Pramāṇa · Search · About · API

Ashtadashasmriti 49

Aṣṭādaśasmṛti 49

Language
Sanskrit

49.1

oṃ tatsadbrahmaṇe namaḥ
laghuśaṅkhasmṛtiḥ
iṣṭāpūrtau tu kartavyau brāhmaṇena viśeṣataḥ | iṣṭena labhate svargaṃ mokṣaṃ pūrtena vindati

49.2

ekāhamapi kaunteya bhūmiṣṭhamudakaṃ kuru | kulāni tārayetsapta yatra gaurvitṛṣā bhavet

49.3

bhūmidānena ye lokā godānena ca kīrtitāḥ | tām̐llokānprāpnuyurmartyāḥ pādapānāṃ prarohaṇe

49.4

vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca | patitānyuddharedyastu sa pūrtaphalamaśnute

49.5

agnihotraṃ tapaḥ satyaṃ vedānāṃ caiva dhāraṇam | ātithyaṃ vaiśvadevaṃ ca iṣṭamityabhidhīyate

49.6

iṣṭā pūrte dvijātīnāṃ sāmānyau dharmasādhane | adhikārī bhavecchūdraḥ pūrtadharme na vaidike

49.7

yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya ca | tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate

49.8

devatānāṃ pitṝṇāṃ ca jale dadyājjalāñjalim | asaṃskṛtamṛtānāṃ ca sthale dadyājjalāñjalim

49.6-2

ekādaśāhe pretasya yasya cotsṛjya te vṛṣaḥ | mucyate pretalokācca svargalokaṃ sa gacchati

49.10

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet | yajeta cāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet

49.11

lohito yastu varṇena mukhe pucche tu pāṇḍuraḥ | śvetaḥ khuraviṣāṇābhyāṃ sa vai nīlavṛṣaḥ smṛtaḥ

49.12

navaśrāddhaṃ tripakṣe ca ṣaemāse māsike'bdike | patanti puruṣāstasya yo bhuṅkte'nāpadi dvijaḥ

49.13

yasyaitāni na kurvīta ekoddiṣṭāni ṣoḍaśa | pretato na vimucyeta kṛtaiḥ śrāddhaśatairapi

49.14

ekoddiṣṭaṃ parityajya pārvaṇaṃ kurute dvijaḥ | amūlaṃ tadvijānīyātsa mātṛpitṛghātakaḥ

49.15

sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ pratisaṃvatsaraṃ sutaiḥ | pratimāsaṃ yathā tasya pratisaṃvatsaraṃ tathā

49.16

sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ yatra yatropadīyate | tatra tatra trayaṃ kuryādvarjayitvā mṛte'hani

49.17

amāvāsyāṃ kṣayo yasya pretapakṣe tathā yadi | sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ tasyoktaḥ pārvaṇo vidhiḥ

49.18

tridaṇḍagrahaṇādeva pretatvaṃ naiva jāyate | prāpta caikādaśadine pārvaṇaṃ tu vidhīyate

49.16-2

mātuḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ kathaṃ kāryaṃ bhavetsutaiḥ | pitāmahīsaha stasyāḥ sapiṇḍīkaraṇa smṛtam

49.21

kartavyaṃ pratyupa tāyāḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ striyāḥ | mṛtā'bhartrā'pi hina kartavyaṃ carumantrāhūtivratai
mātuḥ prathamataḥ piṇḍaṃ nirvapetputrikāsutaḥ | dvitīyaṃ tu pitustasyāstṛtīyaṃ tu pituḥ pituḥ

49.22

atha cenmantravidyuktaḥ śārīraiḥ paṅktidūṣaṇaiḥ | adoṣaṃtaṃ yamaḥ prāha paṅktipāvana eva saḥ

49.23

yāni yasya pavitrāṇi kukṣau tiṣṭhanti bhārata | tāni tasyaiva pūjyāni na śarīrāṇi dehinām

49.24

agnaukaraṇaśeṣaṃ tu pitṛpātre pradāpayet | pratipadya pitṝṇāṃ ca na dadyādvaiśvadevike

49.25

mṛnmayeṣu ca pātreṣu śrāddhaṃ bhojayate dvijaḥ | annadātā'pahartā ca bhoktā ca narakaṃ vrajet

