Viramitrodaya 132

132

}
ataśca rāśīnāṃ dvādaśatvātte 'pi dvādaśa bhavanti /
tathā ca--
devīpurāṇe--
dvādaśaiva samākhyātāḥ samāḥ saṅkrāntikalpanāḥ /
kalpanā = bhedāḥ /
te ca saṅkrāntisāmānyanimittakeṣu vidhipratiṣadheṣu samāḥ sādhāraṇā ityarthaḥ /
māghavīye tu samā saṅkrāntikalpaneti pāṭhaḥ /
tadā samā varṣam ekaikavarṣasambandhinya ityarthaḥ /
malamāsādhikye 'pi saṅkrāntyo dvādaśaivetyevamarthamevakāraḥ /
etāsāṃ ca puṇyakālaviśeṣa pratipādanārthamavāntarasaṃjñā vasiṣṭhenoktāḥ /
ayane dve viṣuve dvecatasraḥ ṣaḍaśītayaḥ /
catasro viṣṇupadyaśca saṅkrāntyo dvādaśa smṛtāḥ //
jhaṣakarkaṭasaṅkrāntī dve udagdadakṣiṇāyane /
viṣuve tu tulāmeṣau tayormadhye tato 'parāḥ //
vṛṣadṛścikakumbheṣu siṃhe caiva yadā raviḥ /
etadviṣṇupadaṃ nāma viṣuvādadhikaṃ phale //
kanyāyāṃ mithune mīne dhanuṣyapi ravergatiḥ /
ṣaḍaśītimukhī proktā ṣaḍaśītiguṇā phale //
jhaṣo makaraḥ /
tayoḥ ayanaviṣuvatormadhye /
aparāḥ ṣaḍaśītiviṣṇupadyaḥ /
kālādarśādau tu golamadhye tato 'paretipāṭhaḥ /
golaṃ ca viṣuvāyanābhyāṃ yuktaṃ rāśicakraṃ tanmadhye 'parā ityarthaḥ /
ayaṃ ca niṣkṛṣṭo 'rthaḥ /
karkamakarayoḥ krameṇa dakṣiṇāyanottarāyaṇa iti saṃjñā, tulāmeṣayorviṣuva iti, vṛṣavṛścikakumbhasiṃheṣu viṣṇupadamiti, kanyāmithunadhanurmīneṣu ṣaḍaśītimukhamiti /
etā eva ca vārabhedena (nakṣatrabhedena) ca jātāḥ pratyekaṃ saptasaṃjñā bhavanti /
tathāca--
devīpurāṇe:
sūrye ghorā vidhau dvāṅkṣī bhaume caiva mahodarī /
budhe mandākinī nāma mandā surapurohite //
miśritā śukravāre syādrākṣasī ca śanaiścare /
mandā dhruveṣu vijñeyā mṛdau mandākinī tathā //
kṣipre dhyāṅkṣīṃ vijānīyādugre ghorā prakīrttiṃtā /
carairmahodarī jñeyā krūrai ṛkṣaistu rākṣasī //
miśritā caiva nirddiṣṭā miśritairyadi saṅkramaḥ //
iti /
dhruvāṇi = uttarātrayaṃ rohiṇī ca /
mṛdūni = anurādhācitrārevatīmṛgaśīrṣāṇi /
kṣiprāṇi = abhijiddhastāśvinīpuṣyāḥ /
ugrāṇi = pūrvātrayaṃ bharaṇī maghā ca /
{