Nirnayasindhu 73.p3
Nirṇayasindhu 73.p3
- Language
- Sanskrit
73.p3
bhaviṣye-“pravṛttāśaucatantrastu yadi darśaṃ prapadyate | samāpya codakaṃ piṇḍān snānamātraṃ
samācaret ||” ṛṣyaśṛṅgaḥ-“āśaucamantarā darśo yadi syātsarvavarṇinām | samāptiṃ
pretatantrasya kuryādityāha gautamaḥ ||” paiṭhīnasiḥ-“ādyendāveva kartavyā pretapiṇḍodakakriyā | dvirnindave tu kurvāṇaḥ punaḥ śāvaṃ samaśnute ||” mātāpitrostu ślokagautamaḥ“antardaśāhe darśaścettatra sarvaṃ samāpayet | pitrostu yāvadāśaucaṃ dadyātpiṇḍān jalāñjalīn ||” idamapi tryahamadhye darśapāte || tadūrdhvaṃ darśe tu pitrorapi tantraṃ samāpyameva
“pitrorāśaucamadhye tu yadi darśaḥ samāpayet | tāvadevottaraṃ tantraṃ paryavasyet tryahātparam”
iti gālavokteḥ
anyeṣashapeṃ tu tryahamadhyepi samāptiriti parāśaramādhavīye nirṇayāmṛte coktam || kālādarśopi-“darśo daśāhamadhye syādūrdhvaṃ tantraṃ samāpayet | trirātrāduttaraṃ pitrormṛtāviti
viniścayaḥ || madanapārijāte tu gālavīyamāpadanaurasaputrādiviṣayam || tryahordhvamapi pitrorna tantrasamāptirityuktam || madanaratnepyevam || mama tu deśācārādvyavastheti pratibhāti
athāsthisaṃcayaḥ
tatrāśvalāyanena ca kṛṣṇapakṣe ekādaśītrayodaśīdarśeṣu āṣāḍhīphālgunīprauṣṭhapadībhinnarkṣe
uktam | tadāśaucamadhye'saṃbhave tadūrdhvaṃ ca prāgabdātkaraṇe jñeyam || āśaucamadhye tu madanaratne saṃvartaḥ- "prathame'hni tṛtīye vā saptame navame tathā | asthisaṃcayanaṃ kāryaṃ dine
tadgotrajaiḥ saha ||” chaṃdogapariśiṣṭe tu-'aparedyustṛtīye vā asthisaṃcayanaṃ bhavet' iti
dvitīye yuktam
viṣṇukātyāyanau-'saṃcayanaṃ caturthyām' iti || mādhavīye yamaḥ- "bhaumārka mandavāreṣu
tithiyugme vivarjayet | varjayedekapādakṣaṃ dvipādakṣamasthisaṃcayam || pradātṛjanmanakṣatre tripādarte viśeṣataḥ ||” brāhme- "caturthe brāhmaṇānāṃ tu pañcame'hani bhūbhṛtām | navame vaiśyajātīnāṃ śūdrāṇāṃ daśamātparam ||” daśame'hanīti vā pāṭhaḥ || śaunakaḥ-'pālāśeṣvāsthadāhe
ca sadyaḥ saṃcayanaṃ bhavet ||' kāmyamaraṇe tu tasya trirātramāśaucam | dvitīye tvasthisaṃcaya ityuktam
aṅgirāḥ- "pretībhūtaṃ tathoddiśya yaḥ śucirna karoti cet | devatānāṃ tu yajanaṃ taṃ śapantyatha devatāḥ ||” tadvidhiḥ svasvasūtre bhaṭṭakṛtau jñeyaḥ || hemādrau nāgarakhaṇḍe-"trīṇi saṃcayanasyārthe tāni vai śṛṇu sāṃpratam | yatra sthāne bhavenmṛtyustatra śrāddhaṃ prakalpayet
ekoddiṣṭaṃ tato mārge viśrāmo yatra kāritaḥ || tataḥ saṃcayanasyārthe tṛtīye śrāddhamiṣyate ||”
aparārke madanaratne ca brāhme-“sadyaḥ śauce tathaikāhe sadyaḥ saṃcayanaṃ bhavet | tryahāśauce
tṛtīyehni kartavyastvasthisaṃcayaḥ ||” tatraiva-“śmaśānadevatāyāgaṃ caturthe divase caret
mṛnmayeṣu ca bhāṇḍeṣu kumbheṣu rucakeṣu vā || supakvairabhakṣyabhojyaiśca pāyasaiḥ pānakaistathā
phalairmūlairvanotthaiśca pūjyāḥ kravyāddevatāḥ || dhūpo dīpastathāmālyamarghyaṃ deyaṃ tvarānvitaiḥ
tatra pātrāṇi pūrṇāni śmaśānāgreḥ samantataḥ || nivedadyadgirvaktavyaṃ taiḥ sarvairanahaṃkṛtaiḥ
namaḥ kravyānmukhebhyo devebhya iti sarvadā || ye'tra śmaśāne devāḥ syurbhagavantaḥ samātanāḥ | tesmatsakāśādgṛhṇantu baliṃmaṣṭāṅgamakṣaṇam || pretasyāsya śubhām̐llokān prayacchantu
ca śāśvatān | asmākamāyurārogyaṃ sukhaṃ ca dadatāṃ ciram || evaṃ kṛtvā balīnsarvānkṣīreṇābhyukṣya vāgyataḥ | evaṃ dattvā baliṃ caiva dadyātpiṇḍatrayaṃ budhaḥ || ekaṃ śmaśānavāsibhyaḥ pretāyaiva tu madhyamam | tṛtīyaṃ tatsakhibhyaśca dakṣiṇāsaṃsthamādarāt || tato yajñiyavṛkṣotthāṃ śākhāmadāya vāgyataḥ || pretasyāsthīni gṛhṇāti pradhānāṅgodbhavāni ca
śiraso vakṣasaḥ pāṇyoḥ pārśvābhyāṃ caiva pādataḥ | pañcagavyena saṃstrāpya kṣaumavastreṇa
veṣṭya ca || prakṣipya mṛnmaye bhāṇḍe nave sācchādane śubhe || araṇye vṛkṣamūle vā
śuddhe saṃsthāpayatyapi | gṛhītvāsthīni tadbhasma nītvā toye viniḥkṣipet || tataḥ
saṃmārjanaṃ bhūmeḥ kartavyaṃ gomayāmbubhiḥ | pūjāṃ ca puṣpadhūpādyairbalibhiḥ pūrvavatkramāt” iti
Linked texts (6)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Paiṭhīnasidharmasūtra (fragments) — Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Śūdrakamalākara — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- Śuddhikaumudī (Govindānanda Kavikaṅkaṇācārya) — Govindānanda Kavikaṅkaṇācārya 1510, Sanskrit
- Gūḍhārthadīpikā — Vāmadeva, Sanskrit