49.26

hastadattāstu ye snehā lavaṇavyañjanāṃdayaḥ | dātāraṃ nopatiṣṭhanti bhoktā bhuṅkte ca kilbiṣam

49.27

āyasena tu pātreṇa yadannamupadīyate | bhoktā viṣṭhāsamaṃ bhuṅkte dātā ca narakaṃ vrajeta

49.28

śrāddhaṃ kṛtetaraśrāddhe yastu bhuṅkte'tivihvalaḥ | patanti pitarastasya taṃ māsaṃ retapāyinaḥ

49.26-2

punarbhojanamadhvānaṃ bhārādhyayanamaithunam | dānaṃ pratigraho homaḥ śrāddhaṃ bhuktvā'ṣṭa varjayet

49.30

vyāmamātraṃ samutsṛjya piṇḍāṃstatra pradāpayet | yatra saṃsparśanaṃ vā'pi prāpnuvanti na bindavaḥ

49.31

aputrā ye mṛtāḥ kecitpuruṣā vā striyo'pi vā| tebhyaścāpi prakartavyamekoddiṣṭaṃ na pārvaṇam

49.32

mātuḥ śrāddhaṃ tu pūrvasmātpitṛṇāṃ tadanantaram | tato mātāmahānāṃ ca vṛddhau śrāddhatrayaṃ smṛtam

49.33

daśakṛtvaḥ pibeccāpaḥ sāvitryāḥ śrāddhabhugdvijaḥ | tataḥ saṃdhyāmupāsīta śudhyate tadanantaram

49.34

cāndrāyaṇaṃ navaśrāddhe parāko māsikena tu | pakṣatraye'pi kṛcchraḥ syādekāhaṃ punarābdike | ata
ūrdhvaṃ na doṣaḥ syācchaṅkhasya vacanaṃ tathā

49.35

sarvaviprahatānāṃ ca śṛṅgidaṃṣṭrisarīsṛpaiḥ ātmanastyāgināṃ caiva śrāddhameṣāṃ na kārayet

49.36

udakaṃ piṇḍadānaṃ ca viprebhyo yacca dīyate | nopatiṣṭhati tatsarvamantarikṣe pralīyate

49.37

nārāyaṇabaliḥ kāryo lokagrahabhayānnaraiḥ | tathā tasya bhaveccheyo nānyathā vā'bravonmanuḥ

49.38

gobhūhiraṇyaraharaṇe kṣetrāpaharaṇagṛhasya ca | yamuddiśya tyajetprāṇāṃstamāhurbrahmaghātakam

49.36-2

udyatāḥ saha dhāvanta ekakārye'vasthitāḥ | yadye ko'pi hanettatra sarve te
brahmaghātakāḥ

49.40

bahūnāmevakāryeṣṭha yadyeko marmaghātakaḥ | sarve te śuddhi micchanti sa eko
brahmaghātakaḥ

49.41

mahāpātakasaṃsa্পর্শe snānameva vidhīyate | saṃspṛṣṭastu yadā bhuṅkte kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ
caret

49.42

cāṇḍālabhāṇḍasaṃspṛṣṭaṃ vāpīkūpagataṃ jalam| gomūtrayāvakāhārastrirātreṇa viśuṣyati

49.43

cāṇḍālaghaṭamadhyasthaṃ yastoyaṃ pibati dvijaḥ | tattakṣaṇāttasya pate yastu prājāpatyaṃ samācaret

49.44

yadi na kṣipate toyaṃ śarīre yasya jīryati | prājāpatyaṃ na dātavyaṃ kṛcchra sāṃtapanaṃ smṛtam

49.45

caretsāṃtapanaṃ vipraḥ prājāpatyaṃ tu kṣatriyaḥ | tadardhaṃ tu caredvaiśyaḥ pādaṃ śūdrasya dāpayet

49.47

yasya cāṇḍāli saṃyogo bhavetkaścidakāmataḥ | tasya sāṃtapanaṃ kṛcchraṃ smṛtaṃ śuddhayarthamātmanaḥ
cāṇḍālodakasaṃsṛṣṭaḥ snātvā vipro viśudhyati | tenaivocchiṣṭasaṃspṛṣṭaḥ prājāpatyaṃ samācaret

