Viramitrodaya 102
Vīramitrodaya 102
- Language
- Sanskrit
102
}
sarveṣāmeva varṇānāṃ sūtakaṃ rāhudarśane /
snātvā karmāṇi kurvīta śṛtamannaṃ virjayet //
iti vacanena snānottarakartavyatvapratīterityāhuḥ /
iti holākānirṇayaḥ /
atha parvanirṇayaḥ /
yadyapi"paurṇamāsyāṃ paurṇamāsyā yajetāmāvāsyāyāmamāvāsyayā yajeta"itivākyābhyāṃ sāṅgau darśapūrṇamāsau parvaṇi vihitau iti pratīyate tathāpi"pūrvamahardevatā gṛhṇantyuttaramaharyajeta" "pakṣādayoyaṣṭavyāḥ pakṣāntā upavastavyā"itivākyāntaraikavākyatayā parvaṇyupakramamātraṃ tābhyāṃ vidhīyate samāptistu pratipadyeva /
atra devatāgrahaṇamanvādhānaṃ devatāsaṅkalpaśca /
pakṣāntāḥ = paurṇamāsyaḥ pakṣādayaḥ = pratipadaḥ /
vyattyabhiprāyaṃ bahuvacanam /
upavāsaḥ kratvaṅgabhūtayamaniyamasaṅkalpaḥ /
athavā paurṇamāsyamāvāsyāśabdayoḥ sandhivācitvasya vakṣyamāṇatvāt tasya cātisūkṣmatvenopakramasyāpi tatra kartumaśakyatvādatra lakṣaṇayā paurṇamāsyamāvāsyāśabdābhyāṃ parvapratipadrūpaṃ sandhipārsvadvayavartti tithidvayaṃ kṛtsnaprayogārthatvena vidhīyate /
evaṃ ca"sandhau yajeta"ityatrāpi sandhiśabdena tādṛśatithidbayameva lakṣyate /
tathā ca sandhimabhito yajetetyapyanugṛhyate /
etadevābhipretyāha--
baudhāyanaḥ:
sūkṣṇatvāt sandhikālasya sandherviṣaya ucyate /
sāmīpyaṃ viṣayaṃ prāhuḥ pūrveṇānhā pareṇa vā //
iti /
ubhayathā parvaṇyanvādhānam /
tatrāpi na sampūrṇaṃ parvānvādhānakālaḥ kintu ādyaṃ bhāgatrayam /
yāgakālastu parvacaturthāṃśaḥ pratipada ādyamaṃśatrayaṃ ca /
tathāca--
laugākṣiḥ:
trīnaṃśānaupavastasya yāgasya caturo viduḥ /
dvāvaṃśāvutsṛjedantyau yāge ca vratakarmaṇi //
iti /
aupavastasyānvādhānasya /
antyau = parvapratipadorantyau bhāgauḥ yāge pratipado 'ntyo bhāgo varjyaḥ, vratakarmaṇi anvādhāne parvaṇo 'ntyo bhāgo varjya ityarthaḥ /
etacca dvyahasādhyatve /
sadyaskālatve tu
parvacaturthe 'śe 'pyanvādhānamiti vakṣyate /
taccānvādhānaṃ prātareva /
"yadaharupavasatho bhavati tadahaḥ pūrvāhṇa eva prātarāhutiṃ hutvā"iti gobhilokteḥ /
evaṃ yāgo 'pi prātareva /
{
Linked texts (1)
- Laugākṣismṛti (fragments) — Sanskrit