Nirnayasindhu 7.2

7.2

atra śrāddhamuktaṃ mātsye-"kṛtaṃ śrāddhaṃ vidhānena manvādiṣu yugādiṣu | hāyanāni dvisāhasraṃ
pitṝṇāṃ tṛptidaṃ bhavet” iti || bhāratepi-“yā manvādyā yugādyāśca tithayastāsu
mādhava | snātvā hutvā ca dattvā ca japtvā'nantaphalaṃ labhet” iti || śrāddhepi pūrvāhnavyāpinī
grāhyā | “pūrvāhne tu sadā kāryāḥ śuklā manuyugādayaḥ || daive karmaṇi pitrye ca kṛṣṇe
caivāparāhnikā ||” iti pādmokteḥ || “dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādīḥ kavayo viduḥ
śukle paurvāhnike grāhyā kṛṣṇe caivāparāhnike ||” iti hemādrau nāradīyavacanācca | dīpikāpi-“atho manvādiyugādikarmatithayaḥ pūrvāhnikāḥ syuḥ site vijñeyā aparāhnikāśca
bahule” iti || smṛtyarthasārepi-yugādimanvādiśrāddheṣu śuklapakṣe udayavyāpinī tithirgrāhyā | 'kṛṣṇapakṣe'parāhnavyāpinī' iti || divodāsīye gobhilaḥ-“vaiśākhasya tṛtīyāṃ
yaḥ pūrvaviddhāṃ karoti vai | havyaṃ devā na gṛhṇaṃti kavyaṃ ca pitarastathā” iti || govindārṇavepyevam-teneyaṃ pūrvāhnavyāpinī | dinadvaye tattve paraiveti dharmatattvavido hemādryādayaḥ
anantabhaṭṭastu-“sarvedyutirvyatīpāto yugamanvādayastathā | sammukhā upavāse syurdānādāvaṃtimāḥ smṛtāḥ” ityāha || dānādāviti śrāddhasaṃgrahaḥ | upavāsastvagre vakṣyate || hemādrāvapyevam || mādhavastu-'vyatīpātaḥ śrāddhe'parāhnavyāpī grāhyaḥ ityāha || smṛtyarthasāre tu
'kutupakālayogī' ityuktam || yattu mārkaṇḍeyaḥ-“śuklapakṣasya pūrvāhne śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
kṛṣṇapakṣāparāhne hi rauhiṇaṃ tu. na laṃghayet || rauhiṇo navamo muhūrtaḥ || atra śuklapakṣayugādiśrāddhaṃ pūrvāhne kāryamiti śūlapāṇiḥ || nirṇayāmṛtādayastu kālādarśa'māśrāddhamāparāhnikamuktvā-'eṣa manvantarādīnāṃ yugādīnāṃ vinirṇayaḥ' ityuktatvāt || dve śukla ityādivacanaṃ viṣṇupūjanaviṣayam | śrāddhe tvāparāhnikye veti vyavasthāṃ jagaduḥ
seyaṃ pūrvoktānekavacovirodhāt 'pūrvāhne daivikaṃ kuryāt' ityādivacanādeva siddhe vacanavaiyarthyācca svācchaṃdyavilasitamātramityupekṣaṇīyā || kiṃ ca | kālādarśoktirnyāyamūlā
vacomūlā vā | nādyaḥ-yugādiśrāddhasyāmāśrāddhavikṛtitvena nyāyato'parāhnavyāptāvapi
vacanena tasya bādhāt | nāṃtyaḥ | atideśādevāparāhnaprāptervacanavaiyarthyāt || aprāpte
'śāstramarthavat' iti nyāyāt | tena yadi kālādarśokteḥ kathaṃcicchraddhājāḍyena samādhitsā, tarhi nyāyaprāptakṛṣṇapakṣayugādiviṣayatvena sā vyavasthāpanīyeti dik || pūrvāhnastattadbhedhābhaktadinapūrvārdhaḥ 'dvedhā bhaktadināṃśako'tra gaditaḥ prāhlāparāhnau' iti dīpikokteḥ
mādhavādayopyevam || atra viśeṣo hemādrau bhaviṣye- 'vaiśākhe śuklapakṣe tu tṛtīyāyāṃ
tathaiva ca | gaṅgātoye naraḥ snātvā mucyate sarvakilviṣaiḥ | tasyāṃ kāryo yavairhomo yavairviṣṇuṃ
samarcayet | yavān dadyādvijātibhyaḥ prayata: prāśayedyavān