Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 167

Vīramitrodaya 167

Language
Sanskrit

167

}
pakṣasyārdhamityatra parityāge hetvabhāvāttribhāgapadārthasya sannidhāne 'pi bhāgitayānupasthiteḥ pakṣaviśeṣaṇatvāccārdhapadārthenānvayāyogāt "athāparapakṣe śrāddhaṃ pitṛbhyo dadyātpañcamyādidarśāntamaṣṭamyādidaśamyādi sarvasmiṃśca' iti gautamaikavākyatayā mūlaśrutikalpanālāghavācca ardhaṃ pakṣārdhamityeva vyākhyānamucitam /
atra pakṣaśrāddhādikalpānāṃ gurulaghukalpatvenecchāvikalpāsambhavādekādayo tisro deyā itivatphalatāratamyamiti śrāddhavivekaḥ /
nitye phalābhāvānna phale tāratamyaṃ kintu śaktyapekṣayā vyavatthito vikalpaḥ /
ekakalpāśrayaṇe ca tadanirvāhena kalpāntarāśrayaṇe tasminprayoge tasyaiva pakṣasya kathañcinnirvāhyatvādvrīhiyavādivaditimiśrāḥ /
vastutastu ṣoḍaśigrahaṇādāviva phalabhūmaiva kalpayituṃ yuktaḥ /
nityasyāpi kathāñcitphalavattvācchaktasya laghukalpāśrayaṇe phalābhāvakalpanāyā anyāyyatvāt ṣoḍaśigrahaṇādāvatiprasakteśca /
atra ca dine dina iti vīpsāśravaṇāccaturdaśyāmapi pārvaṇaṃ kāryaṃ"vajeyitvā caturdaśīm"iti niṣedhastu aparapakṣāntaracaturdaśīviṣaya iti pradīpavivekau /
tanna /
śrāddhaṃ śasrahatasyaiva caturdaśyāṃ mahālaye /
iti vākyavirodhāt /
klapatarubhānūpāghyāyanīlāmbarācāryādayo 'pyevamāhuḥ /
tatrāśaktaṃ prati sakṛtkaraṇamuktaṃ hemādrau nāgarakhaṇḍe--
āṣāḍhyāḥ pañcame pakṣe kanyāsaṃsthe divākare /
yo vai śrāddhaṃ naraḥ kuryādekasminnapi vāsare //
tasya saṃvatsaraṃ yāvatsantṛptāḥ pitaro dhruvam /
iti /
atra kanyāsaṃsthatvavacanaṃ prāśastyārthaṃ na tu tasyaiva śrāddhakālatvam /
āṣāḍhamivadhiṃ kṛtvā yaḥ syātpakṣastu pañcamaḥ /
śrāddhaṃ tatra prakurvīta kanyāṃ gacchatu vā na vā //
ityādityapurāṇe tadanādarokteḥ /
bṛhanmanuḥ--
madhye vā yadi vāpyante yatra kanyāṃ ravirvrajet /
sa pakṣaḥ sakalaḥ pūjyaḥ śrāddhaṃ tatra vidhīyate //
iti /
pakṣo 'rdhamāsaḥ /
tena śrāvaṇasyādhimāsatve 'pyaparapakṣasya na pañcamatvakṣatiriti kecit /
vastutastu--
nabho vātha nabhasyo vā malamāso yadā bhavet /
saptamaḥ pitṛpakṣaḥ syādanyatraiva tu pañcamaḥ //
iti nāgarakhaṇḍokteḥ saptamapakṣa eva tat nyāyyamityuktaṃ malamāsakartavyanirṇaye /
{

Linked texts (1)