Nirnayasindhu 65.2-5
Nirṇayasindhu 65.2-5
- Language
- Sanskrit
65.2-5
" ityuktam | tatpatnyāḥ
kartṛtvepi pārvaṇameva
"sarvābhāve svayaṃ patnyāḥ svabhrātṛṇāmamantrakam | sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryāttataḥ pārvaṇameva
ca ||" iti laugākṣisṛteḥ || 'tataḥ patnyāpi kurvīta sāpiṇḍyaṃ pārvaṇaṃ tathā' iti
sumantukteśceti nirṇayāmṛte uktam || anye tvetatpākṣikapārvaṇaparamāhuḥ || ata eva"bhartuḥ śrāddhaṃ tu yā nārī mohātpārvaṇamācaret | na tena tṛpyate bhartā kṛtvā tu narakaṃ
vrajet" iti vacanaṃ kṣayāhe pākṣikaikoddiṣṭapraśaṃsārthaṃ na pārvaṇaniṣedhārthamityuktaṃ tristhalīsetau bhaṭṭacaraṇaiḥ || 'svabhartṛprabhṛtibhyaḥ' ityanena virodhācca
aputrāṇāṃ cāha hemādrāvāpastambaḥ- "aputrā ye mṛtāḥ kecit striyo vā puruṣāśca ye
teṣāmapi ca deyaṃ syādekoddiṣṭaṃ na pārvaṇam || mitrabandhusakhipremyebhyaḥ strīkumārībhya eva
ca | dadyādvai māsike śrāddhaṃ sāṃvatsaramato'nyathā
65.2-5.p1
" pārijāte ca anyathāpārvaṇamityuktvā sarvatra pārvaṇamityuktam | ekoddiṣṭavākyāni tu tīrthamahālayaparāṇītyuktam
pṛthvīcandrodaye vṛddhagārgyaḥ- "mātuḥ sodarā yā ca pituḥ sahabhavā ca yā | tayośca
naiva kurvīta pārvaṇaṃ piṇḍanāhate ||"
pracetāḥ-" sapiṇḍīkaraṇādūrdhvamekoddiṣṭaṃ vidhīyate | aputrāṇāṃ ca sarveṣāmapatnīnāṃ tathaiva
ca ||” apatnīnāṃ brahmacāryādīnām || mārkaṇḍeyapurāṇe-“ pratisaṃvatsaraṃ kāryamekoddiṣṭaṃ
naraiḥ striyāḥ | mṛtāhani yathānyāyaṃ nṛṇāṃ tadvadihoditam ||” nṛṇāmiti dṛṣṭāntādgoviprahatapākhaṇḍyādīnāṃ sapiṇḍanābhāvepi sāṃvatsaramekoddiṣṭaṃ kāryameveti śūlapāṇiḥ || atrivṛddhavāsiṣṭhau - " sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ yatra yatra pradīyate | bhrātre bhaginyai putrāya svāmine
mātulāya ca || pitṛvyagurave śrāddhamekoddiṣṭaṃ na pārvaṇam ||”
yattu jātūkarṇyaḥ-“pitṛvyabhrātṛmātṛṇāmaputrāṇāṃ tathaiva ca| mātāmahasyāsutasya śrāddhādi
pitṛvadbhavet ” iti || tadāvaśyakatvārthaṃ, na tu pārvaṇārthamiti hemādriḥ || yuktaṃ tvevam
“mātuḥ pitaramārabhya trayo mātāmahāḥ smṛtāḥ| teṣāṃ tu pitṛvacchrāddhaṃ kuryādduhitrisūnavaḥ”
iti pulastyoktermātāmahasya pārvaṇameva || tatsāhacaryāt pitṛvyādau || tathā-' pitṛvyabhrātṝṇāmekoddiṣṭaṃ ca pārvaṇam ' iti kṣayāhoktopakrame pulastyokteśca vikalpaḥ || kecitvāpastambāda vākyāni-‘vyutkramācca pramītānāṃ naiva kāryā sapiṇḍatā' ityasya pitṛvyādiparatvādakṛtasapiṇḍanapitṛvyādiparāṇītyāhuḥ || mātā sapatnamātā || ekoddiṣṭaṃ tu
kaniṣṭhaparamiti
pṛthvīcandrodayepyevam || viśeṣastvadhikārinirṇaye prāguktaḥ || kecittu putrāntarābhāvopi
pitāmahavārṣikamapyāvaśyakam || “ putrābhāve ca tatputrāḥ patnī mātā tathā pitā
vittābhāvepi sacchiṣyaḥ kuryāttasyaurdhvadaihikam' iti mārkaṇḍeyapurāṇādityāhustanna
'pautreṇaikādaśāhādi kartavyaṃ śrāddhaṣoḍaśam' iti kātīye viśeṣokteḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Pracetassmṛti (fragments) — Sanskrit
- Jātūkarṇyasmṛti (fragments) — Sanskrit