49.48

ājānu snānamātraṃ syādānāmeva viśodhanam | ata ūrdhvaṃ trirātraṃ syāccharīrasparśane malam

49.46

rajasvalā tu saṃspṛṣṭā śvānacāṇḍālavāyasaiḥ | tāvattiṣṭhennirāhāraḥ snātvā kālena śuṣyati

49.51

asthibhaṅgaṃ gavāṃ kṛtvā cāṇḍālasya ca chedanam| pātanaṃ caiva śṛṅgasya māsārdhaṃ vyāpakaṃ caret
yavasasrāvavoṭavyo yāvaddoheta tadddhe | tadarṇī ca supāṃ datvā tataḥ pāpātpramucyate

49.52

hale vā śakaṭe caiva durbalaṃ yo niyojayet | pratyavāye samutpanne tataḥ prāpnoti govadham

49.53

ativāhyātidohābhyāṃ nāsikābhedane tathā | nadīparvatasaṃrodhe pādonaṃ vratamācaret

49.54

ekaṃ ca bahubhiḥ kaiściddevāvyāpāditaṃ kvacit | kṛcchrapādaṃ tu hatyāyāścareyuste pṛthakpṛthak

49.55

ekapādaṃ caredrodhe dvau pādau bandhane caret | yoktre ca pādahīnaṃ syāccaretsarvaṃ nipātane

49.56

romāṇi prathame pāde dvitīye cāśma ghātanam | tṛtīyaṃ tu śikhā dhāryā saśikhaṃ tu nipātane

49.57

keśānāṃ rakṣaṇārthāya dviguṇaṃ vratamācaret | dviguṇavrate samādiṣṭe dviguṇe dakṣiṇā bhavet

49.58

rājā vā rājaputro vā brāhmaṇo vā bahuśrutaḥ | akṛtvā vapanaṃ teṣāṃ prāyaścittaṃ na vidyate

49.56-2

anyeṣāṃ nakhakarṇānāṃ bāhornirmocane tathā | sāyaṃ saṃgopanārthāya na duṣyedrodha bandhayoḥ

49.60

yantrite gocikitsāyā mūḍhagarbhāvimocane | yatne kṛte vipadyeta prāyaścittaṃ na vidyate

49.61

auṣadhaṃ snehamāhāraṃ dattaṃ gobrāhmaṇāya ca | yadi kaścidvipattiḥ syātprāyaścittaṃ na vidyate

49.62

snehādvā yadi vā lobhādbhūyādajñānato'pi vā | kurvantyanugrahaṃ ye tu tatpāpaṃ teṣu gacchati

49.63

bālastvantardaśāhe tu pretatvaṃ yadi gacchati | sadya eva viśuddhiḥ syānnāśaucaṃ naiva sūtakam

49.64

ādantajanmanaḥ sadya ācūḍānnaiśikī smṛtā | trirātraṃ tu vratādeśā daśarātramataḥ param

49.65

ahastvadattakanyāyā bāleṣu ca viśodhanam | kurvannaivāśanau yāta mātulaśrotriye yathā

49.66

jyeṣṭho bhrātā yadā tiṣṭhedādhānaṃ naiva kārayet | anujñātastu kurvīta śaṅkhasya vacanaṃ yathā

49.67

āmamāṃsaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ snehāśca phalasaṃbhavāḥ | mlecchabhāṇḍasthitā hyete niṣkrāntāḥ śucayaḥ smṛtāḥ

49.68

divā kapitthacchāyāsu rātrau dadhiśamīṣu ca | dhātrīphaleṣu saptamyāmallakṣmīrvasate sadā

49.66-2

śūrpa vāta nakhāgrānta keśabandha todakam | mārjanīreṇusaṃsparśo hanti puṇyaṃ divākṛtam

49.70

ardhavāsāstu yaḥ kuryājjapahomakriyā dvijaḥ | tatsarvaṃ rākṣasaṃ vidyādbahirjānu ca yatkṛtam

49.71

yatra yatra ca saṃkīrṇaṃ paśyatyātmānyasaṃśayam | tatra tatra tilairhomo gāyatryāvartanaṃ tathā

Linked texts (10)