Smritisaroddhara 2.p5

2.p5

māsaṃ prīyanta'iti | atra mudgā haritāḥ | taduktaṃ vāyavīye | 'śyāmākā hastināmāno varddhitāyajñanissṛtāḥ| prasārikāḥ priyaṅguśca mudgāśca haritāstathā | etānyapi samāni syuḥ śyāmākānāṃ guṇairdvija | kṛṣṇā māṣāstilāścaiva śreṣṭhāḥsyuryavakālayaḥ | mahāyavā vrīhiyavāstathaiva ca madhūlikāḥ | kṛṣṇāḥ śvetā lohitāśca grāhyāḥ syuḥ śrāddhakarmaṇi' | prasārikā nīvāraḥ | yavakālayo haimantikadhānyāni | sitāni śālibhedā iti kecit | mahāyavāḥ veṇuphalāni | vrīhayaśca yavāśca vrīhiyavāḥ | madhūlikā yavanālaviśeṣaḥ | makai iti loke prasiddhaḥ | kṛṣṇā śvetā lohitā iti madhūlikāviśeṣaṇānīti kalpataruḥ | madhūlikā ṣāṣṭiketismṛtimañjarī, tanna tasyāstrividhatvābhāvāt | tathā 'bilvāmalakamṛdvīkapanasāmrātadāḍimam | bhavyapārevatākṣoṭakharjūrūrāṇāṃ phalāni ca' | bhavyapārevataṃ kṛtamālabhedaḥ | 'kaśeruḥ kovidāraśca tālakandastathābisam | tamālaṃ śatakandaṃ ca tathā vai śītakandakam' | kovidāraḥ kāñcanālasadṛśaḥ kandaviśeṣaḥ | tālakandastālamūlī | śatakandaṃ śatāvarī | śītakandaṃ śālūkam | tathā ca | ‘kāleyaṃ kālakāśaṃ ca śrutiparṇī suvarcalā | māṃsaṃ śākandadhi kṣīraṃ śastaṃ vetrāṃkurastathā’ | kāleyādikāḥ śākabhedāḥ | ‘kaṭka saṅkocanī drākṣā lakucaṃ mocameva ca | alābuṃ grīvakaṃ cārukarkandhūrmadhusāhvayam’ | mocaṃ kadalīphalam | cārvitikarkandhūviśeṣaṇam|tathā‘baikaṅkataṃ nālikeraṃ śṛṅgāṭakaparūṣakaṃ| pippalī maricaścaiva paṭolaṃ bṛhatīphalaṃ | evamādīni cānyāni svādūni madhurāṇi ca | nāgarāmrātakaṃ deyaṃ dīrghamūlakameva ca’ | atha varjyāni | tatra śaṅkhaḥ | ‘bhūstṛṇaṃ śirasaṃ śigru pālakaṃ madhukaṃ tathā | kūṣmāṇḍālābukaurvārukovidārāṃśca varjayet’ | brahmāṇḍapurāṇe | ‘dvisvinnaṃ paridagdhaṃ ca tathaivāsnātṛloḍitam | śarkarākīṭapāṣāṇaiḥ keśairyadvāpyupadrutam | pinākamathitaṃ caiva tathātilavaṇaṃ ca yat | siddhāḥkṛtāśca ye bhakṣyāḥ pratyakṣalavaṇīkṛtāḥ | rājamāṣāstathā caiva varjyāḥ sadbhiḥ prayatnataḥ’ | dvisvinnaṃ jīrakādiprakṣepeṇa punaḥ pakkaṃ śākādi | yeṣu siddheṣu pratyakṣalavaṇakṣepaḥ kṛtaste tādṛśaḥ | tathā | ‘āvikaṃ mārgamauṣṭraṃ ca sarvamaikaśaphaṃ tathā | māhiṣaṃ cāmaraṃ caiva payo varjyaṃ vijānatā | pippalīṃ maricaṃ caiva tathāvai piṇḍamūlakam | kṛtaṃ ca virasaṃ sarvaṃ vaṃśāgraṃ ca vivarjayet | ādityapurāṇe | ‘madhūkaṃ rāmaṭhaṃ caiva karpūraṃ maricaṃ guḍam | śrāddhakarmaṇi śastāni saindhavantrapusaṃ tathā’ | hiṃguniṣedhastu śākadravyaviṣayakaḥ | hiṃgudravyeṣu śākeṣviti varjyaprakaraṇe vyāsokteḥ | pippalīparīcayoḥ saṃskāradravyatvācchākādinikṣiptayorna niṣedhaḥ pratyakṣayostu niṣedha ityavirodhaḥ || śrīviśvambharavihite smṛtisāroddhārasaṃjñake granthe | śrāddhavinirṇayanāmā samāptimagātsaptamoddhāraḥ || 7 || atha śuddhisamuddhāro'ṣṭamaḥ prastūyate'dhunā