Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 72.1.p1.7

Nirṇayasindhu 72.1.p1.7

Language
Sanskrit

72.1.p1.7

‘ā dantajanmanaḥ sadyaḥ' iti yājñavalkīyācca || dāhavikalpaṃ cāha laugākṣiḥ-“tūṣṇīmevodakaṃ kuryāttūṣṇīṃ saṃskārameva ca | sarveṣāṃ kṛtacūḍānāmanyatrāpīcchayā dvayam ||”
anyatrākṛtacūḍe | atra cūḍākaraṇaṃ tṛtīyavarṣarūpakālopalakṣaṇārthamitimedhātithiharadattau
manurapi ‘na trivarṣasya kartavyā bāndhavairudakakriyā | jātadantasya vā kuryurnāmni vāpi
kṛte sati' iti || udakaṃ dāhopalakṣaṇam
dantotpattyanantaramāśaucanirṇayaḥ
dantotpattyanantaraṃ prāktrivarṣāntānmṛte'haḥ || ‘dantajāteṣvakṛtacūḍe tvahorātreṇa śuddhiḥ'
iti viṣṇūkteḥ || trivarṣordhvaṃ kṛtacūḍe'kṛtacūḍe vā prāgupanayanāt tryahaḥ || “yadyapyakṛtacūḍo vai jātadantastu saṃsthitaḥ | tathāpi dāhayitvainamāśaucaṃ tryahamācaret” ityāṅgirasokteḥ || akṛtāyāmapi cūḍāyāṃ trivarṣordhvaṃ dāhādi niyatam || ‘nātrivarṣasya’ iti
vacanāt || kṛtāyāṃ varṣatrayātmāgapi tanniyataṃ tūṣṇīmeva || atra jātadantatvamuddeśya viśeṣaṇatvādavivakṣitaṃ dāhayitvetyapyanuvādaḥ || ubhayavidhau vākyabhedāt
trivarṣātmāk cūḍābhāve'gnidāne tryahastadabhāve viṣṇūkterekāha iti mādhavaḥ || yattu
kaścidāha-atra trivarṣaviṣayādasmādevārthāt trivarṣordhvamapi tatsiddhiḥ
vijñāneśvaroktaṃ ca trivarṣordhvamakṛtacūḍāviṣayatvaṃ cintyam || jātadantapadavaiyarthyāditi