Pramāṇa · Search · About · API

Smritisaroddhara 1.p215

Smṛtisāroddhāra 1.p215

Language
Sanskrit

1.p215

bhārata | yaddadāti dvijātibhyaḥ śṛtaṃ cāpyatha vāśṛtam | tenāgnau karaṇaṃ kuryātpiṇḍāṃstenaiva nirvapet' | āmaśrāddhe pakānnasthāne āmānnamātraṃ viśeṣaḥ | vidhiḥ sarvopi sa evetyarthaḥ | ṣaṭtriṃśanmate tu piṇḍadāne viśeṣamāha | 'āmaśrāddhaṃ yadā kuryātpiṇḍadānaṃ kathaṃ bhavet' | uttaraṃ 'gṛhapākātsamuddhṛtya saktubhiḥ pāyasena tu' | vyāsaḥ | 'āmaṃ dadadvi kaunteya dadyādāmaṃ caturguṇam' | caturguṇatvaṃ puruṣāhārāpekṣayā | tathā | 'āmaśrāddhaṃ tu pūrvāhne siddhānnena tu madhyataḥ | pārvaṇaṃ cāparāhne tu vṛddhiśrāddhantathāgnikam' | madhyata ityekoddiṣṭaviṣayam | āgnikam agnyādhānanimittam | madhya iti vyavahitenānvayaḥ | śūdrakarttṛke viśeṣamāha | 'madhyāhnātparato yastu kutapaḥ samudāhṛtaḥ | āmamātreṇa tatraiva pitṝṇāṃ dattamakṣayam' | etadāmaśrāddhaṃ śūdrasya nityaṃ tasya pakānnena brāhmaṇabhojananiṣedhāt | yadāha sumantuḥ| 'na pakaṃ bhojayedviprānsacchūdropi kadācana | bhojayan pratyavāyī syānnaca tasya phalaṃ labhet' ityāmaśrāddhanirṇayaḥ samāptaḥ || kṣayadinājñāne prakāramāha vṛhaspatiḥ| 'na jñāyeta mṛtāhaścatproṣite saṃsthite sati | māsaścetprativijñātastaddarśe syāttadābdikam' | marīciḥ | 'śrāddhavighne samutpanne cāvijñāte mṛtehani | ekādaśyāṃ tu karttavyaṃ kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ' | dinajñāne māsājñāne pyāha vṛhaspatiḥ | 'yadā māso na vijñāto vijñātaṃ dinameva tu | tadā cāṣāḍhake māsi māghe vā taddinaṃ bhavet' | māghāṣāḍhayorāsannyā kalpanam | ubhayāparijñāne sa eva 'dinamāsāvavijñātau maraṇasya yadā punaḥ | prasthānamāsadivasau grāhyau pūrvoktayā diśā' | pūrvoktayeti maraṇamāsādyajñānavatkalpanetyarthaḥ | yadā maraṇaprasthānadinājñānaṃ tathā mṛtavārttāśravaṇadine tatrāpyasambhave śravaṇamāsāmāvāsyāyāṃ vā kuryāt | taduktaṃ pracetasā | 'aparijñāne amāvāsyāyāṃ śravaṇadine ceti | mṛtāhe dravyādyabhāvena śrāddhākaraṇe prakāraḥ makāro nirṇayāmṛte proktaḥ | 'piṇḍamātraṃ prakarttavyamabhāve dravyaviprayoḥ | śrāddhāhani tu samprāpte bhavennirśanopi vā' | pātrābhāve tu viśeṣaḥ | 'pātrābhāve paraṃ kṛtvā pitṛyajñavidhiṃ naraḥ | nirdiśyāpyannamuddhṛtya yatra pātraṃ tatonayet' iti | pitṛyajñavidhiṃ śrāddham | anyacca | 'sarvābhāve kṣipedagnau gave dadyāttathāpsu vā | natu māsasya lopo 'sti paitṛkasya viśeṣataḥ' | sarvasya dravyapātrāderabhāve | atidaridrasya viśeṣa māha vṛddhavasiṣṭhaḥ | 'agninā vā dahetkakṣaṃ śrāddhakāle samāgate | tasmin vopavasedahni japedvā śrāddhasaṃhitām' | kakṣaṃ tṛṇasamūham | vaiṣṇave | 'sarvābhāve vanaṃ gatvā kakṣāmūlapradarśakaḥ | sūryyādilokapālānāmidamuccaiḥ paṭhiṣyati | name'sti vittaṃ na dhanaṃ na cānyacchrāddhopayogi svāpitṝnnatosmi | tṛpyantu bhaktyā pitaro mayaitau sujau kṛtau vartmani mārutasya | ityetatpitṛbhirgītaṃ bhāvābhāvaprayojakam | yaḥ karoti kṛtantena śrāddhaṃ bhavati pārthiva' iti

Linked texts (3)