṇayaḥ
vaiśākhaśuklatṛtīyā akṣayatṛtīyeocyate | sā pūrvāhṇavyāpinī grāhyā | dinadvayepi tadvyāptau
paraiva | taduktaṃ nirṇayāmṛte nāradīye-“vaiśākhe śuklapakṣe tu tṛtīyā rohiṇīyutā || durlabhā
budhavāreṇa somenāpi yutā tathā || rohiṇībudhayuktāpi pūrvaviddhāvivarjitā || bhaktyā
kṛtāpi māṃdhātaḥ puṇyaṃ haṃti purākṛtam || gaurī vināyakopetā rohiṇībudhasaṃyutā
vināpi rohiṇīyogātpuṇyakoṭimadā sadā

6.3-7.p1

iti
yugādinirṇayaḥ
iyaṃ yugādirapi sā coktā ratnamālāyām-“māghe paṃcadaśī kṛṣṇā nabhasye ca trayodaśī
tṛtīyā mādhave śuklā navamyūrje yugādayaḥ ” iti || yattu gauḍāḥ-‘māghasya paurṇamāsyāṃ
tu ghoraṃ kaliyugaṃ smṛtam ’ iti brāhmokteḥ || “vaiśākhamāsasya ca yā
tṛtīyā navamyasau kārttikaśuklapakṣe | nabhasyamāsasya tamisrapakṣe trayodaśī pañcadaśī ca
māghe ||” iti viṣṇupurāṇe | cakāreṇa tamisrapakṣānuṣaṅgepi pūrvānurodhāt paurṇamāsyeva
jñeyā | dve śukle ityādikaṃ tu nirmūlamityāhuḥ || tanna || 'darśaṃ tu māghamāsasya pravṛttaṃ
dvāparaṃ yugam' iti bhaviṣyavirodhāt || etena brāhmānusārāt pūrṇimāyāmeva yugādiśrāddhaṃ vadan śūlapāṇiḥ parāstaḥ
tena kalpabhedādvyavastheti tattvam || etena-‘kārtika navamī śuklā māghamāse ca pūrṇimā'

6.3-7.p2

iti bṛhannāradīye vyākhyātam || nirmūlatvoktirnāradīyajñānakṛtā || tatra śrāddhanirṇayaḥ

Linked texts (6)